سنت های عاشورایی ما هم میهنانمان (۲) (۸ عکس)


با دیگران به اشتراک بگذارید

سنت های عاشورایی ما ایرانیان (۲)

عزاداری برای امام حسین(ع) و زنده نگه داشتن یاد واقعه عاشورا برای شیعیان جنبه هویتی دارد، همین طور برای مردم مناطق گوناگون کشورمان که با رسم‌ها و آیین‌های متفاوت‌شان در عزاداری وجه تمایزی برای هر منطقه از کشور ایجاد کرده‌اند.
روزنامه شهروند: عزاداری برای امام حسین(ع) و زنده نگه داشتن یاد واقعه عاشورا برای شیعیان جنبه هویتی دارد، همین طور برای مردم مناطق گوناگون کشورمان که با رسم‌ها و آیین‌های متفاوت‌شان در عزاداری وجه تمایزی برای هر منطقه از کشور ایجاد کرده‌اند،‌ اینها تنها بخشی از صدها آیین متفاوت برای زنده نگه داشتن یاد عاشورا است.
آیین باستانی تاسوعای حسینی در روستای اراضی مبارکه | اصفهان

آیین باستانی عزاداری امام حسین(ع) هرساله همزمان با روز تاسوعا و به صورت باستانی در روستای اراضی مبارکه برگزار می‌شود.

هر ساله در روستای اراضی این شهرستان، آیین تاسوعای حسینی به صورت باستانی و پرشور به انجام رسانده شده و هر خانواده به اقتضای توان و سلیقه خود غذایی را طبخ کرده و در ظهر تاسوعا به حسینیه این روستا می‌آورد.
تصویر و عکس شماره ۱ ⇩
تصویر و عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (2)
این آیین باستانی که قدمت بسیاری نیز دارد، بدین گونه است که در روز تاسوعای حسینی اهالی روستای همجوار، باغملک به روستای اراضی دعوت می‌شوند و در روز عاشورا نیز این اهالی روستای باغملک هستند که مردم روستای (اراضی) همسایه را به روستای خود فرا میخوانند.
در روز تاسوعای حسینی همه اهالی روستای اراضی در خانه‌های خود به پخت غذای نذری توجه کرده و در ظهر تاسوعا با تزیین غذاها و گذاشتن آن در سینی‌های گردهمایی بزرگ همگی آنها را براساس آیینی باستانی روی سر خود می‌گذارند و به حسینیه می‌آورند.
پس از اقامه نماز جماعت در ظهر تاسوعا، در حسینیه روستای اراضی، همه اهالی و میهمانان در این مکان که شامل دکه‌های بسیاری هستند، جمع شده و پس از گشوده شدن درهای حسینیه، همگی وارد قسمتی که دکه‌های حسینیه قرار دارد، می‌شوند.
هر خانواده، میهمانان خود را به یکی از دکه‌های حسینیه برده و غذایی را که حاضر کرده است بر سر سفره قرار می‌دهد. هرساله میهمانان بسیاری از تمام نقاط استان اصفهان در روز تاسوعای حسینی برای شرکت در این آیین باستانی به روستای اراضی مبارکه مسافرت می‌کنند. این آیین باستانی هرساله در روز تاسوعای حسینی در این روستا برگزار می‌شود. روستای اراضی در فاصله ۴۵ کیلومتری مرکز اصفهان در جهت جنوب غربی قرار می دارد.
عزاداری عاشورای حسینی | خرم‌آباد

مردم استان لرستان برای عرض ارادت به امام حسین(ع) در روز عاشورا سرتاپای خود را آغشته به گِل کرده، خاکی‌ترین آیین عاشورایی دنیا را به نام «گل مالی» در استان لرستان به وجود آورده‌اند و این آیین چندین صد ساله مردم لرستان است.

عزاداری‌ باستانی مردم استان لرستان در ایام محرم روایتگر اوج حزن و اندوه مردم این سرزمین است. آیین سوگواری باستانی و کهن سیدالشهدا (ع) در روز عاشورای حسینی که «در گل افتادن» است توسط سالخورده و جوان و زن و مرد در شهرستان خرم‌آباد و شهرستان‌های استان به اکران گذاشته می‌شود، به‌گونه‌ای که مردم این دیار سرتاپای خود را به نشان غم و ماتم «گل مالی» می‌کنند.
«گل مالی»، آیینی به یادگار مانده از پیشینیان قوم لـر است که مردم خرم‌آباد در مواقع مصیبت از دست دادن عزیزترین افراد انجام می‌دهند و شور مهمانی گل مالی در روز عاشورای حسینی و عزاداری اباعبدالله الحسین(ع) دیده می‌شود که مردم این شهرستان از روزها پیش از عاشورا خود را برای این مهمانی آماده می‌کنند.
تصویر و عکس شماره ۲ ⇩تصویر و عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (2)
آیین دیرینه گل‌‌اندازی مردم لر از اوج ارادت خالصانه‌شان برخاسته است، روز پیش از عاشورا عده‌ای از جوانان هیأت اقدام به جمع‌آوری هیزم برای بر پا کردن آتش می‌کنند و در صبح عاشورا عزاداران حسینی که در گل می‌افتند به دور آتش جمع می‌شوند تا از سرما حفظ شوند.
در روز تاسوعا عزاداران در مقابل خیمه‌ها و تکیه‌های شهر که از نخستین روز محرم برپا کرده‌اند، حوضچه‌هایی بزرگ و کوچک با آجر درست می‌کنند و سپس خاک نرم و از صافی گذرانده شده را مهیا کرده و در آن می‌ریزند، بطری‌های گلاب را بر تپه‌ای از خاک رس در میان حوضچه‌ها می‌چینند تا در روز عاشورا این خاک را با گلاب ترکیب نموده و گل روز عاشورا را تهیه کنند.
سنت‌های عزاداری در لرستان قدمتی بسیار طولانی برای عرض ارادت به امام حسین (ع) دارد، عزاداران حسینی صبح عاشورا و همزمان با طلوع آفتاب در محل تجمع هر یک از دسته‌ها برای عزاداری حضور پیدا می‌کنند.
سر و روی گل‌اندود شده چهره عزاداران سرور و سالار شهیدان در روز عاشوراست که همه عاشقان حضرت سرتاپای خود را با گلی که معطر به گلاب است، آغشته می‌کنند و دور آتش می‌ایستند تا گل روی لباس‌شان خشک شود.
پس از خشک شدن، عزاداران با اشعاری ازجمله «این بدن از کیست که سر ندارد ـ عزیز زهراست کفن ندارد، زاده زهراست، عزیز زینب بی‌کس و یاور صحت ندارد» شروع به سینه‌زنی می‌کنند.
سینه‌زن‌ها دسته‌دسته گرد هم می‌آیند، با سینه زدن دست‌جات گردوغباری به آسمان بلند می‌شود و روی چهره همه عزاداران حسینی می‌نشیند که غم و ماتم از چهره یک‌یک عزاداران حسینی دیده می‌شود.
بهزاد پاکدل، مسئول اجلاس آیین باستانی استان لرستان می‌گوید: گل مالی یکی از آیین‌ها و فرهنگ مردم لرستان است که قدمت و تاریخچه چندین هزارساله دارد. این آیین در بدو تاریخ و حضور بشر (حضرت آدم) وقتی که نزاع بین هابیل و قابیل رخ داد، به امر خداوند زمین را چال کرده و جسد را به خاک سپردند، شروع شد. زمین همواره در فرهنگ مذهبی تألیف به پدر و آب مادر است که از تلفیق این دو، جسم درست می‌شود و از تلفیق آنها نیز جسم در زمین به حیات بازمی‌گردد.
جسم در قبر ماندگاری ندارد با خاک یکی می‌شود و به ریشه اول خود بازمی‌گردد، بنابراین گل‌مالی فرهنگی است که از بدو حضور بشر برجای‌مانده، به‌طوری‌که فرشته مرگ، روح انسان را می‌گیرد و جسم را به خاک و آب برای حیاتی دیگر می‌سپارد.
وقتی مشکی نماد غم بود و با توجه به این‌که پارچه مشکی کم بود دُور (سیاه‌چادر) را می‌بریدن و بر روی شانه‌ها می‌بستند، به این معنی که «دُور وَ شُو بُویی» یعنی عزادار باشی و گِل درست می‌کردند و روی شانه‌ها و سر که محل اندیشه انسان و زیبایی‌های آفرینش خداوند است، می‌گذاشتند به این نماد که جسم ما از خاک است و به خاک برمی‌گردد.
آیین باستانی مشعل‌گردانی اعراب در شب هشتم ماه محرم | قم

مشعل‌گردانی هم در مناطق مرکزی و جنوبی کشورمان از آیین‌های دهه اول محرم است که عرب‌ها بیشتر آن را اجرا می‌کنند، ‌شهر‌هایی مثل قم، شهرری‌ و اردکان یزد میزبان مهمانی مشعل‌گردانی هستند. این مهمانی که قبلا با مشعل‌های هیزمی برگزار می‌شد حالا چندین سالی است که با مشعل‌های گازسوز جایگزین شده است.مهمانی مشعل‌گردانی قدمتی حدود ٥٠٠ ساله دارد،‌ در دوره‌هایی از تاریخ از جمله در زمان رضاشاه اجرای آن با ممنوعیت‌هایی روبه‌رو بوده است.در مناطق گوناگون کشورمان مشعل‌گردانی در روزهای فرق می داری از دهه اول محرم برگزار می‌شود و روایت در این نکته هم متعدد است،.

تصویر و عکس شماره ۳ ⇩تصویر و عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (2)
برخی در اوایل دهه اول مشعل‌گردانی می‌کنند تا آغاز محرم را اعلام کنند، برخی در روز هشتم محرم این مهمانی را اجرا می‌کنند که مناسبتش رسیدن امام حسین(ع) و همراهانش به دشت کربلا است، برخی هیأت‌ها هم در شب شام‌غریبان این مهمانی را اجرا می‌کنند تا یاد شهدا را زنده نگه دارند.
آیین نمادین خیمه‌کوبی در نوش‌آباد | کاشان

آیین خیمه‌کوبی که در بیشتر مناطق کشورمان نمونه‌های آن را می‌شود دید،‌ مخلوطی از شبیه‌خوانی و عزاداری است. در مهمانی خیمه‌کوبی که در نوش‌آباد کاشان برگزار می‌شود،‌ هر سال چندین هزار نفر در نقش دو لشکر اشقیا و انبیا دور هم جمع می‌شوند، به همه و حتی بچه‌ها لباس‌های عالی شبیه‌خوانی می‌پوشانند.

تصویر و عکس شماره ۴ ⇩تصویر و عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (2)
در حالی که لشکر انبیا توسط لشکر اشقیا به ناحیه‌ای که از پیش مشخص شده هدایت می‌شوند. ‌خیمه‌های نذری که توسط بچه‌ها حمل می‌شوند را به جاای که برای برپا کردن آنها انتخاب شده می‌برند و بعد رجزخوانی و برپا کردن خیمه‌ها آغاز می‌شود.مهمانی خیمه‌کوبی یا همان برپا کردن خیمه‌های دو طرف، معمولا در روز هشتم محرم انجام می‌شود،‌ می‌گویند این مهمانی حدود یک قرن سابقه دارد و مقدمه‌ای برای مهمانی دیگری است که نو سازی چیده‌شدن خیمه انبیا و به راه افتادن لشکر اسیران از کربلا به سمت شام در روز یازدهم محرم است.
عزاداری بانوان آستانه اشرفیه

در برخی شهرهای شمال کشور از جمله در آستانه اشرفیه،‌ بخش دیگری از واقعه عاشورا توسط بانوان نو سازی می‌شود. دسته‌های عزاداری بانوان، به یاد بانوان قیبله بنی اسد که برای دفن کشته‌های کربلا رسیده‌اند، ‌دسته‌های عزاداری به راه می‌اندازند.

تصویر و عکس شماره ۵ ⇩تصویر و عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (2)
گاهی بیل و ساقه‌های برنج به همراه خودشان دارند، بیل‌ها نمادی از راه افتادن برای دفن پیکر هاست و ساقه‌های برنج را به علامت عزا بر سر و صورت‌شان می‌زنند.
این عزاداری‌ها در برخی شهرها در روز یازدهم محرم برگزار می‌شود و در برخی شهرها تا هفت روز پس از واقعه کربلا ادامه دارد.
آیین پولکه‌گردانی در روستای شیشوان | عجب‌شیر

پولکه‌گردانی از آن آیین‌هایی است که بیشتر در شمال‌غرب کشورمان انجام می‌شود. قدمت این آیین احتمالا به زمان صفویه برمی‌گردد و ‌آن را به عنوان یکی از ٩ آیین عاشورایی آذربایجان‌شرقی به ثبت ملی رسانده است.

پولکه، توپی از پارچه است که آن را به نفت و مواد سوختی آغشته می‌کنند و در شب عاشورا آتش می‌زنند؛ مشعل یا پولکه عمده را در میدان عمده روستا روشن می‌کنند، بزرگترها مشعل‌های بزرگ و کوچولو تر ها مشعل‌هایی به اندازه قد و قواره خودشان برمی‌دارند.
تصویر و عکس شماره ۶ ⇩تصویر و عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (2)
پس از روشن کردن منبع عمده، مشعل‌هایی کوچکتر از محله‌ها به سمت میدان عمده برده می‌شوند. عزاداران، این مشعل‌ها را با زنجیرهای بلندی به دست می‌بندند و با مشعل عمده روشن می‌کنند. برخی معتقد هستند که این آتش‌گردانی یادآور به آتش کشیده‌شدن خیمه‌های باقی‌مانده از قافله امام حسین(ع) است.
آیین باستانی شمع‌گردانی – اردبیل

شمع‌گردانی اردبیل هم از آن مراسم‌های خاص منطقه است، ‌آیینی که برخی معتقد هستند حدود هزار سال قدمت دارد، بردن شمع به مسجدها و روشن کردن آنها در عصر تاسوعا.کسانی که نذر دارند،‌ شمع‌ها را از یک مسجد به مسجد دیگر می‌برند تا چهل‌ویک منزل را زیر پا قرار بدهند.

تصویر و عکس شماره ۷ ⇩تصویر و عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (2)
این مهمانی علاوه بر اردبیل در بسیاری از شهرها و روستاهای نزدیک توسط دسته‌های عزاداری به جا آورده می‌شود و شمع‌گردان‌ها آرزو می‌کنند که حاجت‌هایشان برآورده شود. کسانی که نذر غذا و شربت و چای دارند هم معمولا نذری خودشان را به شمع‌گردان‌ها هدیه می‌دهند.
آیین باستانی چهل منبران در عصر تاسوعا | خرم‌آباد

رسم چهل منبر از شمال تا جنوب کشورمان در مناطقی مثل گلستان، اصفهان و لرستان به جا آورده می‌شود. ‌این رسم هم از جمله آیین‌های عاشورایی است که جزو آثار ملی کشور به تصویب رسانده شده است.

خانه‌هایی که قبلا در آنها مهمانی روضه به انجام رسانده شده است، منبرهای خودشان را جلوی در می‌گذارند و مردمی که نذری دارند با چهل شمع منبر به منبر حرکت می‌کنند و پای هر کدام از این منبرها یک شمع روشن می‌کنند و برای برآورده شدن آرزویشان دعا می‌کنند.
تصویر و عکس شماره ۸ ⇩تصویر و عکس سنت های عاشورایی ما ایرانیان (2)

در خرم‌آباد لرستان این مهمانی به‌خصوص توسط بانوان اجرا می‌شود،. عزاداران پس از زیارت یکی از امامزاده‌های نکته احترام شهر ‌به یاد حضرت زینب(س) که اعتقاد دارند از کربلا تا شام‌ چهل منزل را به اتمام رسانده است، چهل منبر را پشت سر می‌گذارند و در نهایت دوباره به همان امامزاده‌ای که حرکت را از آن‌جا آغاز کرده‌اند، برمی‌گردند و برای برآورده شدن حاجات‌شان دعا می‌کنند.

**ضمن تشکر از حسن انتخاب شما، لطفا نظرات خود را در انتهاى صفحه براى ما بنويسيد**

نگارنده: بيژن د.

تاریخ و تمدن در بخش فرهنگی و هنری سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

روی تو کس نديد و هزارت رقيب هست
««« »»»
در غنچه‌ای هنوز و صدت عندليب هست

سنت های عاشورایی ما هم میهنانمان (۲) (۸ عکس)

TT / 183 — TP / 9%

با دیگران به اشتراک بگذارید

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال