تصویر و عکسی از نابرابری در کشورمان ایران و دنیا


با دیگران به اشتراک بگذارید

تصویری از نابرابری در ایران و جهان

در حالی که معمولاً اولین شاخص سنجش کارآمدی سیاست‌های کلان اقتصادی طی درازمدت تولید ناخالص داخلی است، یک رویکرد رو به گسترش که سابقه آن نیز کوتاه نیست، تاثیر این سیاست‌ها را بر تمامی اقشار جامعه و به طور خاص دهک‌های درآمدی پایین نکته بررسی قرار می‌دهد.
هفته نامه تجارت فردا – رامین فروزنده: در حالی که معمولاً اولین شاخص سنجش کارآمدی سیاست‌های کلان اقتصادی طی درازمدت تولید ناخالص داخلی است، یک رویکرد رو به گسترش که سابقه آن نیز کوتاه نیست، تاثیر این سیاست‌ها را بر تمامی اقشار جامعه و به طور خاص دهک‌های درآمدی پایین نکته بررسی قرار می‌دهد.
بر اساس یک تمثیل سرشناس اقتصادی، می‌توان نقل کرد که در این رویکرد بیش از بزرگ شدن اندازه «کیک اقتصاد»، نحوه تقسیم آن است که اهمیت دارد. بیش از افزایش تولید ناخالص داخلی، اصلی این است که چه کسانی از آن منتفع می‌شوند و احیاناً کدام گروه‌ها آسیب می‌بینند. حتی اگر این رویکرد از دید بعضی رادیکال باشد، باز هم بررسی مسائلی همچون رفاه و نابرابری در بر می داری موضوعیت به نظر می‌رسند.
توجه به موضوعاتی از این دست طی سال‌های اخیر رو به فزونی بوده است: کتاب‌ها و جنبش‌های سیاسی متعددی در رابطه با آنها منتشر می‌شود، اقتصاددان‌ها و سیاستمداران در سخنان خود به آنها می‌پردازند و نهادهایی همچون سازمان ملل متحد اهداف روشنی را در رابطه با آنها تعیین می‌کنند.
عکس شماره ۱ ⇩
عکس عکس و تصویری از نابرابری در کشورمان و دنیا
مساله نابرابری در کشورمان با توجه به اهداف اعلامی از سوی نهادهای سیاستگذار طی چهار دهه اخیر، از اهمیتی دوچندان برخوردار است. باوجوداین، وضعیت کشورمان در شاخص‌هایی همچون ضریب جینی۱ و نسبت درآمد (هزینه) دهک‌های درآمدی پولدار به تهیدست چندان مطلوب نیست. البته طی دهه گذشته تغییر قابل‌توجهی در جهت کاهش شاخص‌های مرتبط با نابرابری ایجاد شده و به اظهاری دیگر وضعیت نابرابری در کشور بهبود کشف کرده است؛ اگرچه طی سال‌های اخیر اغلب شاخص‌های مرتبط با این موضوع با افزایش مواجه بوده‌اند.

ضریب جینی

احتمالاً شناخته‌شده‌ترین شاخص اندازه‌گیری نابرابری، شاخص یا ضریب جینی است؛ رقمی بین صفر و یک که هر چه بیشتر باشد، نشان‌دهنده بالاتر بودن سطح نابرابری است. به لحاظ نموداری، این رقم نسبت مساحت بین «منحنی لورنز»۲ و «خط برابری (۴۵ درجه)» را نسبت به کل مساحت زیر خط برابری اندازه‌گیری می‌کند.
در شرایطی که ۱۰ درصد پایین جامعه ۱۰ درصد درآمد و ۲۰ درصد پایین جامعه ۲۰ درصد درآمد را در اختیار داشته باشند و همین ترتیب تا بالاترین دهک نیز برقرار باشد، می‌توان انتظار داشت که منحنی لورنز روی خط برابری قرار گیرد و ضریب جینی صفر باشد که حالتی تقریباً نایاب است.
عکس این وضعیت شرایط نابرابری کامل است که در آن ضریب جینی به یک نزدیک می‌شود. تقریباً هیچ کشوری در این حالت‌های حدی وجود ندارد و ضریب جینی عمده کشورها در یک‌سوم میانی بازه صفر تا یک قرار می‌گیرد.
عکس شماره ۲ ⇩عکس عکس و تصویری از نابرابری در کشورمان و دنیا
نمودار ۱ – ضریب جینی کل کشور، مناطق روستایی و مناطق شهری کشورمان

نمودار ۱ ضریب جینی را در کشورمان طی سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۳ نشان می‌دهد. بر این اساس، آخرین رقم اعلام‌شده برای ضریب جینی در کل کشور ۳۷۸۸ /۰، در مناطق روستایی ۳۴۰۱ /۰ و در مناطق شهری ۳۶۰۹ /۰ است. با وجود آنکه به طور کلی ضریب جینی کشورمان از اواسط دهه ۱۳۸۰ نزولی بوده، روند آن طی سال ۱۳۹۳ عوض شده و افزایش کشف کرده است. برنامه هدفمندسازی یارانه‌ها از جمله عللی است که به صورت شهودی برای کاهش قابل‌توجه ضریب جینی در کشور ذکر می‌شود که این ادعا به محک تجربی نیاز دارد.

بر سیاق استدلال شهودی یادشده، می‌توان نقل کرد افزایش تورم ناشی از سیاست‌های پولی و مساله تحریم، همزمان با رکود مداوم و نبود افزایش متناسب دستمزدها، دلیل عمده افزایش ضریب جینی طی سال ۱۳۹۳ بوده است. گزارش سال ۱۳۹۴ مرکز پژوهش‌های مجلس در این باره می‌نویسد: «اعطای یارانه انتقادی به صورت مساوی به تمام گروه‌های درآمدی به واسه اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها، موجب کاهش نابرابری شده است؛ زیرا یارانه اعطایی برای گروه‌های پایین سهم بالایی از درآمد این گروه بوده و هزینه‌های آنها را بعد از دریافت یارانه به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد.
این در حالی است که در گروه‌های درآمدی بالا به طور متداول دریافت یارانه انتقادی، که سهم ناچیزی از درآمد محسوب می‌شود، میزان هزینه را تحت‌تاثیر قرار نمی‌دهد و از آنجا که شاخص‌های محاسبه‌شده بر اساس داده‌های هزینه خانوار است، این شاخص‌ها کاهش شدید نابرابری در سال ۱۳۹۰ را نشان می‌دهند.»۳
نمودار ۲، نمایانگر ضریب جینی در کشورهای دنیا است که بازه ۲۵ /۰ تا ۶۶ /۰ را دربر می‌گیرد. همان‌طور که در یک ارزیابی کلی به چشم می‌آید، ضریب جینی در بسیاری از کشورهای آفریقایی و آمریکای لاتین در سطح بالایی قرار دارد؛ در حالی که در مناطق اروپا و آسیای میانه ضریب جینی پایین‌تر است و روسیه، ایالات متحده و چند کشور دیگر در میانه رده‌بندی ضریب جینی مکان گرفته‌اند.
نتیجه‌گیری کلی و غیردقیق از این بررسی اولیه، می‌تواند حاکی از همبستگی و شاید رابطه علّی میان سطوح بالای سرانه تولید ناخالص داخلی و ارقام پایین ضریب جینی باشد. آمارهای گزارش توسعه انسانی۴ سازمان ملل متحد نشان می‌دهد میانگین ضریب جینی سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۳ در کشورهای با شاخص توسعه انسانی۵ (HDI) «بسیار بالا» مساوی ۳۲۷ /۰، در کشورهای با HDI «بالا» ۳۹۸ /۰ و در کشورهای با HDI متوسط و پایین ۴۱۸ /۰ است. این شاخص برای کشورمان ۳۸۳ /۰ اعلام شده است.
ضریب جینی همان‌قدر که دوست داشتنی است، می‌تواند گمراه‌کننده باشد و در عین حال نمی‌توان بر مبنای ارقام آن به قضاوت ارزشی (خوب یا بد) دست زد. به عنوان مثال بسیاری از مردمان زندگی را در کشوری با ضریب جینی و درآمد سرانه بالای زندگی، به کشوری با ضریب جینی و درآمد سرانه پایین (که بسیاری از مردمان آن زیر خط فقر زندگی می‌کنند) ترجیح می‌دهند.
حین آنکه حتی اگر قادر باش به همبستگی‌هایی میان ضریب جینی و نماگرهایی از قبیل سرانه تولید ناخالص داخلی۶ یا شاخص توسعه انسانی دست یافت، احتمالاً از حد خاصی به بعد و شاید به طور کلی، پاسداری از خوردن ضریب جینی به سمت صفر پدیده‌ای مطلقاً راحت نیست. این موضوع درباره دیگر شاخص سنجش نابرابری، یعنی نسبت درآمد (هزینه) دهک‌ها نیز صادق است.

نسبت درآمد (هزینه)

عکس شماره ۳ ⇩عکس عکس و تصویری از نابرابری در کشورمان و دنیا
نمودار ۲ – ضریب جینی در کشورهای دنیا (

__________________

تهیه و تدوین : بهنوش ن.

مهارت های زندگی در بخش خانه و خانواده سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

حافظا عشق و صابری تا چند
««« »»»
ناله عاشقان خوش است بنال

تصویر و عکسی از نابرابری در کشورمان ایران و دنیا

TT / 86 — TP / 8%

با دیگران به اشتراک بگذارید

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات