سهم سینمای کشورمان در تولید فیلم با بحث محرم!


با دیگران به اشتراک بگذارید

سهم سینمای ایران در تولید فیلم با موضوع محرم!

سینمای کشورمان

سهم سینمای کشورمان در تولید فیلم با موضوع محرم، عاشورا و زندگی امام حسین(ع) در میان انبوه آثار ساخته شده در طول ۳۸ سال پس از انقلاب اسلامی، به تعداد انگشتان یک دست هم نمی‌رسد و شاید قادر باش تلویزیون را در این میان پیشروتر از سینما آگاهی داشت.

واقعه عاشورا علاوه بر اهمیت و ارزش‌های آن برای شیعیان، به لحاظ دراماتیک توانایی بالایی برای پرداخت سینمایی دارد: با این وجود در عمر بیش از ۳۵ ساله سینمای کشورمان پس از انقلاب و با وجود شعارها و ابراز علاقه اغلب مدیران برای تولید فیلم‌هایی با موضوعات اسلامی، تعداد اندکی از آثار وجود می دارند که چنین رویکردی داشته‌اند و از آن میان کمتر فیلم‌هایی با موضوع قیام عاشورا ساخته شده است.

در میان انبوه فیلم‌های ساخته شده در این سال‌ها به طور مشخص چهار فیلم «رستاخیز» به کارگردانی احمدرضا درویش، «سفیر» ساخته فریبرز صالح، «روز واقعه» به کارگردانی شهرام اسدی و «عصر روز دهم» ساخته مجتبی راعی به صورت جدی موضوع عاشورا را مورد توجه گذاشته اند. از میان این فیلم‌ها نیز «روز رستاخیز» پس از دوره هشت ساله تولید به مرحله نمایش رسید، اما از هزارتوی نمایش قادر نبود عبور کند و در حال حاضر مخاطبان امکان تماشای آن را ندارند.  «سفیر» و «روز واقعه» مشخصا به واقعه عاشورا پرداختهاند و «عصر روز دهم» هم تنها فیلم ایرانی است که در لوکیشن کربلاتولید شده و ویژگی آن وجود تصاویری از مهمانی عزاداری تاسوعا و عاشورای حسینی در کشور عراق و کربلاست.

در این گزارش سعی کردیم نگاهی کوتاه به آثار مهم تولید شده با موضوع عاشورا در سینما توجه بکنیم. آثاری که از ۴ سال پس از انقلاب تولید شدند و تا سال امروز ادامه یافتند.

سفیر/ فریبرز صالح

«سفیر» نام اولین فیلم سینمایی در تاریخ سینمای کشورمان است که به واقعه عاشورا توجه میکند و تا سال ها به عنوان اثری مناسبتی در سینما و تلویزیون به نمایش در می آمد. فریبرز صالح این فیلم را در سال ۱۳۶۱ به عنوان اولین اثر سینمایی اش کارگردانی کرد. فیلمی که صالح خودش نیز به همراه کیهان رهگذر نویسندگی آن را بر عهده داشت. او با ساخت این فیلم نام خودش را به عنوان اولین کارگردانی که اثری درباره قیام عاشورا ساخته به ثبت رساند. «سفیر» این شانس را داشت که در اولین دوره فستیوال فیلم فجر حاضر باشد. البته این دوره از فستیوال شامل مسابقه سینمای آماتور بود و بخش سینمای حرفه‌ای، به صورت غیر رقابتی به انجام رسانده شد و به هیچ کدام از فیلم های شرکت کننده در فستیوال جایزه ای تعلق نگرفت. جرقه ی ساخت این فیلم در سال های افتتاحیه انقلاب اسلامی زده شد و انتظار می رفت پس از آن فیلم های بیشتری در این باره ساخته شوند اما این اتفاق تا سال ها بعد تکرار نشد.

داستان «سفیر» درباره قیس ابن مسهر، نمایندة امام است که با نامه ای برای سلیمان خزاعی به طرف کوفه می رود. در راه به دست راهداران ابن زیاد، والی کوفه، دستگیر و به زندان افکنده می شود. قیس پیش از دستگیری نامه را از بین می برد و در زندان زندانیان را بر ضد زندانبان ها می شوراند. حسین ابن فوت نشو، فرمانده راهداران، قیس را به زندان ابن زیاد در کوفه، میرساند. ابن زیاد به توصیه مشاورش، خالد، از قیس می خواهد که در مسجد سخنرانی کند و به دروغ به مردمان نقل بکنید که امام قصد بیعت با یزید را دارد. قیس می پذیرد، اما در روز موعود علیه یزید سخنرانی می کند. ابن زیاد، که به خشم آمده، او را از فراز ارک به زیر می اندازد. فرامرز قریبیان، عزت اله مقبلی، جلال پیشواییان، کاظم افرندنیا، کیومرث ملک مطیعی و … از جمله بازیگرانی بودند که در «سفیر» به ایفای نقش توجه کرده بودند.

شب دهم/ جمال شورجه

هفت سال پس از اولین فیلم سینمایی که درباره واقعه عاشورا در سینما ساخته شد جمال شورجه فیلم «شب دهم» را کارگردانی کرد. سال ها بعد حسن فتحی سریالی با همین نام برای تلویزیون ساخت که البته قصه اش فرق داشت با آنچه که شورجه کارگردانی اش کرده بود. جمتل شورجه به همراه رحیم رحیمی پور فیلمنامه این سریال را نگاشته بود و داستان آن درباره عزیز سحرخیز بود که در شب دهم ماه محرم پس از چالش خیابانی عزاداران با مأموران ارتش، که برای حمایت از چندین آمریکایی مست به خیابان آمده اند، از مهلکه می گریزد و همسرش را تنها ول میکند. او تا سال ها پس از حرکت خود احساس پشیمانی و حقارت می کند و کامیاب نمی شود بچه اش را، که شانزده ساله شده، از زیر تأثیر برادر همسرش، نایب، که عزادارن شب دهم ماه محرم را رهبری می کرده، خارج کند. فرزند او به جبهه جنگ می رود و عزیز به دنبال فرزند روانه ی‌ جبهه جنگ می شود، اما در راه بر اثر موج انفجار دچار فراموشی می شود و پس از بهبودی خود را در موقعیت فرق می داری می بیند. جهانبخش پادشاه ای، ولی شیراندامی، ملیحه نیکجومند، نسرین خدادوست مقدم، رضا بنفشه خواه و… نیز در فیلم سینمایی «شب دهم» جلوی دوربین رفته بودند.

با نگاهی به کارنامه کاری جمال شورجه به این نکته می رسیم که ا در سال های فعالیت اش در سینما با اینکه آثار مذهبی زیاد دیگری را کارگردانی و آماده کرده اما دیگر سراغ ساخت فیلم یا سریالی با موضوع عاشورا نرفت.

روز واقعه/ شهرام اسدی

شهرام اسدی دوزاده سال پس از اولین فیلمی که درباره واقعه عاشورا و قیام امام حسین (ع) ساخته شد اثری را به نام «روز واقعه» کارگردانی کرد که هنوز هم پس از چندین سال از آن به عنوان یکی از اصلی ترین و ماندگارترین فیلم هایی که درباره عاشورا ساخته شده نام میبرند. اسدی «روز واقعه» را در سال ۱۳۷۳ کارگردانی کرد. فیلمنامه این اثر متعلق به بهرام بیضایی بود که سال ۶۱ آن را به نگارش درآورده بود. فیلمنامه ای که به صورت کتاب نیز تا کنون بارها انتشار داده شده است. نکته جالب اینکه قرار بود بیضایی خودش این فیلم را سازد و در یک گفت و گو از روند انتخاب کارگردان های مختلف برای هدایت این فیلم و اینکه قرار ندادند خودش این فیلم را بسازد نقل کرده بود،  قرار ندادند «روز واقعه» را قرار ندادند خودم بسازم. لااقل ۱۰ کارگردان تغییر کرد و من تعجب می کردم که این همه آدم قادر نیستند این فیلم را بسازند. حتی نقل کردند واروژ کریم مسیحی این فیلم را بسازد. شاد می شدم اگر او این فیلم را می ساخت. حتی اسم آقای محمد رضا اصلانی را آوردند. خیلی ها عقیده داشتند که چندین مکان فیلم را باید تغییر دهم، اما من برای تغییر دادن نرفتم. به هر حال آقای اسدی مهارتش را داشت که لااقل تعداد مکان هایی را که می خواستند تغییر کند به سه برساند و فیلمی بسازد شبیه فیلم هایی که قرار است از تلویزیون انتشار داده شود.»

«روز واقعه» در سیزدهمین دوره از فستیوال فجر شرکت کرد و کامیاب شد جوایز زیادی را کسب کند. این فیلم سیمرغ خوب ترین فیلم، خوب ترین موزیک نوشته، خوب ترین چهره پردازی، خوب ترین صحنه آرایی را از این فستیوال گرفت و در رشته های خوب ترین فیلمنامه، خوب ترین کارگردانی، خوب ترین بازیگر نقش اول مرد(علیرضا شجاع نوری) خوب ترین تدوین و خوب ترین فیلمبرداری نیز کاندید دریافت جایزه شد.

علاوه بر علیرضا شجاع نوری که در نقش اصلی این فیلم درخشید هنرپیشگان زیاد دیگری نیز مقابل دوربین شهرام اسدی رفتند، عزت‌الله انتظامی، جمشید مشایخی، لادن مستوفی، محمدعلی کشاورز ، مرحوم مهدی فتحی، سعید نیکپور، حسین محب اهری، حسین پناهی ، عنایت بخشی، سیامک اطلسی، مرحوم حمیده خیرآبادی، ژاله علو و … از جمله این بازیکران بودند.

«روز واقعه» داستان گیراای داشت و روایت قصه زندگی عبدالله جوانی مسیحی بود که جدید به اسلام روی آورده و دل در گرو عشق راحله فرزند زید داشت. وی در جریان عروسی با راحله ندایی می‌شنود که او را به کمک فرا می‌خواند، عبدالله بیابان به بیابان، واحه به واحه به سمت کربلا می‌تازد و هنگام عصر عاشورا به آنجا می‌رسد و در همان لحظه «واقعیت» را بر سر نیزه می‌بیند… به زعم عده زیادی از صاحبنظران و منتقدان «روز واقعه» علی الخصوص سکانس پایانی این فیلم یکی از مؤثر ترین فیلم هایی است که در مورد قیام عاشورا ساخته شده است. این فیلم تا به حال بارها و بارها از تلویزیون به روی آنتن رفته و هنوز هم قادر هست مخاطبان زیادی را به تماشا بنشاند.

عصر روز دهم/ رسول ملاقلی‌پور

«عصر روز دهم» نکه از دیگر فیلم های مرتبط با موضوع عاشوراست قرار بود ابتدا توسط زنده یاد رسول ملاقلی پور مقابل دوربین رود. او قصد داشت این فیلم را در سال ۱۳۸۵ سازد اما فوت این کارگردان سینما در مراحل پیش تولید این فیلم قرعه کارگردانی این اثر را به نام مجبتی راعی زد و راعی نیز این فیلم را دو سال بعد یعنی در سال ۸۷ مقابل دوربین برد. ملاقلی پور پیش از این در سال ۶۷ نیز فیلم سینمایی «افق» را ساخته بود، فیلمی که قصه اش حادثه کربلا نبود و تلاش رزمنده ای به نام نصرت را برای انهدام سکوی الامیه را به تصویر می‌کشید اما داستان زندگی این رزمنده تداعی کننده قیام عاشورا و واقعه کربلا بود و این اثر ملاقلی پور را نیز می توان به نوعی در زمره فیلم هایی قرار دارد که با موضوع عاشورا روی پرده سینما رفته اند.

 «عصر روز دهم» به طور مستقیم به واقعه عاشورا توجه نمیکرد و قرار بود این فیلم روایتگر داستانی از جنگ کشورمان و کشور عراق را در کشور عراق باشد و در لا به لای قصه نیم نگاهی نیز به ماجرای عاشورا داشته باشد و تصاویری که از عزاداری شیعیان در کربلا در این فیلم به نمایش قرار داده شد فضایی حماسه ای را در این اثر سینمایی  رقم زد. با وجود اینکه قصه این فیلم در زمان واقعه عاشورا نمی گذرد اما همزمانی قصه این فیلم با ماه محرم مخاطب را با فضایی غمدار رو به رو می کند.

 داستان «عصر روز دهم» درباره دکتر مریم شیرازی است که  با گروهی از پزشکان هلال احمر برای کمک به مردمان کشور عراق عازم این کشور می شود و تصمیم به جست وجو برای یافتن خواهر گمشده اش می گیرد. این حضور با عزاداری شیعیان در محرم همزمان می شود.

هانیه توسلی، آفرین عبیسی، احمد مهران فر و سلیمه رنگزن از جمله بازیگرانی هستند که در «عصر روز دهم» ایفای نقش کردند.

 رستاخیز/ احمدرضا درویش

از وقتی که احمدرضا درویش «رستاخیز» را جلوی دوربین برد خیلی ها آن را مهترین اثر ساخته شده درباره قیام عاشورا آگاهی میدارند. این فیلم درویش که هنوز پس از چندین سال رنگ نمایش را به خود ندیده روایتی درباره واقعه عاشورا و قیام امام حسین(ع) است. قصه «رستاخیز» درباره شخصیت بکیر فرزند حربن یزد ریاحی مربوط است که در نوشته حوادث حرکت می کند. اولین نمایش این فیلم در سی و دومین فستیوال فیلم فجر بود که واکنش‌های گوناگونی را به همراه داشت. اما از همان موقع حرف و حدیث ها درباره نمایش این فیلم شروع شد و با وجود اینکه انتظار نمایش این فیلم در ماه محرم سال بعد می رفت، در نهایت فیلم رستاخیز در تیر سال ۱۳۹۴ با مجوز قانونی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به نمایش عمومی درآمد اما ساعاتی پس از آن درپی مخالفت علما و مراجع با محتوای آن و نمایش دادن چهره برخی از پرده سینماها به پایین کشیده شد و تا کنون نمایش مجدد آن هنوز میسر نشده است. «رستاخیز» در سی و دومین فستیوال فیلم فجر کامیاب به دریافت هفت سیمرغ بلورین از جمله خوب ترین فیلم و خوب ترین ساخته شد.

داستان فیلم «رستاخیز» از پس از مرگ معاویه فرزند ابوسفیان که یزید بن معاویه خود را خلیفه مسلمین می‌خواند شروع می شود، او به فرماندار مدینه نامه می‌نویسد که از حسین بن علی بیعت بستاند. بکیر بن حر که به عنوان پیک ویژه دربار یزید بن معاویه انتخاب شده است مأمور رساندن نامه یزید بن معاویه به مدینه می‌گردد. او که جوانی چابک و پرانرژی است و در تکاپوی واقعیت است در مدینه متوجه می‌شود که حامل نامه‌ای است که در آن به کشتن حسین بن علی فرمان داده شده است. بکیر در مکه با اندیشه‌ها و خط فکری حسین بن علی (امام شیعیان) آشنا می‌شود.
مردمان کوفه با فرستادن نامه‌های بسیار زیاد، حسین بن علی را به کوفه فراخوان کرده‌اند تا در قیام بر ضد یزید فرزند معاویه، آنها را کمک کنند. حر ابن یزید ریاحی، به همراه بکیر و دو هزار سوار از سوی عبیداله بن زیاد مأمور می‌شوند به سمت قافله حسین بن علی که به سمت کوفه در حرکت هستند بروند. قافله حسین در شماری اندک، در کربلا به محاصره هزاران نفر از لشکریان یزید درمی‌آیند. یکی از نکات جالب توجه دیگر فیلم درویش حضور تعداد زیاد هنرپیشگان سینما و تلویزیون در آن است. چهره هایی که در نقش های فرق می داری جلوی دوربین رفتند و نقش آفزینی در این فیلم نقطه عطف کارنامه بسیاری از بازیکران آن است.

همراه با عاشورا
به دلیل تنیده شدن فرهنگ عاشورا در زندگی مردمان کشورمان، در برخی از فیلم های سینمایی که مستقیم به واقعه عاشورا اشاره نکرده اند نیز این موضوع مورد توجه قرار گرفته است و گاه صحنه هایی از عزاداری یا تعزیه خوانی در فیلم های سینمایی مکان گرفته اند. از جمله این فیلم ها می توان به «به دلیل هانیه» ساخته کیومرث پوراحمد اشاره کرد: فیلمی که براساس ایمان و اعتقاد به نذر در ایام محرم تولید شده است. پوراحمد ماجرای این ایمان را در فیلم خود چنین روایت کرد: «ناخدا علو با چهارده مرد دیگر برای صید به دریا می روند ولی همه جز ناخدا صید دریا می شوند و مردمان ناخدا را مسبب مرگ عزیزان شان آگاهی میدارند و به او و خانواده اش هجوم می کنند و در این بین فرزند کودک ناخدا هانیه فلج می شود، ناخدا و خانواده اش تنگک را ترک می کنند و به بوشهر می روند.

ناخدا علو نذر کرده که شب دهم محرم تا صبح دمام بزند تا هانیه شفا یابد اما مرگ امانش نمی دهد. پس از ناخدا فرزند او بر آن میشود تا نذر پدر را ادامه دهد تا شفای خواهر را بگیرد اما برای دمام زدن معضل مییابد. او در محرم مامور می شود به تنگک برود و گهواره مهمانی محرم را به بوشهر بیاورد. اما در تنگک خبر آمدن فرزند ناخدا علو به همه می رسد و این فرزندها برای انتقام دست به کار می شوند و بشیرو را اذیت میکنند اما او با شهامت بسیار گهواره را به مقصد می رساند. او که به فکر دمام زدن تا صبح است، اتفاقی در انبار زائر خذر که لوازم محرم در آنجا نگهداری می شود زندانی می شود و بدین ترتیب کامیاب می شود که به دمام دست یابد و تا صبحدم دمام بزند و بدین ترتیب نذرش را ادا می‌کند.

مسعود کیمیایی، سال ۷۵ و در «سلطان» یکی از فصل های فیلم خود را به زنجیرزنی قهرمان خود در اربعین اختصاص داد که یکی از تصاویر ماندگار سینمایی است.

همچنین فیلم مستند «تعزیه» ساخته ناصر تقوایی یکی از این رویکردهاست. در این فیلم ویژگی های این هنر نمایش داده شده است. تعزیه طی یک هفته در منطقه زواره اصفهان با حضور جمعی از خوب ترین تعزیه خوان های کشورمان تصویربرداری شد و فرهاد صبا و اصغر رفیعی جم به شکل همزمان تصاویر فیلم را به تصویب رساندند.

خبرآنلاین

********************************

گردآوری از: شهناز ع.

سینما و تئاتر در بخش فرهنگی و هنری سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

تو را چنان که تويی هر نظر کجا بيند
««« »»»
به قدر دانش خود هر کسی کند ادراک

سهم سینمای کشورمان در تولید فیلم با بحث محرم!

TT / 249 — TP / 10%

با دیگران به اشتراک بگذارید

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال