بانکرینگ چیست؟/ عدم جدیت سازمان بنادر در صنعت بانکرینگ


گروه اقتصادی-رجانیوز: بر اساس ظرفیت مخازن موجود و در حال ساخت برای صنعت بانکرینگ در سطح کشور مجتمع بندری شهید رجایی بندر خلیج فارس را 90 % و سایر نقاط را 10 % در نظر گرفت.

 

بانکرینگ چیست؟

بانکرینگ (Bunkering) یا سوخت گیری و سوخت رسانی ، به عملیاتی اطلاق میشود که در آن یک ایستگاه ساحلی، سوخت مورد نیاز برای روشن شدن در موتورهای اصلی و کمکی شناورها را در اختیارشان قرار میدهد. صنعت سوخت دریایی، شبکه گسترده ای از سازمان و مراودات تجاری را در بر میگیرد. زنجیره تامین این صنعت از پالایشگاه و انبارهای نفت آغاز میشود. مرحله نهایی زنجیره سوخت دریایی،عملیات سوخت رسانی است که یا از اسکله های مخصوص یا به طور مستقیم و یا در لنگرگاه و دریا از طریق برج های سوخت رسان به کشتی عرضه می گردد.صنعت سوخت رسانی به کشتی ها(بانکرینگ) مزایای زیادی دارد که از بین آنها می توان به رونق اقتصادی منطقه ،ارتقای جایگاه جهانی به ویژه در حوزه های اقتصاد و سیاست،کاهش میزان قاچاق سوخت، ارزآوری و کاهش نرخ بیکاری ، اشاره کرد.

 

با توجه به شرایط جغرافی ایران از جمله دسترسی به سواحل شمالی خلیج فارس (طول مرز آبی کشورمان در خلیج فارس، با احتساب جزایر 1800 کیلومتر و بدون احتساب جزایر 1400 کیلومتر) و دریای عمان، تسلط بر موقعیت استراتژیک تنگه هرمز که تردد تقریبی سالیانه 50000  شناور را شامل می شود، موقعیت ممتاز را برای سوخت رسانی به کشتی ها فراهم آورده است. از جایی که گردش مالی صنعت بانکرینگ در محدوده خلیج فارس و دریای عمان  6  الی 7 میلیارد دلار در سال است،از اینرو صنعت ارز آور و اشتغال زایی برای کشور ما نفاهم می آورد.با توجه به تعداد شناورها تنگه هرمز بهترین نقطه سوخت رسانی(بانکرینگ) در محدوده خلیج فارس و دریای عمان است.در حال حاضر شرکتهای سوخت رسان ایرانی در محدودی ترددی جنوبی جزیره لارک و جزیره هرمز فعالیتشان را انجام می دهند. این شرکت ها سوخت مورد نیاز خود را از مخازن موجود در مجتمع بندری شهید رجایی بندرخلیج فارس تامین میکنند که این امر حاکی از اهمیت بنادر استان هرمزگان در توسعه این صنعت در سطح کشور است.

 

با سرمایه گذاری بخش خصوصی500000 متر مکعب مخزن نگهداری فرآورده های نفتی در مجتمع بندری شهید رجایی بندر خلیج فارس ایجاد شده که 300000 متر مکعب از این مخازن در حال بهره برداری است. از این مقدار136000 متر مکعب مخزن نگهداری نفت کوره ، جهت عملیات بانکرینگ مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین 1330000 متر مکعب مخزن نگهداری فرآورده های نفتی در حال ساخت میباشد که از این مقدار790000 متر مکعب مخزن نگهداری فرآورده های نفتی جهت عملیات بانکرینگ در حال ساخت می باشد.مخازن فرآورده های نفتی جهت عملیات سوخت رسانی به کشتی ها در مجتمع بندری شهید رجایی بندری خلیج فارس،بزرگترین سایت مخزن بانکرینگ کشور است. به طوریکه میتوان بر اساس ظرفیت مخازن موجود و در حال ساخت برای صنعت بانکرینگ در سطح کشور مجتمع بندری شهید رجایی بندر خلیج فارس را 90 % و سایر بنادر را 10% در نظر گرفت.)

 

*سوخت رسانی به کشتی ها در ایران

 

شروع فعالیت سوخت رسانی به کشتی ها در کشور به 20 سال پیش باز میگردد .درگذشته به طور پراکنده سوخت رسانی به شناورها عمدتا از طریق نهاد های دولتی مثل وزارت نفت صورت میگرفت. طرح ملی بانکرینگ برای نخستین بار در سال 1377 در محدوده آبهای جزیره قشم و در منطقه سلخ با استفاده از امکانات و شناورهای سوخت رسان شرکت گلوبال انرژی سنگاپور شروع شد و متاسفانه در ماه های آغازین به دلیل رقابت ناسالم ، مخالفت ، کارشکنی و ترفندهای شرکت های رقیب عرضه کننده سوخت در شیخ نشین فجیره ، با زیان متوقف شد.

 

در سال 1379 این طرح دوباره آغاز شد اما پس از 6 ماه فعالیت بار دیگر به دلایل اعلام شده تعطیل شد. مرحله جدی بانکرینگ از نیمه دوم سال 1385 با ایجاد امکان ورود بخش غیردولتی از طریق سرمایه گذاری در مجتمع بندری شهید رجایی بندر خلیج فارس (در 20 کیلومتری غرب بندرعباس) آغاز شد.

 

سهم ایران از بازار سوخت رسانی به کشتی های عبوری در خلیج فارس و دریای عمان که تعداد آن ها به بیش از 50 هزار فروند در سال میرسد؛در مدت زمان کوتاهی یعنی بین سالهای 1385 تا 1388 از 5 % به 25 % رسید و در افق سال 1393؛برنامه کسب سهم 50 % را داشتیم که متاسفانه به دلیل وضع تحریم های بین المللی علیه کشورمان چشم انداز این پروژه محقق نشد. همچنین آمار دقیقی از میزان سهم بازار ایران به دلیل فوق در دسترس نیست اما به طور تقریبی کارشناسان از تسلط 11 % بازار سوخت رسانی به کشتی ها برای سال 1393 و 1394 خبر می دادند،  امیدداریم در حال حاضر با رفع تحریم های بین المللی در این صنعت مجددا شاهد رشد چشم گیری در این زمینه باشیم. در مجموع طی سال های 1386 تا 1388 معادل 3 میلیارد و 180 میلیون دلار و در شش ماهه نخست سال 1389 ، 450 میلیون دلار درآمد ارزی حاصل از فروش سوخت به شناورها نصیب کشور شده است.

 

 

 

 

*دستاورد های بالقوه صنعت سوخت رسانی به کشتی ها به  کشور

 

1-اشتغال زایی؛نقش این صنعت در ایجاد اشتغال چشمگیر است. به ازای هر 50 هزار تن سوخت مورد نیاز که یک کشتی در یکی از بنادر جنوب کشور دریافت می کند حداکثر 2 نفر نیروی کار مشغول کار هستند؛اما برای انتقال همان 50 هزار تن سوخت در عملیات بانکرینگ حداقل 40 نفر نیروی انسانی مورد نیاز است.

2-جلوگیری از قاچاق کالا و ورود ارز به کشور؛درآمد حاصل از سوخت رسانی به  کشتی ها متردد هدرخلیج فارس و دریای عمان سالیان هدرحدود 6 الی 7 میلیارد دلارمی باشد.

3-ارتقاء رتبه و جایگاه بنادر جنوبی کشور در سطح بین المللی

4-کسب سهم بیشتر از فروش سوخت

5-ارائه خدمات و فروش قطعات یدکی و لوازم مورد نیاز(آب ، آذوقه و ... ) به کشتی ها

6-افزایش ظرفیت مخازن در بنادر

7-ایجاد اسکله ، خطوط لوله اختصاصی و خرید ناوگان سوخت رسان توسط شرکتهای داخلی

 

*ظرفیتهای بالقوه صنعت سوخت رسانی به کشتی های کشور

 

1-تولید بالای نفت کوره در کشور (تولید بیش از 5 میلیون تن نفت کوره مازاد بر نیاز داخلی)

2-نزدیک بودن بنادر و جزایر جنوبی کشور از جمله جزیره لارک و مجتمع بندری شهید رجایی در بندرعباس به آبراه بین المللی کشتیرانی نسبت به بندر فجیره در امارات (فاصله 40 مایلی بندر فجیره (رقیب ایران) از خطوط کشتیرانی)

3-وجود دو پالایشگاه بندرعباس و آبادان در سواحل جنوبی ایران

4-وابستگی امارات به سوخت مایع وارداتی از ایران

5- امکان سوآپ نفت کوره کشورهای آسیای میانه

6- طول مرزآبی گسترده در خلیج فارس (1800 کیلومتر با احتساب جزایر)

 

 

مشکلات موجود در صنعت سوخت رسانی به کشتی های کشور

 

1-ظرفیت اسکله ها؛ ایران درحال حاضر توانایی تامین سوخت انواع کشتی های سنگین و شناورها را داراست اما به دلیل اینکه اسکله ها ظرفیت جایگیری وارائه خدمات به کشتی های خیلی بزرگ را ندارند، در شرایط فعلی کشتی های بسیار بزرگ قابل جذب نیستند. مقرر است با سرمایه گذاری بخش خصوصی در مجتمع بندری شهید رجایی ، یک پست اسکله100000 تنی در حوضچه بندرشهید رجایی و یک پست اسکله20000 تنی در حوضچه ی بندر خلیچ فارس جهت استفاده در عملیات سوخت رسانی احداث گردد.

 

2-عدم امکان ارائه خدمات جانبی مانند کترینگ و تامین سایر نیازمندی های جانبی کشتی ها ، لازم به توضیح است که کشتی ها علاقه مند هستند که در محلی سوخت گیری نمایند که سایر خدمات را هم دریافت کنند.

 

3-وضع تحریم های بین المللی علیه کشورمان

 

4-کمبود استقرار شرکت های بانکرینگ در مسیر بنادر کشور

 

5- کمبود زیرساخت های لازم بویژه انبار ذخیره سازی ، تاسیسات نگهداشت و تاسیسات بارگیری

 

6-فقدان مکانیزم فروش اعتباری

 

7-تغییر در قیمت ها

 

8-کمبود امکانات تبلیغاتی و اطلاع رسانی جهت جلب مشتریان

 

9-مصرف بالای سوخت نفت کوره توسط نیروگاه ها و صنایع بخصوص در فصل سال

 

10-کمبود تفاهم های بین المللی برای همکاری همه جانبه و ارائه خدمات به شناورهایی که در منطقه تردد می کنند.

 

11- وجود زیرساختهای لازم و خدمات جانبی متنوع کشتیرانی در شیخ نشین فجیره در امارات

 

12-فروش اعتباری سوخت در شیخ نشین فجیره در امارات:بصورتی که شرکت های فعال،سوخت را بصورت نقدی از پالایشگاه های طرف قرارداد خود خریداری می کنند ولی آن را با قیمت بیشتر و بصورت اعتباری در اختیار مشتریان قرار می دهند و این موضوع ، انگیزه خریداران را برای تهیه سوخت از این شرکت ها افزایش می دهد، این در حالی است که در ایران ، شرکت های بانکرکننده عمدتا نقش واسطه را میان خریدار و شرکت پالایش و پخش ایفا می نمایند به این مفهوم که پول را بصورت نقد از خریدار میگیرند و بعد از وصول کامل آن، سوخت را تحویل می دهند.

 

13-زنجیره ای عمل کردن شرکت های فعال در شیخ نشین فجیره در امارات؛به گونه ای که متقاضیان امکان دریافت سوخت از هر کجای دنیا را خواهند داشت.بعنوان مثال خریداران می توانند از شرکت اماراتی که از آن سوخت تهیه میکنند بخواهند تا دربندر رتردام هلند سوخت را تحویل بگیرند. شعار تبلیغاتی این شرکتها  ایناستکهسوخترادرهرنقطهایازدنیاکهخریداربخواهدبهاوتحویل میدهند.

 

14-عدم بهرگیری از فعالیت های سایر کشورها در مبحث تامین سوخت؛بانکرینگ به این معنا نیست که سوخت از پالایشگاه گرفته و سپس به کشتی تحویل داده شود. سوخت کشتی، یک سوخت مستقیم پالایشگاهی نیست بلکه سوختی است که از ترکیبی شامل نفت کوره پالایشگاه ها و پسماندهای پالایشگاهی ، روغن سوخته و .... که پس از مخلوط کردن (Blending) تبدیل به سوخت کشتی می شود. بعد از آن که این فرآورده تحویل کشتی شد، عمل بانکرینگ انجام میشود.

 

15-متولی گری دولتی در کشور؛ روال جهانی این است که حاکمیت دولتی، دخالتی در بانکرینگ و تحویل سوخت نداشته باشد. در شیخ نشین فجیره تمامی *داد و ستدگری* مطرح جهان، در حال فعالیت هستند و 11 شرکت سوخت رسان موفق نیز حضور دارند که از میان آنها، تنها یکی شرکت ملیتی اماراتی دارد.

 

 

رقبای منطقه ای در صنعت سوخت رسانی به کشتی های کشور

 

1-بندر فجیره در امارات متحده عربی؛هم اکنون بندر فجیره پس از سنگاپور ، بزرگترین عرضه کننده سوخت به کشتی ها درجهان محسوب می شود. لازم به ذکر است که در حدود 70 الی 80 درصد سوخت (نفت کوره) فجیره توسط پالایشگاهای ایران تامین می شود.در این زمینه نباید با ساده انگاری نظرات غیرکارشناسی به ذهن برانیم و آن اینکه ایران سوخت رسانی به فجیره را قطع کند. بلکه روش صحیح آن است که در یک برنامه زمان بندی با دستیابی به زیرساختهای لازم، حمایت بخش خصوصی و با کسب بازارهای مناسب سوخت رسانی خلیج فارس و دریای عمان ، بخش عمده و نهایتا همه ی سوخت داخلی را در صنعت بانکرینگ به فروش برسانیم .

 

2-قطر؛ امیرنشین قطر با برنامه ریزی و تجهیز بندر لافان قصد دارد بخش مهمی از بازار بانکرینگ خلیج فارس را به دست بگیرد. راحتی سوختگیری و همزمان بارگیری LNG در پایانه لافان ، فرصتی منحصر به فرد را برای راهبران این گونه شناورها داده که سوخت خود را در قطر تامین کنند، بدون آنکه نیاز باشد سایر بنادر را جهت سوخت گیری دور بزنند.

 

3-عمان؛پادشاهی عمان با برنامه ریز مدرن در بنادر دغم و صحار قصد دارند بخش عمده ایی از بازرا بانکرینگ منطقه را بهدست بگیرند. از آن جایی که موقعیت جغرافیایی بنادر دغم و صحار در دریای عمان،قبل از بندرفجیره ی امارات قرار گرفته اند؛امکان تصاحب بخشی از بازار فجیره دور از دسترس نیست .روی هم رفته علاوه بر بندر فجیره امارات ، عمان و قطر هم از رقبای منطقه ای ایران محسوب می شوند.

 

*قطب های سوخت رسانی به کشتی ها در ایران

 

در گذشته وحال تحقیقات متعددی در مورد قطب های سوخت رسانی به کشتی ها در ایران انجام شده که همه ی آن ها بر چند نقطه تمرکز داشته اند از جمله : جزیره ی قشم (هرمزگان) ، جزیره لاوان (هرمزگان) ، منطقه پارس جنوبی (بوشهر) ، بندر جاسک در سواحل مکران (هرمزگان) ، مجتمع بندری شهید رجایی بندر خلیج فارس (هرمزگان).

 

از آنجایکه بانکرینگ با مخزن داری ارتباط تنگاتنگ دارد ، مخزن هم دارای ارتباط تنگاتنگ با پالایشگاه و تولید فرآورده های نفتی دارد.بنادری در جهان دارای توسعه شگرف در صنعت بانکرینگ هستند که در نزدیکی آن ها پالایشگاهی برای تولید نفت کوره وجود دارد. صنعت بانکرینگ در منطقه ای توسعه می یابد که سود اقتصادی داشته باشد و کسب این مهم حول منطقه ی جغرافیایی بنادر می باشد. نقاط فوق الذکر دارای ظرفیت های بالقوه ای هستند که بررسی هر یک ازآن ها از محدوده این گزارش خارج است وتنها به نقطه بالفعل اشاره شده است.با توجه به موقعیت جغرافیایی تنگه هرمز و عبور یک کشتی در هر دوازده دقیقه از این آبراهه بین المللی؛فرصت مناسبی برای سوخت رسانی فراهم شده است.از این رو بهترین نقطه جهت سوخت رسانی(بانکرینگ)محدوده جنوبی جزیره لارک و جزیره هرمز است.

 

زیرساختها،تجهیزات،مخازن و امکانات بالفعل در زون نفتی مجتمع بندری شهید رجایی بندرخلیج فارس اهمیت راهبردی این بندر واستان هرمزگان را بیش از پیش درسطح کشور نشان می دهد.

 

با سرمایه گذاری بخش خصوصی500000 متر مکعب مخزن نگهداری فرآورده های نفتی در مجتمع بندری شهید رجایی بندر خلیج فارس ایجاد شده که300000 متر مکعب از این مخازن در حال بهره برداری است. از این مقدار136000 متر مکعب مخزن نگهداری نفت کوره ، جهت عملیات بانکرینگ مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین1330000 متر مکعب مخزن نگهداری فرآورده های نفتی در حال ساخت میباشد که از این مقدار790000 متر مکعب مخزن نگهداری فرآورده های نفتی جهت عملیات بانکرینگ می باشد.

 

مخازن فرآورده های نفتی جهت عملیات سوخت رسانی به کشتی ها در مجتمع بندری شهید رجایی بندر خلیج فارس ، بزرگترین سایت مخزن بانکرینگ کشور است.به طوریکه میتوان بر اساس ظرفیت مخازن موجود و در حال ساخت برای صنعت بانکرینگ در سطح کشور مجتمع بندری شهید رجایی بندر خلیج فارس را 90 % و سایر نقاط را 10 % در نظر گرفت.

 

*نایب رییس انجمن پایانه داران بنادر ایران :

 

حسن یگانه در این زمینه گفت:در حوزه بانکرینگ ایران به لحاظ موقعیت جغرافیایی در شرایط بهتری نسبت به کشورهای حوزه خلیج فارس قرار دارد.در این میان با عنایت به انتخاب جزیره قشم بعنوان قطب بانکرینگ کشور و فاصله کوتاه آن تا آبراههای بین المللی منطقه، اهمیت ایجاد زیرساخت های لازم برای سوخت رسانی به کشتی ها بیش از پیش مشخص می گردد و این در حالیست که بندر خلیج فارس واقع در بندر شهید رجایی بعنوان بندر نفتی و قطب بانکرینگ فعلی کشور معرفی شده است.از سوی دیگر متأسفانه سیستم بانکرینگ کشور تا حد زیادی انحصاری است و اگر در این زمینه از شیوه ی سرمایه گذاری بخش های متعدد خصوصی بهره می بردیم موفق تر عمل می کردیم.

 

این انحصار سبب ایجاد رانت، فساد اقتصادی و از همه مهمتر فضای غیر رقابتی شده که یک خطای راهبردی به شمار می رود.این قضیه باعث شده است که سهم حداقلی بین 5 تا 10 درصدی از بانکرینگ منطقه داشته باشیم و این یک فاجعه است و باید بررسی شود سوختی که تحت عنوان بانکرینگ از کشور خارج شده واقعاً تحویل کشتی های بین المللی عبوری گردیده و یا با فروش آن به بندر فجیره امارات به فعالیت بانکرینگ در آن بندر رونق بخشیده ایم؟!واقعیت تلخ دیگری که در حال حاضر در بندر نفتی خلیج فارس وجود دارد؛واگذاری خطوط لوله انتقال فرآورده های نفتی و اسکله های نفتی به صورت انحصاری به مجموعه ای خاص است؛در حالی که سازمان بنادر و دریانوردی در این زمینه می توانست نظیر اسکله های تجاری در بخش نفتی نیز کریدور خطوط لوله و اسکله ها را بعنوان زیرساخت های حاکمیتی تحت کنترل خود داشته باشد تا شرکت های بخش خصوصی بتوانند براحتی و بدون دغدغه از این زیرساختها استفاده نمایند*.در حال حاضر 50 درصد کل بانکرینگ جهان در منطقه خلیج فارس انجام می شود که از این میزان حدود 90 درصد آن توسط بندر فجیره امارات صورت می پذیرد و تنها با در نظر گرفتن ملاحظات فوق می توان بیش از نیمی از سهم بانکرینگ بازار خلیج فارس را نصیب کشورمان کنیم.

 

نتیجه گیری

 

چارچوب ها و استراتژی کلان کشور ، باید متوجه گسترش صنعت بانکرینگ باشد. باید سیستمی طراحی گردد و کمیته ای با حضور بالاترین مقامات کشور و تمامی ذینفعان این صنعت تشکیل شود ، تا از این راه بستر پیشرفت آماده شود و فرصت ها جنبه ی عملی پیدا کند. نباید مسیر را اشتباه برویم و تمامی تمرکز خود را برای تاسیس انبار نفت معطوف کنیم . درحقیقت باید به سمتی گام برداریم که در آن ، دارایی های غیرفیزیکی افزایش یابد به عبارت ساده تر؛باید به سمت اصلاح قوانین و مقررات ، مدیریت ، تبلیغات ، حذف تشریفات گمرکی و بندری ، اطلاع رسانی ، منابع انسانی، اصلاح شیوه بازاریابی، عدم وجود تحریم های بین المللی و عدم تحریم تبادلات بانکی و حرف آخر اینکه مسئولان امر بپذیرند عملیات بانکرینگ یک صنعت است!و در حال حاضر پای سازمان بنادر ایران در این زمینه می لنگد!!!

[ منبع این خبر سایت رجا می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال