سنت های عاشورایی ما هم میهنانمان (۱) (۶ عکس)


با دیگران به اشتراک بگذارید

سنت های عاشورایی ما ایرانیان (۱)

عزاداری برای امام‌حسین (ع) و زنده نگه داشتن یاد واقعه عاشورا برای شیعیان جنبه هویتی دارد، همین‌طور برای مردم مناطق مختلف کشورمان که با رسم‌ها و آیین‌های متفاوت‌شان در عزاداری وجه تمایزی برای هر منطقه از کشور ایجاد کرده‌اند.
روزنامه شهروند: عزاداری برای امام‌حسین(ع) و زنده نگه داشتن یاد واقعه عاشورا برای شیعیان جنبه هویتی دارد، همین‌طور برای مردم مناطق مختلف کشورمان که با رسم‌ها و آیین‌های متفاوت‌شان در عزاداری وجه تمایزی برای هر منطقه از کشور ایجاد کرده‌اند،‌ اینها تنها بخشی از صدها آیین متفاوت برای زنده نگه داشتن یاد عاشوراست. نشانه‌هایی از ایثار و داوطلبی. نشانه‌هایی از ریشه‌دوانیدن فرهنگی غنی. از امروز برخی از این سنت‌ها را به شما شناسایی می‌کنیم.
عکس شماره ۱ ⇩
عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (1)
نخل‌برداری ظهر عاشورا – زارچ یزد
نخل، یا همان سازه چوبی عظیمی که شهرهای کویری کشورمان برای برپایی مهمانی عاشورا بلندش می‌کنند،‌ درواقع نمادی از تشییع پیکر منزه امام حسین(ع) است. در ایام محرم نخل را با پارچه سر تا سر سیاهپوش می‌کنند. این نخل تزییناتی نظیر شمشیر، آینه، میوه، پولک‌های مختلف، منگوله‌های تزیینی و دستمال‌های ابریشمی رنگی دارد که در دو طرف نخل بسته می‌شود.
در دهه نخست محرم یا در دهه آخر صفر، نخل توسط مردم عزادار مانند کشتی به حرکت درمی‌آید و سه دور گرد میدان نخل می‌چرخد و آنگاه آرام‌آرام به درون آشیانه خود بازمی‌گردد. مهمانی نخل‌برداری در بسیاری از شهرهای استان یزد ویژه روز عاشوراست و هر‌سال با سینه‌زنی،‌ روضه‌خوانی و انتشار نذری همراه است.
همه گوشه شهر مجلس عزا، ذکر و یاد حماسه بزرگ عاشورا برقرار است و حسینیه‌ها، مساجد و منازل در یاد جانفشانی حماسه‌سازان سیاه‌پوش شده است. انبوه سوگواران گروه‌گروه و دسته‌دسته خود را به میدان مرکزی شهر یعنی حسینیه بزرگ می‌رسانند. همان مکانی که ١٠ شب گذشته هزاران نفراز عزاداران در زیر خیمه عزای حسینی تا پاسی از نیمه شب به سوگواری و نوحه‌سرایی می‌پرداختند و به سخنان گویندگان در ذکر مصایب و مناقب اهل بیت علیهم‌السلام گوش فرا می‌دادند، همه ساله یک سخنران مخصوص از خارج استان به این محفل بزرگ و کم‌نظیر فراخوان می‌شود.
لحظه‌به‌لحظه تعداد زن و مرد و پیر و جوان فزونی می‌گیرد، همه از هر گوشه و کنار کشورمان به زادگاه و سرزمین ابا و اجدادی خود آمده‌اند تا در جوار فامیل، دوستان و بستگان در برپایی خیمه عزای ابا‌عبدالله‌الحسین علیه‌السلام سهمی جست‌وجو کنند، این‌جا هیچ‌کس تماشاگر نیست، حتی طفلان شیرخواره در نقش اول ظاهر می‌شوند، گویی این‌جا کربلاست، همه جا پر از غوغاست.
عکس شماره ۲ ⇩عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (1)
در دو گوشه حسینیه، گنبدهای بزرگترین مساجد شهر خودنمایی می‌کند. مسجد جامع و مسجد صاحب‌الزمان (عج) در زمره پررونق‌ترین مساجد شهر به حساب می‌آیند، انبوه نمازگزاران در روز و شب چشمان مؤمنین را نوازش می‌دهد و دل آنها را به وجد می‌آورد. عقربه‌های ساعت کندتر از همیشه درحرکتند، سایه و غبار غم بر سر، صورت، پا و شانه همه سنگینی می‌کند، همه صحنه حماسی و تراژدی بزرگ عاشورای ‌سال ٦٠ را در ذهن خود مرور می‌کنند، خورشید به وسط آسمان غمبار شهر نزدیک و نزدیک‌تر می‌شود.
ناگهان صدای اذان ظهر عاشورا در فضا طنین‌انداز می‌شود و همه به یاد می‌آورند که حسین علیه‌السلام در صحرای تفتیده کربلا و در زیر باران تیر ماه دشمنان به نماز ایستاده است، به بزرگی و وحدانیت خدا شهادت می‌دهد و در برابر او سر تعظیم فرودمی‌آورد تا در برابر هیچ طاغی، یاغی تسلیم نشود و برای احیای دین جدش از همه هستی خود می‌گذرد تا درس عبودیت و آزادگی به همه آحاد بشر یاد بگیرد.
زن و مرد در صفوف فشرده در سر تا سر حسینیه بزرگ به نماز می‌ایستند و با تکبیره‌الاحرام امام جمعه، مهمانی کم‌نظیر عزاداری عاشورای حسینی در شهر «زارچ» در آستانه و دروازه شهر تاریخی و دارالعباده یزد کلید می‌خورد و مانور بزرگ عبودیت و عشق آغاز می‌شود، بسیاری از کسانی که کامیاب به کشف کردن جاای برای اقامه نماز در حسینیه نمی‌شوند، خود را به یکی از مساجد می‌رسانند تا به فراخوان حق لبیک بگویند و به امام و قائد خویش در ظهر عاشورا اقتدا کنند.
امام سر از ‌آخرین سجده نماز عصر برمی‌دارد، همه با هم این فراز از زیارت عاشورا را زمزمه می‌کنند: «اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا اَباعَبْدِاللَّهِ وَ عَلَى الاَرْواحِ الَّتى حَلَّتْ بِفِناَّئِکَ عَلَیْکَ مِنّى سَلامُ اللَّهِ [اَبَداً] ما بَقیتُ وَبَقِىَ اللَّیْلُ وَالنَّهارُ وَلاجَعَلَهُ اللَّهُ آخِرَ الْعَهْدِ مِنّى لِزِیارَتِکُمْ اَلسَّلامُ عَلَى الْحُسَیْنِ وَعَلى عَلِىِّ بْنِ الْحُسَیْنِ وَعَلى اَوْلادِ الْحُسَیْنِ وَعَلى اَصْحابِ الْحُسَیْنِ»، اشک دور چشم‌ها حلقه زده است، سینه‌ها مملو از اندوه و غم است.
هیأت سینه‌زنی و زنجیرزنی یکی پس از دیگری وارد حسینیه می‌شوند و امسال همه بدون نشان و بیرق معینی یک‌نوا و یکصدا فریاد «واحسینا» سر دادند و نمودی از وحدت و همبستگی عزاداران حسینی را به اکران قرار دادند، همزمان در حسینیه اعظم سرچشمه زارچ مهمانی سوگواری آغاز شده است و مردم «اله‌آباد» در ورودی شهر «زارچ» با نماز جماعت ظهر عاشورا عزاداری محلی را به پایان برده‌اند و به خیل عزاداران در حسینیه بزرگ زارچ می‌پیوندند. در پی آنها بسیاری از مردم سرچشمه نیز گروه‌گروه همراه با هیأت عزاداری و تعزیه به انبوه جمعیت ملحق می‌شوند.
کمتر کسی از جمعیت قریب ٢٠‌هزار نفری «زارچ» هست که بدون عذر در حسینیه بزرگ حضور کشف نکرده باشد. هزاران نفر از دیگر مردم عزادار از مرکز استان و سایر شهرها به انبوه عزاداران حسینی در این میدان پیوسته‌اند. بسیاری از دوستان و آشنایان که امکان می دارد سالیان متمادی آنها را ندیده باشی در میان موج جمعیت عزادار چشمان تو را به دیدن خود روشن می‌سازند، این یک سنت حسنه‌ای است که در بسیاری از شهرها و روستاهای کشور جاری است و مردم ترجیح می‌دهند برای عزاداری تاسوعا و عاشورای حسینی به زادگاه خویش عزیمت کنند تا علاوه بر سوگواری به صله ارحام، دید و بازدید آشنایان و بستگان مبادرت ورزند.
عکس شماره ۳ ⇩عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (1)
در میانه شیون و زاری مردم جمعیت در ضلع جنوبی حسینیه شکافته می‌شود و از کنار مسجد جامع هیأت کفن‌پوشان حسینی با شمایلی منحصربه‌فرد درحالی‌که سادات و بزرگسالان در جلو صف قرار دارند، یک خط سفید بر موج دریای انسان‌های سیاهپوش و عزادار به وحشت افتیم می‌کنند و هیجان سوگ و ماتم حسینی را به اوج می‌برند. در پی این سفیدپوشان جان برکف که زمزمه «یا لَیْتَنا کُنّا مَعَکُم» را در دل و فریاد و شیون یا حسین بر لب دارند، ارکستر باستانی موسیقی عزا نواخته می‌شود، طبل و شیپورها به صدا درمی‌آید و سنج‌ها بر هم می‌خورند و همه نگاه‌ها را به خود جلب می‌کنند. گویی خبری در راه است.
صدای طبل، شیپور و سنج خبر از آغاز مهمانی تعزیه‌خوانی و اکران حماسه و فداکاری دلباختگان طریق الهی، سالار و سرور شهیدان حضرت اباعبدالله‌الحسین علیه‌السلام و شقاوت و بی‌رحمی یزیدیان دنیاپرست دین‌فروش و بی‌وفایان اهل کوفه می‌دهد. ناگهان هر گوشه حسینیه به صحنه‌ای از اکران صحنه‌های مصاف حق و باطل در صحرای کربلا و در ظهر روز عاشورا تبدیل می‌شود.
هر یک از تعزیه‌خوانان در هیأت و نقشی ظاهر شده‌اند. سرخ‌پوشان در نقش اشقیا به صحنه می‌آیند و سپاهیان حسین(ع) جامه سبز به تن دارند. «خولی» در هیأتی متفاوت بر شتری سوار است و تیر ماه سه شعبه زهرآلود را در کمین قرار داده تا زیر گلوی علی‌اصغر علیه‌السلام را هدف گیرد. علی‌اکبر علیه‌السلام در میان حسینیه به خاک می‌غلطد و صدای «وا ابتایش» بلند می‌شود. عباس علمدار مشک بر دوش راهی شریعه فرات می‌شود، قاسم و دو طفلان مسلم نیز صحنه دیگر از تعزیه‌خوانی را تابلو کرده‌اند.
نقش شمر از همه برجسته‌تر است. بیش از ٥٠‌سال پیر غلامی از خیل غلامان و دوستداران حسین علیه‌السلام همه ساله در این حسینیه و سایر مجالس عزا اوج شقاوت کوفیان را به عکس و تصویر می‌کشید و اشک غم بر گونه‌ها سرازیر می‌کرد، ولی امسال مکانش در بین تعزیه‌خوانان خالی بود و به این زودی کسی نمی تواند، آن موقعیت و جایگاه را از آن خود کند.
گروهی در نقش سپاهیان کوفه خودنمایی می‌کنند و هرازچندگاهی به خیمه‌های سفیدی که در دو طرف حسینیه برافراشته شده است، حمله‌ور می‌شوند تا صحنه هجوم کوفیان را به خیام حرم در ذهن، اندیشه و قلب عزاداران حک کنند و آن را ماندگار سازند. ناگهان سپاه سواره کوفیان دور خیمه‌ها حلقه می‌زنند و لحظه‌ای بعد ستون دود و آتش در دو سوی حسینیه بزرگ به آسمان بلند می‌شود و از پایان رویارویی سرخ‌پوشان و سبزجامگان و آغاز زمان اسارت نه که آزادگی اهل‌بیت علیهم‌السلام، رنج و درد و غم بی‌پایان بانوان و دختران بازمانده نهضت بزرگ عاشورایی آن به خیل عزادارانی که دیده از اشک پر دارند، خبر می‌دهد.
اندک‌اندک میدان از حضور تعزیه‌خوانان حسینی خالی و بخش دیگری از عزاداری بی‌نظیر مردم این سامان آغاز می‌شود. این مرحله از کربلا تا کوفه، از کوفه تا شام را به اکران می‌گذارد. ده‌ها خودرو سبک و سنگین امر حمل اکران برخی از این صحنه‌ها را به عهده دارند که در حسینیه به گردش درمی‌آیند. در زمان‌های دور این کار به عهده مردمی بود که بر روی شانه‌های خود تخت‌ها را به حرکت درمی‌آوردند. نخستین صحنه دفن شهدای کربلاست که همت و فداکاری بانوان بنی‌اسد را به تماشا می‌گذارد و رقت قلوب و اندوه دوباره دل‌ها را برمی‌انگیزد، در روز سیزدهم محرم تعزیه مفصل این صحنه در همین حسینیه به اجرا درمی‌آید.
مجلس یزید، قصر ابن‌زیاد، تنور خولی، دیر راهب، خرابه شام، بازارشام، کاروان اسرا که کودکان را بر شتران برهنه نشان می‌دهد، بخشی از این صحنه‌های غم‌انگیز اکران وقایع پس از عاشوراست تا این کلام حضرت علی‌بن‌حسین، امام زین‌العابدین علیه‌السلام را تداعی کند که زمانی از حضرت سؤال کردند: «یابن رسول الله! در این مسافرت کجا بر شما سخت‌تر گذشت»، سه بار فرمود: «الشام، الشام، الشام».
دور سوم گردش ماشین ها در حسینیه به پایان خود نزدیک می‌شود، مردم در نقطه شمال شرقی حسینیه پرپشت می‌شوند. گوینده‌ای پی‌درپی از پشت میکروفن از مردم می‌خواهد از پیرامون نخل دور بشوند و کف و صحن حسینیه را از سنگ‌ریزه و دیگر موانع خالی کنند. تا لحظاتی دیگر باشکوهترین صحنه عزاداری چند ساعته مردم در این ماتمکده بزرگ شروع می‌شود.
«نخل‌برداری» یا «نقل‌برداری» نمادی از تشییع جسم مبارک سید و سالار شهیدان علیه‌السلام بر روی دست و شانه‌های غمزده خیل عزاداران حسینی است که در استان یزد و برخی شهرهای دیگر کشور به شیوه‌های مختلف برگزار می‌شود.
عکس شماره ۴ ⇩عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (1)
جوانان عزادار با پاهای برهنه ساعتی است که دستان و شانه‌های خود را به زیر ستون‌های نخل برده‌اند تا با رسیدن لحظه مقرر با چشمی اشک‌بار و دلی غمزده به یاد ظهر عاشورا با فریاد «یا حسین» صحنه باشکوه دیگری از عزای حسینی را به اکران قرار بدهند، گوینده مرتب از پشت بلندگو می‌گوید، قبل از خالی شدن حسینیه از آخرین هیأت اکران و تعزیه از حرکت نخل خودداری کنید و ناگهان با فریاد «یا حسین» نخل روی دستان و شانه‌های عزاداران به حرکت درمی‌آید.
انبوه مردم از زن و مرد که ساعت‌هاست در انتظار این مهمانی نمادین تشییع بزرگ شهیدان کربلا به انتظار ایستاده‌اند، در جلو و عقب و دو سوی نخل بر سر و سینه بانوان و فریادکنان سه بار به گرد حسینیه بزرگ می‌چرخند و در گوشه‌ای دیگر مردم با ذبح دام‌های مختلف به ادای نذورات خود مشغولند.
بیل‌زنی در روز عاشورا – خوسف بیرجند
می‌گویند طایفه بنی‌سعد،‌ سه روز پس از واقعه عاشورا به صحرای کربلا رسیدند و پیکر شهدای این حادثه را دفن کردند،‌ رسم بیل‌زنی در جنوب خراسان،‌ ادای احترام به کسانی است که پیکر شهدای کربلا را دفن کرده‌اند.
مردم اعتقاد دارند بیل‌هایی که با آن مهمانی بیل‌زنی در عصر عاشورا انجام می‌شوند، متبرک هستند و باعث برکت و حلالیت محصولات کشاورزی می‌شوند.
این مهمانی احتمالا حدود ٣٠٠‌سال قدمت دارد و برای برپایی آن هیأت‌ها به دسته‌های ١٥ نفری تقسیم می‌شوند، افراد بیل در دست، دایره‌وار در کنار هم بیل‌هایشان را به طرف آسمان می‌‌برند و هر فرد درحال حرکت به هوا پریده و تیغه‌ بیل‌ها را به هم می‌‌زند. گروه دیگری از عزاداران نیز با حمل کجاوه‌ای بزرگ به‌عنوان نخل و نمادی از تشییع پیکر منزه امام حسین(ع) و کجاوه یا گهواره‌ای کوچکتر به نشانه تشییع پیکر پاک نوزاد شیرخوار آن حضرت، روضه‌خوانی می‌کنند.
عکس شماره ۵ ⇩عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (1)
ندای لبیک‌خواهی امام حسین(ع) در صحرای کربلا بی‌پاسخ ماند ولی امروزه در شرقی‌ترین نقطه کشورمان مردمانی کشاورز هستند که با ابزار کشاورزی خود هر تاسوعا و عاشورا ندای لبیک خواهی امام‌حسین(ع) را پاسخ نقل کرده و به میدان جهاد با زشتی‌ها و رذایل اخلاقی می‌روند.
کشاورزان خوسفی به‌عنوان نماد عزاداری امام حسین(ع) و جهاد با یزیدیان و کفار بیل‌ها و ادوات کشاورزی را در روز عاشورا با خود می‌برند و بیل‌ها را به نماد جنگ در روز عاشورا به هم می‌زنند.
در این آیین باستانی عزاداران هیأت‌های مذهبی صاحب‌الزمان(عج)، حسینی، محبان حضرت علی اکبر(ع)، رزمندگان و فاطمیه خوسف ظهر عاشورا پس از اقامه نماز ظهر و عصر و صرف ناهار بلافاصله به اجرای مهمانی می‌پردازند.
نخل‌ها و دسته‌های سینه‌زنی، زنجیرزنی و بیل‌زنی را از محل استقرار هیأت خود به سمت خیابان شهید مطهری به حرکت درمی‌آورند و با عزاداری، نوحه‌سرایی و مرثیه‌خوانی و سردادن شعارها و نوحه‌ها، با نظم خاصی وارد قتلگاه حسینیه صاحب‌الزمانی(عج) می‌شوند و به اجرای مهمانی می‌پردازند.
به‌هم خوردن بیل‌ها در روز عاشورا نماد رویارویی لشکریان کفر و لشکریان امام حسین(ع) است که جنگ لشکریان یزید علیه لشکر کوچک امام حسین(ع) و مظلومیت ایشان را نشان می‌دهد.
کشاورزان معتقد هستند زمانی بیل‌هایشان را با خود به همراه ببرند، محصولات کشاورزی آنها از دست آفت‌های مختلف درامان خواهد بود.
مردم خوسف با جمع شدن در یک محل و با زدن بیل‌ها به یکدیگر واقعه عاشورا را بازسازی کرده و به طاغوت‌های زمان نشان می‌دهند که با دست خالی و آنچه در دست دارند با دشمن جنگیده و در هر شرایطی بصیرت خود را حفظ می‌کنند.
عکس شماره ۶ ⇩عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (1)
مردم خوسف بیل‌هایی را که با خود در مهمانی عزاداری به همراه می‌آورند در فعالیت‌های کشاورزی از آن استفاده می‌کنند، زیرا این بیل‌ها را نماد برکت زمین می‌دانند و می‌گویند این بیل به‌خاطر هواخواهی از امام حسین(ع) بالا رفته است، به همین دلیل موجب عمران و آبادی زمین می‌شود.

—براى بالا بردن سطح کيفى، لطفا نظرات سازنده خود را در انتهاى صفحه براى ما بفرستيد—

تهیه از : اردشير ظ.

تاریخ و تمدن در بخش فرهنگی و هنری سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

بهای باده چون لعل چيست جوهر عقل
««« »»»
بيا که سود کسی برد کاين تجارت کرد

سنت های عاشورایی ما هم میهنانمان (۱) (۶ عکس)

TT / 100 — TP / 4%

با دیگران به اشتراک بگذارید

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال