۲۵ مهر، فرخی یزدی به شیوه مشکوکی کشته شد (۳ عکس)


با دیگران به اشتراک بگذارید

۲۵ مهر، فرخی یزدی به طرز مشکوکی کشته شد

در روز ۲۵ مهر ۱۳۱۸ محمد فرخی یزدی، شاعر و روزنامه‌نگار آزادی‌خواه به طرز مشکوکی در زندان کاخ تهران درگذشت.
وب‌سایت تاریخ ایرانی: در روز ۲۵ مهر ۱۳۱۸ محمد فرخی یزدی، شاعر و روزنامه‌نگار آزادی‌خواه به طرز مشکوکی در زندان کاخ تهران درگذشت.

میرزا محمد متخلص به فرّخی، بچه محمد ابراهیم سمسارزاده یزدی، در سال ۱۲۶۷ شمسی مصادف با ۱۳۰۶ هجری قمری، در شهر یزد به دنیا آمد. او تا حدود ۱۶ سالگی در‌‌ همان زادگاهش یزد درس خواند و فارسی و مقدمات عربی را یاد گرفت. وی در‌‌ همان سنین نوجوانی اشعاری علیه مدیران مدرسه مرسلین یزد که متعلق به میسیونرهای انگلیسی بود، سرود:

تصویر و عکس شماره ۱ ⇩
تصویر و عکس 25 مهر، فرخی یزدی به طرز مشکوکی کشته شد

صاحب‌الزمان یک ره سوی مردم بنگر

کز پی لسان گشتند جمله تابع کافر

در نمازشان خوانند ذکر عیسی اندر

برپا رکاب کن از مهر، ‌ای امام بر و بحر

مدیران مدرسه به این خاطر او را اخراج کردند. محمد جوان از آن پس مجبور شد به کارگری توجه کرده و از دسترنج خود زندگی بگذراند. به این ترتیب با رنج و درد مردم نیز آشنایی پیدا کرد. با شروع نهضت مشروطه‌خواهی او نیز به این جرگه پیوست. در‌‌ همان زمان با تشکیل حزب دموکرات کشورمان، در یزد از طرفداران این حزب شد. سه یا چهار سال از انقلاب مشروطه گذشته بود، فرماندار یزد ضیغم‌الدوله قشقایی فردی مستبد بود، فرخی تصمیم گرفت تا در عید نوروز ۱۲۹۰ برخلاف دیگر سرایندگان چاپلوس با ساختن مثنوی وطنی به ضیغم‌الدوله هشدار دهد. اینچنین بود که شعری تند در انتقاد از رفتار او سرود و در دارالحکومه یزد خواند:

عید جم شد ای فریدون خو، بُت کشورمان زمین

مستبدی، خوی ضحّاکی است، این خو، نِه ز دست

تا ز ظالم می‌نماید عدل، سَلبِ احترام

هر زمان این شعر می‌گویم پی خشم کلام:

مجلس شورای ملی تا ابد پاینده باد

خسرو مشروطه ما تا قیامت، زنده باد

تصویر و عکس شماره ۲ ⇩تصویر و عکس 25 مهر، فرخی یزدی به طرز مشکوکی کشته شد

حاکم سخت برآشفته شد و دستور داد او را به زندان انداخته و دهانش را با نخ و سوزن دوختند. خبر در شهر پیچید و مردم یزد در اعتراض به این قساوت در تلگرافخانه شهر تحصن کردند و کار به پایتخت کشید و مجلسیان وزیر کشور را استیضاح کردند. فرخی در مدتی که زندان بود، این شعر را با زغال بر دیوار زندان نوشت:

به زندان نگردد چنانچه عمر طی

من و ضیغم‌الدوله و ملک ری

به آزادی ار شد مرا بخت یار

برآرم از آن بختیاری دمار

پس از این واقعه او به تهران آمد، به فعالیت‌های خود ادامه داد، به عضویت اجلاس ادبی کشورمان درآمد و از آغاز ورود به تهران، همکاری خود را با برخی روزنامه‌ها و مجله‌ها شروع کرد و چند و چند شعر و مقاله انقلابی در جراید انتشار داد. فرخی همزمان با شروع جنگ جهانی اول در سال ۱۲۹۳ شمسی به بغداد و کربلا رفت. در آنجا نیز آزادیخواهی او کار دستش داد و تحت تعقیب انگلیسی‌ها قرار گرفت. از این رو پیاده از بیراهه به شهر موصل و از آنجا به کشورمان بازگشت. در بازگشت نیز نکته سوءظن ماموران تزاری قرار گرفت و توسط آن‌ها بازداشت شد ولی قادر بود از این معرکه هم نجات کشف کند. فرخی در دوره نخست‌وزیری وثوق‌الدوله چون دیگر شاعران انقلابی با لحنی شدید به مخالفت و قیام علیه عقد قرارداد ١٩١٩ پرداخت و به همین علت بار دیگر به زندان افتاد و سه ماه را در حبس گذراند.

پس از آزادی در سال ۱۳۰۰ شمسی روزنامه توفان را انتشار داد و با انتشار مقالات نقدی مردم را به آگاهی و بیداری فراخواند. صاحب امتیاز و موسس توفان خودش و مدیرمسوولش موسوی‌زاده بود. توفان در طول مدت انتشار بیش از ۱۵ مرتبه توقیف و باز انتشار داده شد. توفان در سال اول، هفته‌ای دو روز (جمعه و دوشنبه) و در سال‌های بعد سه نوبت در هفته (دوشنبه و چهارشنبه و جمعه) منتشر می‌شد و بعد‌ها به صورت مجله هفتگی درآمد. فرخی در ضیافت دهمین سالگرد انقلاب اکتبر شوروی در سال ۱۹۲۷ میلادی بنا به فراخوان دولت اتحاد جماهیر شوروی به اتفاق چند تن دیگر به آن کشور سفر کرد و چند روزی در آنجا گذراند و پس از بازگشت به کشورمان سفرنامه خود را در روزنامه توفان نوشت و چون مقالاتش برخلاف تمایل دولت بود روزنامه‌اش توقیف و سفرنامه‌اش ناتمام ماند.

به محض توقیف نشریه توفان، فرخی مطالب خود را در روزنامه‌های دیگر مانند ستاره شرق، قیام، پیکار و… منتشر می‌کرد. فرخی در زمان سلطنت رضاشاه، در سال ۱۳۰۷ به عنوان نماینده مجلس شورای ملی در دوره هفتم قانونگذاری از طرف مردم یزد برگزیده شد. او در زمان نمایندگی مجلس همراه با محمودرضا طلوع نماینده رشت در جناح اقلیت بود و با مخالفت‌های شدید جناح مقابل روبه‌رو شد زیرا از اقلیت دیگر کسی را در مجلس باقی قرار نداده بودند. فرخی در مجلس با زبان و انتقادات اسپایسیش علیه نمایندگان و مداحان وقت، دشمنان بسیاری برای خود فراهم کرد، زیرا تمام وکلاء هوادار دولت بودند. او خود درباره نمایندگان مجلس رضاخانی می‌گوید: «…البته بر اثر فریادهای اعتراض ما گاهی چرت نمایندگان محترم پاره می‌شد، سر بلند می‌کردند، فحش و فحاشی می‌گفتند و دوباره به استراحت کن خرگوشی فرو می‌رفتند. هر وقت هم نخست‌وزیر یا وزیر گفتمان می‌کرد، کارشان این بود که بگویند صحیح است قربان. در اثر تمرین در این کار چنان استاد شده بودند که حتی در حال چرت زدن هم می‌توانستند وظیفهٔ خود را به انجام رسانند و بگویند صحیح است قربان! بدون این که چرتشان پاره شود. بله در‌‌ همان حالت چرت، سرنوشت یک ملت را تعیین می‌کردند…»

تصویر و عکس شماره ۳ ⇩تصویر و عکس 25 مهر، فرخی یزدی به طرز مشکوکی کشته شد

در پایان مجلس هفتم پس از آن که مصونیت پارلمانی فرخی خاتمه کشف کرد، از بیم جان خود مدتی از نظر‌ها ناپدید شد. سپس بدون گذرنامه از مرزهای شمالی به شوروی و از آنجا به آلمان رفت و در برلین اقامت کرد. مدتی در نشریه‌ای به نام «پیکار» افکار انقلابی خود را انتشار داد.

سال ۱۳۱۱ یا ۱۳۱۲ تیمورتاش مسافرتی به برلین کرد و در آنجا دیداری با فرخی داشت. در این ملاقات تیمورتاش وی را تشویق به بازگشت به کشورمان کرد و به او اطمینان داد در صورت بازگشت به کشورمان نکته رافت و مهر رضاشاه قرار خواهد گرفت. فرخی که از ماندن در کشوری بیگانه رضایتی نداشت، با عشقی که به کشورمان داشت فریب قول حکومت وقت را خورد و به تهران بازگشت. در کشورمان عده‌ای به اسم «طلبکار مالی» شکایتی علیه او نقش کردند و وی را با برنامه‌ریزی قبلی به زندان کشاندند. در سال ۱۳۱۶ او را محاکمه و ابتدا به ۲۷ ماه زندان محکوم کردند. در دادگاه تجدیدنظر مدت زندان وی به سه سال افزایش کشف کرد. او زمان حبس خود را می‌گذراند تا این که در ۲۵ مهرماه ۱۳۱۸ بنا به گزارش مجلسی زندان بر اثر مرض مالاریا در بیمارستان زندان درگذشت. محل دفن فرخی یزدی هیچگاه معلوم نشد اما برخی مسگرآباد تهران را مدفن وی می‌دانند.

چهار سال پس از مرگ فرخی، در پی سقوط رضاشاه زمانی پزشک احمدی، پزشک زندان کاخ را در دادگاه جنایی تهران به جرم «قتل‌های عمد در عصر رضاشاه» به اعدام محکوم کردند، از جمله جرایم اعلام شده‌اش قتل فرخی یزدی بود. در دادگاه نقل شد فرخی یزدی با تزریق آمپول هوا توسط پزشک احمدی در زندان به قتل رسیده است.

-لطفا نظرات خود را در بخش نظر بنويسيد-

تهیه کننده: پروين س.

درباره بازیگران و چهره ها در بخش فرهنگی و هنری سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

ساقيا يک جرعه‌ای زان آب آتشگون که من
««« »»»
در ميان پختگان عشق او خامم هنوز

۲۵ مهر، فرخی یزدی به شیوه مشکوکی کشته شد (۳ عکس)

TT / 108 — TP / 9%

با دیگران به اشتراک بگذارید

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال