شکل گیری «بدویت مدرن» در آمریکا/«امن ترین» کشور در «ناامن ترین منطقه» حاصل نظم جدید امام و رهبری است


با دیگران به اشتراک بگذارید

شکل گیری «بدویت مدرن» در آمریکا/«امن ترین» کشور در «ناامن ترین منطقه» حاصل نظم جدید امام و رهبری است

کارشناس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، با اشاره به انحطاط و سقوط اخلاق و خانواده در غرب، به عنوان زیرساخت آرامش انسان،‌ نگاه غربی به انسان را از مبنا غلط ارزیابی کرد و «بازتعریف نظم و زیرساختهای اجتماعی ایران با نگاه الهی» را ضروری برشمرد.

عکس   شکل گیری «بدویت مدرن» در آمریکا/«امن ترین» کشور در «ناامن ترین منطقه» حاصل نظم جدید امام و رهبری است

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، برنامه تیتر امشب، در شام غریبان حسینی، میزبان حجت الاسلام والمسلمین علی کشوری، دبیر شورای راهبردی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت بود.

این پژوهشگر الگو در این برنامه بیان معارف اسلامی در منابر و رسانه ها را ناکافی برشمرد و به ضرورت بازتعریف نظم اجتماعی، با نگاه بومی و اسلامی تأکید کرد.

وی در تبیین ضرورت نگاه اسلامی در برنامه ریزی حوزه های مختلف کشور، با اشاره به فروپاشی خانواده در غرب، و سیر رو به رشد طلاق در شهرهای توسعه یافته ایران، به الزامات بازتعریف زیرساختهای اجتماعی ــ مانند محله محوری در شهرها ــ اشاره کرد.

مشروح کامل این برنامه تقدیم علاقه مندان می شود.

* * * * * * *

مجری(آقای خسروی): بسم الله الرحمن الرحیم عرض سلام و ادب و ارادت به حضور شما بینندگان عزیز و ارجمند و عرض تعزیت و تسلیت به مناسبت سالروز شهادت سرور و سالار شهیدان، حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام و یاران و صحابی باوفای آن حضرت. ان شاءالله که عزاداری های شما در این ایام مورد قبول ذات اقدس اله قرار گرفته باشد. خیلی خوشحال هستیم که تیتر امشب را برای تماشا انتخاب کردید.

ما در این برنامه پیرامون نظامات اجتماعی و اینکه اساساً نظامات اجتماعی چه هستند صحبت خواهیم کرد و هدفمان این است که ببینیم تأثیر این نظامات اجتماعی بر اخلاق جامعه چیست. به عبارت دیگر اساساً چه رابطه ای میان نظامات اجتماعی و اخلاق جامعه وجود دارد؟ آیا نظامات اجتماعی می توانند بر اخلاق جامعه و رفتار و سلوک اجتماعیِ ما تأثیرگذار باشند یا خیر؟ به بیان دیگر چه مقدار از آنچه که به عنوان سلوک و رفتار اجتماعی در جامعه شاهد آن هستیم مرهون آن چیزی است که در نظامات اجتماعی تعریف شده است. در همین راستا از جناب حجت الاسلام و المسلمین کشوری دعوت کردیم. خدمت ایشان سلام عرض می کنم، خیلی خوش آمدید.

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: و علیکم السلام و رحمة الله و برکاته. بنده هم خدمت حضرتعالی و بینندگان عزیز سلام عرض می کنم.

مجری: با توجه به اینکه ما از نظامات اجتماعی صحبت کردیم اولاً می خواهیم ببینیم تعریف جنابعالی از نظامات اجتماعی چیست و چه چیزی را به عنوان نظامات اجتماعی تعریف می کنید؟ و ثانیاً رابطه نظامات اجتماعی با آنچه که در جامعه به عنوان اخلاق مطرح است چیست؟ آیا اساساً نظامات اجتماعی می توانند اخلاق ساز باشند؟ آیا می توان با تغییر نظامات اجتماعی در اخلاق اجتماعی تغییر ایجاد کرد؟

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: بسم الله الرحمن الرحیم، اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم و اهلک عدوهم من الجن و الأنس من الأولین و الآخرین. جناب آقای خسروی! نظامات اجتماعی به صورت ساده یعنی روال های مرتبط با زندگی مردم در تمام بخش ها. مردم هر جامعه ای یک سری نیازهایی را در تمام بخش ها دارند، به عنوان مثال افراد نیاز آموزشی و تحصیلی دارند، همچنین آنها نیازهای روزمره و شغلی نیز دارند، نیارهای حوزه قضا نیز از جمله نیازهای انسان است. به هر حال افراد در تمام بخش ها نیازهایی را دارند و تأمین این نیازهای از جایی شروع شده و به جایی نیز ختم می شود. به عنوان مثال اگر کسی بخواهد تحصیلات فرزند خود را مدیریت کند باید بداند که در کشور ما این موضوع از مهدکودک شروع می شود.

مجری: یعنی فرایند که از مهدکودک شروع شده و تا یک نقطه مشخص ادامه می یابد یک روال است و شامل نظامات آموزشی می شود؟

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: به این روال، نظم آموزشی می گویند و از مهدکودک شروع شده و به پایان دوره دکتری ختم می شود. همچنین اگر کسی بخواهد مشکل قضایی خود را حل کند باید در قوه قضائیه ثبت دعوا کند، در ادامه به او احضاریه می دهند و دادگاه تشکیل می شود و پس از آن نیز ابلاغ و اجرای حکم اتفاق می افتد. در بخش اقتصاد نیز اگر کسی بخواهد کسب و کار راه بیندازد، کار خود را از ثبت شرکت شروع می کند و در ادامه نیز مجوزهای لازم را می گیرد و کار اقتصادی خود را شروع می کند. بنابراین نظامات اجتماعی، روال هایی هستند که یک حکومت و حاکمیت آنها را تعریف می کند تا زندگی مردم را در تمام بخش ها مدیریت کند، این تعریف ساده نظامات اجتماعی است. وقتی ما از نظام سازی و نظم اجتماعی صحبت می کنیم مرادمان به صورت ساده همین تعریف است.

اما چرا تفکر انقلاب اسلامی وارد حوزه بازتعریف نظم اجتماعی شده است؟ جزء اولین کارهایی که امام خمینی عظیم الشأن انجام دادند مدیریت نظم جامعه و آغاز تغییر آنها بود. یعنی در زمان حکومت طاغوت نظاماتی مطرح بود و زمانی که امام بر سر کار آمدند و اختیار جامعه را به دست گرفتند این نظم ها را نپذیرفتند و به سمت تعریف نظم جدید رفتند.

اگر حافظه تاریخی بینندگان عزیز یاری کند در روزهایی آخری که حکومت پهلوی بر سر کار بود نخست وزیر وقت، پیامی را به امام دادند؛ ایشان به امام گفتند ما حاضریم حضور آقای خمینی را در انتخابات بپذیریم. یعنی امام در انتخابات شرکت کرده و در همان نظمِ حکومتی قبلی منصبی را گرفته و اصلاحات خود را جریان بدهند. اما امام از پاریس پیغام دادند که اسلام خودش حکومت دارد؛ یعنی نظم حکومتی پیشنهادیِ حکومت طاغوت را نپذیرفتند. روزی هم که ایشان در ایران مستقر شدند بسیاری از روشنفکران به امام پیشنهاد دادند که نوع حکومت مثلاً به جمهوری دموکراتیک اسلامی یا جمهوری سوسیالیستی اسلامی تبدیل شود. یعنی نظمی را پیشنهاد دادند که در دنیای غربی نمونه آن پیدا می شد. آنها می خواستند دموکراسی را جایگزین حکومت طاغوت کنند. امام این نظم را نیز نپذیرفته و فرمودند: جمهوری اسلامی نه یک کلمه کم و نه یک کلمه بیش. یعنی خود ایشان یک نظم جدید را برای ساختار سیاسی کشور تعریف کردند. مثالی که بنده عرض کردم مربوط به ساختار سیاسی بود.

امام وقتی اختیارات اجتماعی را در دست گرفتند در حوزه امنیت نیز نظم های موجود دنیا را نپذیرفتند؛ یعنی وقتی خواستند مسـأله امنیتِ مردم – که همه حکومت ها و تمام مردم به آن نیازمند هستند – را مدیریت کنند، امنیت را با مدل های غربی تأمین نکردند بلکه بر اساس تئوری مترقی بسیج یک نظم امنیتی را در حوزه امنیت بازتعریف کردند و حالا بعد از حدود چهار دهه آثار این نظم امنیتیِ آهنین را مشاهده می کنیم؛ با اینکه مردم ایران در ناامن ترین منطقه دنیا زندگی می کنند ولی امن ترین کشور دنیا هم محسوب می شویم و این محصول نظمی است که امام ایجاد کردند.

مثالی دیگری که می توانیم از آن نام ببریم حوزه محرومیت زدایی است؛ امام برای مبارزه با فقر و استضعاف با مدل بهزیستی رفتار نکردند، بلکه چندین نهاد مرتبط با محرومیت زدایی را تعریف کردند که مهم ترین آنها نهاد جهاد سازندگی بود. هنوز خدمات جهاد سازندگی در کشور وجود دارد؛ این نهاد با یک مدیریت جهادی و طرح های خاص ورود پیدا کرده و به محرمیت زدایی و رفع استضعاف پرداخت. غرضم این بود که بگویم وقتی تفکر انقلاب اسلامی وارد عرصه شد نظم های قبلی را نپذیرفت.

مجری: نسبت این نظامات با اخلاقِ جامعه و تهذیب اخلاق چیست؟

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: بنده می خواهم همین موضوع را عرض کنم. دلیل اینکه چرا انقلاب اسلامی نظم های قبلی را نپذیرفت و به سمت تعریف نظم جدید و روال های جدید حرکت کرد که البته هنوز هم این موضوع ادامه دارد یعنی ما در ادامه ی نظام سازی هستیم …

مجری: یعنی نظم هایی که مد نظر بودند تعریف نشده بودند یا اینکه الگوهای آنها الگوهایی که برای خودمان باشد نبودند؟

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: با تعریف نقشه ی راه الگوی پیشرفتی که ما نوشته ایم باید در یک جامعه به هشتاد و یک بخش نظم دهیم. ما از ابتدای انقلاب تا به حال یک دهم این نظم ها را بازتعریف کرده ایم. من می خواستم این نکته را تذکر دهم که نظام سازی اجتماعی امری نیست که یک شبه اتفاق بیافتد، بلکه امری تدریجی است و ما در میانه راه آن قرار داریم.

با توجه به این مباحث، سؤال اصلی ای که پیش می آید این است که چرا انقلاب اصرار دارد مردم در نظم های جدیدی زندگی کنند. دلیل این موضوع به اخلاق و معنویت باز می گردد. ببینید؛ یک تصور ساده حتی در بین برخی از اندیشمندان جامعه وجود دارد مبنی بر اینکه مسأله اخلاق و معنویت و اعتقادات مسأله ای است که در گفت وگوهای تبلیغی و تبیینی شکل می گیرد؛ یعنی به عنوان مثال پدری در این ایام باعظمت با فرزند خود راجع به حادثه عاشورا بحث کرده و فهم خود از مسأله عاشورا را به فرزند خود منتقل می کند، یا اینکه یک فردِ منبری در همین ایام، ده شب فرصت دارد و با مردم در مسجدی صحبت کرده و اعتقاداتِ مبتنی بر فلسفه عاشورا را برای مردم جا می اندازد. در حال حاضر تلقی اینچنین است و عده ای فکر می کنند که اگر ما فقط و فقط به تبیین اعتقادات و مسائل اخلاقی اکتفا کنیم مسائل اخلاقی و اعتقادی در جامعه جا می افتند. در طرف دیگر کسانی که معتقدند نظم اجتماعی باید بازتعریف شود – خصوصاً تفکر انقلاب اسلامی – در نقد این گزاره ورود پیدا کرده اند؛ این عده معتقدند بیش از اینکه مسأله ی اخلاق و معنویت و اعتقاداتِ یک جامعه به تبیین وابسته باشد به نظمی که مردم در آن نظم زندگی می کنند وابسته است.

مجری: یعنی نظمی و روالی که شما تعریف می کنید در اخلاق جامعه ی شما تأثیر مستقیم دارد؟

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: اجازه بدهید بنده مسأله را روشن تر کنم؛ یک حدیث معروف از امیرالمؤمنین علیه السلام وجود دارد که حدیث فنی و حکمیانه ای می باشد و ناظر به همین بحثی است که بنده عرض می کنم. حضرت می فرماید: «الناس بأمرائهم اشبه منهم بآبائهم». این حدیث را همه شنیده اند. مردم به حاکمان خود شبیه تر هستند تا به پدر و مادر خود. پدر و مادرها از انعقاد نطفه تا آموزش های اولیه و تمام فضای زندگی فرزند را تحت مدیریت دارند، یعنی این پدر و مادر است که بر روی فرزند خود تأثیر گذاشته و اعتقادات و اخلاق او را شکل می دهد؛ اما حدیث شریف می فرماید با اینکه حاکمان مستقیماً با فرزندان و افراد جامعه ارتباط ندارند ولی تأثیر آنها بر افراد جامعه بیش از پدر و مادر است. چرا امیرالمؤمنین علیه السلام در یک کلام حکیمانه این موضوع را مطرح کرده اند؟ ما در یک بحث فنی می توانیم در علت این مطلب بگوییم دلیل این است که حاکمان نظم اجتماعی را تعریف می کنند. اگر نظم اجتماعی بر روی اخلاق و اعتقادات مردم تأثیری نداشت، دلیلی وجود نداشت که ما بگوییم مردم به حاکمان بیش از پدر و مادرِ خود شبیه هستند، با وجود اینکه پدر و مادر مدیریت تمام ابعاد شخصیتی فرزند خود را به دست دارند و علی القاعده باید بیشترین تأثیر را داشته باشند. با این وجود چرا امیرالمؤمنین علیه السلام می گویند تأثیر حاکمان بر آدم ها بیشتر از پدر و مادرهاست؟ دلیل این مطلب تأثیر نظامات اجتماعی بر مردم است. البته اگر خدای متعال توفیق بدهد بنده همین مطلب را در قالب یک مثال توضیح می دهم.

مجری: می خواستم یک سؤال مطرح کنم؛ حاج آقای کشوری! مگر اخلاق یک امر مطلق نیست؟ اخلاق در تمام جامعه یک تعریف مشخص دارد؛ به عنوان مثال دروغ و غیبت در تمام جوامع اموری منفور هستند. اخلاق امری مطلق است نه نسبی. اگر نظامی قبلاً تجربه شده و بر روی اخلاق تأثیر مثبت داشته چرا ما باید آن را بازتعریف کنیم؟

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: بحثی که شما می فرمایید یک بحث دیگر است. در فلسفه اخلاق مبحثی تحت این عنوان وجود دارد که آیا اخلاق امری مطلق است یا نسبی؟ این افراد در مقام ثبوت و عالم واقع بحث می کنند ولی ما داریم در عالم تحقق و مدیریت بحث می کنیم. در عالم واقع و ثبوت بحثی وجود دارد مبنی بر اینکه آیا دروغ در همه جا مذموم است یا اینکه دروغ در برخی از مواقع امری خوب است؟ این یک بحث است و ما در این حیطه طبیعتاً نمی پذیریم که اخلاق در عالم واقع امری نسبی باشد، اخلاق امری مطلق است.

مجری: آیا اخلاقی که ما تعریف می کنیم با اخلاقی که در جامعه غربی تعریف می شود متفاوت است؟ به عبارت ساده تر آنها نظامی را تعریف کرده اند که منجر به اخلاقِ موجود در آن جوامع شده است و ما باید چیزی را تعریف کنیم که اقتضای دین و فرهنگ و جامعه ماست و به همین دلیل باید نظامات اجتماعی را بازتعریف کنیم.

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: ببینید در اصل ملاک در اخلاقیات تناسب آنها با فطرت است.

مجری: در نظام آموزشی ما تعریف مشخص داریم که مثلاً شما از نقطه ایکس شروع می کنید و به نقطه ایگرگ می رسد و در نهایت برای شما این اتفاق می افتد. این امر تجربه شده ای است که خروجی مناسب هم برای آن گرفته اند؛ حال سؤال این است که چه دلیلی دارد که ما مجدداً بخواهیم برای این روال و نظام بازتعریف مجدد داشته باشیم؟

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: این نظمی که در تمدن مدرنیته تعریف شده – که بنده در برنامه امشب مثال آن را در حوزه مدیریت شهری عرض خواهم کرد – به سمتی تنظیم شده که مثلاً سودمحوری در جامعه مبنا باشد؛ یعنی اصطلاحاً انسان را اکونومیک و اقتصادی تعریف کرده اند و بالتبع نظامات اجتماعی بر مبنای آن تنظیم شده است.

مجری: چون تعریف ما از انسان متفاوت است پس باید نظامات اجتماعی مان را بر اساس همین تعریف ترسیم کنیم.

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: بله، پس ببینید دو دعوا هست. بنده وارد یکی از این دعواها نمی خواهم بشوم؛ اینکه ما اخلاق را چه می دانیم، در فلسفه اخلاق یک دعوای واقعاً طولانی ای دارد. اخلاقیات امور متناسب با فطرت و اموری ثابت می باشند که شامل نسبیت و امثالهم از مراتب توصیفی و تحققی نخواهند شد. این یک بحث است. یک بحث دیگر داریم که همین اخلاقیاتی است که در جامعه ما شناخته می شود؛ مثلاً ما معتقدیم که ایثار خوب است. حالا در این برنامه می پرسیم، چگونه باید مدیریت کنیم که ایثارِ جامعه مثلاً در ده سال آینده ارتقا پیدا کند؟ یا به عنوان مثال شما می گویید انفاق امر خوبی است – انفاق یعنی ایثار مالی – این را به چه شکل مدیریت کنیم که ده سال بعد مردم ایران انفاق بیشتری انجام دهند؟

مجری: یا مثلاً در شاخص طلاق که امر مذمومی است و ما در کشور الان رشد فزاینده آن را داریم چه نظاماتی تعریف کنیم که این شاخص یا متوقف شود و یا حتی کاهش پیدا کند…

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: مسأله طلاق که می فرمایید در واقع فروپاشی یک خانواده یا پابرجا بودن یک خانواده برمی گردد به یک وصفی به اسم مدارا. بنابراین سؤال این است که ما چگونه به سمتی برویم به این سمت که مدارا را در جامعه افزایش دهیم که از جمله میوه هایش این بشود که خانواده های ما پایدارتر بمانند. امثال این گزاره های اخلاقی را ما می توانیم یکسره مثال بزنیم اما همان طور که عرض شد دو راه حل وجود دارد: یکی فهم سنتی از اسلام که به نظر بنده فهم بسیار ناقصی هست که می گوید ما اگر اخلاقیات و اعتقادات را تنها تبیین کنیم، کار تمام است. اما خلاصه ی حرف تفکر انقلاب اسلامی این است که اکتفاکردن به تبیین منجر به تغییر اخلاقیات جامعه نمی شود و ما حتماً باید نظامات اجتماعی را هم در راستای آن اخلاقیات بازتعریف کنیم تا اخلاق اسلامی محقق گردد. جناب آقای خسروی بنده روی یک چالش جدی در جامعه مان دست گذاشتم. یکی از کارشناسان باسواد و مطلع کشور یک جمله ای گفته اند؛ ایشان فرمودند از در و دیوار جمهوری اسلامی احکام می بارد، معارف می بارد یعنی همه شبکه های ما معارف اسلامی را تبیین می کنند، تبلیغ می کنند. به برکت جمهوری اسلامی این اتفاق افتاده است. ولی ما همین الان مثلاً مشاهده می کنیم که چهل و دو درصد طلاق در شهر تهران رخ داده است. دلیل این رخداد چیست؟ بنده در حال پاسخگویی به این شبهه هستم و می خواهم این مسأله را بازشکافی کنم، به نظرم این مسأله در جمهوری اسلامی حیاتی است. از یک طرف ما متوجه هستیم که راه نجات بشریت راه انبیاء است؛ یعنی معارف دینی واقعاً راه گشا هستند. اینکه شما در تمدن مدرنیته می بینید مثلاً هشتاد و پنج درصد ازدواج ها منجر به طلاق می شود، نشان دهنده این است که این تمدن با یک چالش جدی روبرو شده است. بنده یک گزارش در مورد وضعیت ازدواج در آمریکا می خواندم؛ در آن گزارش آمده بود که تا سال ۲۰۳۰ یعنی پانزده سال آینده، مفهوم ازدواج رسمی برای بسیاری از مردم آمریکا دیگر درک نمی شود، حتی دیگر ازدواج به معنای مصطلحی که ما فعلاً می فهمیم را نیز درک نمی کنند. یعنی در توسعه یافته ترین کشور دنیا یک زندگی بدوی در حال شکل گیری هست. پس در آنجا روابط انسانی و اخلاقی به بن بست رسیده اند. از آن طرف ما راه نجات بشریت را همین معارف دینی می دانیم، ولی چه اتفاقی می افتد که ما هرچه سطح تبیین و تبلیغ را بالاتر می بریم، [این کار همچنان] کم اثر هست؟! بنده قطعاً معتقدم به اینکه تبیین و تبلیغ اثر دارد؛ اما با صراحت اعتقاد خودم را عرض می کنم که این تبیین و تبلیغ ها کفایت نمی کند. یعنی اکتفاکردن به تبلیغ بدون توجه به نظم اجتماعی اخلاق جامعه ما را بهتر نمی کند.

حالا برای اینکه بحث شکل گرفته و کاملاً واضح شود که چه عرض می کنم، بنده از شما اجازه می خواهم یکی از این نظامات اجتماعی را که الان مردم ایران دارند درون آن زندگی می کنند را بشکافم. البته همین جا عرض بکنم نظامات اجتماعی حوزه های مختلفی دارد؛ همان طور که عرض کردم ما در نقشه راه الگوی پیشرفت اسلامی گفته ایم باید هشتاد و یک جا بازتعریف شوند. ولی بنده در این جلسه مختصر یکی از آن نظامات اجتماعی را بحث می کنم تا تأثیرش روی اخلاق ملموس گردد. یکی از حوزه های مرتبط با زندگی مردم مدیریت یک شهر است؛ یعنی نظمی که در اداره یک شهر حاکم است. به فضل الهی در این برنامه نشان خواهم داد که این نظم چه تأثیرات سوئی بر روی اخلاق مردم دارد و اگر ما این نظم را اصلاح نکنیم؛ یعنی به سمت بازتعریف این نظم ها نرویم، به بیان ساده راه امام را ادامه ندهیم چه اتفاقی می افتد؟ هرچه سطح تبیین و تبلیغ را بالاتر ببریم آن نظم اثر سوء اخلاقی خودش را می گذارد و مثلاً اگر ما این نظم را مدیریت نکنیم ده سال آینده مثلاً سطح طلاق در شهر تهران پنجاه یا شصت درصد خواهد شد. همه حرف بنده این است که ما حتماً باید در کنار تبیین و تبلیغ حکیمانه و فقیهانه نظم های مرتبط با زندگی مردم را بازتعریف کنیم.

پس الان یک حوزه اش را بنده مثال می زنم: ببینید مقدمتاً عرض کنم که اگر ما می خواهیم اخلاق را در جامعه ای ارتقا دهیم باید نهاد خانواده را تقویت کنیم. یعنی ارتقای اخلاق محصول یک خانواده خوب است. خروجی یک خانواده ای که از حیث روابط و عواطف فربه بوده و بر آن کیفیت حاکم است، مسأله اخلاق خواهد شد. پس نباید با نگاه برخی روشنفکران، اخلاق را بُریده ی از نهاد خانواده تعریف کنیم. این نکته اولی است که من می خواهم توجه دهم. علت اینکه پیامبر با عظمت اسلام فرمودند ازدواج نیمی از دین است. یعنی مسأله خانواده به تنهایی نصف همه ی آن چیزی است که ما نام آن را دین می گذاریم. یعنی چنین سطح تأثیر بالایی دارد. علت این مقوله همین است که نهاد خانواده اخلاق ساز و اعتقادساز محسوب می شود. یعنی هرچه شما از جامعه انتظار دارید باید در خانواده پایه گذاری اش کنید. تأکید می کنم الان جریان هایی در جامعه وجود دارند که مثلا در یک دعوای انتخاباتی وقتی یکی از کاندیداها در مقابل دیگری یک حرف مثبت تری نسبت به آن دیگری می زند بلافاصله یک جریان تبلیغاتی راه می اندازند که مثلاً فلانی مرد اخلاق است. یعنی اخلاق را به یک سری از مسائل سطحی تنزل می دهند. این کار برای خود بلیه ای است، به اصطلاح، ما با اخلاق سکولار هم روبرو هستیم. پس نکته اول اینکه اخلاق میوه نهاد خانواده است، اگر نهاد خانواده از حیث روابط و عواطف فربه شد، نتیجه اش این می شود که اخلاق یک جامعه ارتقا پیدا می کند. مثل اینکه شما می گویید برای هرچیزی یک کارخانه وجود دارد – بنده به بیان ساده عرض می کنم – کارخانه تولید اخلاق نهاد خانواده است. این جزء مسلمات معارف ما است. کسی نباید دنبال راه های دیگری بگردد. در مورد این نهاد خانواده بحث زیاد است اما در اینجا بحثی وجود دارد که اگر هر خانواده ای بخواهد سرپا بماند به چهار نوع نیاز مبتلا است و به آنها احتیاج دارد؛ نیازهای تفریحی، نیازهای شغلی، نیازهای تحصیلی و نیازهای روزمره. شما همه خانواده هایی را که می شناسید، همه به صورت روزمره درگیر این چهارنوع نیاز هستند. اگر مدیریت یک شهر این چهارنوع نیاز را به صورت متمرکز تأمین کرد، این کار یک تأثیر دارد روی اخلاق جامعه و اگر این چهارنوع را در محل زندگی خانواده ها تأمین کرد (یعنی به اصطلاح در محله ای که خانواده ها زندگی می کنند) یک اثر دیگری روی اخلاق دارد.

اجازه دهید بنده مسأله را بشکافم: ببینید! الان در شهری مثل تهران برای تأمین نیازهای شغلی، پدرِ خانواده و در بعضی موارد مادرِ خانواده وقتی می خواهند نیاز شغلی خود را تأمین کنند، باید صبح علی الطلوع از خانه خارج شوند، یعنی دقیقاً وقتی که فرزندشان خواب است. زمانی هم به خانه برمی گردند که فرزندشان دوباره در خواب است. یعنی نحوه تأمین نیازهای شغلی به شکلی هست که فرصت حضور پدر و مادر در کنار فرزندان را به یک فرصت محدود تبدیل می کند. از یک طرف خانواده ها به تأمین شغل نیاز دارند (که امر مسلّمی است) ولی به گونه ای شغل تأمین می گردد که دیگر فرصت در کنار یکدیگربودن خانواده به حداقل می رسد. این راجع به نیازهای شغلی؛ الان در شهر تهران این یک واقعیت است.

یک وقتی بنده در سال های قبل به سازمان مدیریت و برنامه ریزی رفته بودم، یکی از معاونان ارشد این سازمان به بنده می گفت: من یک دختربچه ای دارم که خود من سرویس مدرسه این دختر شده ام. خودم او را به مدرسه برده و خودم هم او را برمی گردانم. بعد ایشان استدلال می کردند که اگر این کار را نکنم دیگر هیچ فرصت ارتباطی من با فرزندم ندارم. یعنی وضعیت شغلی ام به شکلی است که نمی توانم رابطه گسترده ای با فرزندم داشته باشم و مشکلات فکری و عاطفی او را مدیریت کنم. این سخن را یک مقام در سازمان مدیریت به بنده می گفتند. یعنی آنهایی که تدوین کننده و تنظیم کننده همین نظم مبتنی بر توسعه هستند. این عرایضم مثالی برای نظم شغلی بود. خانواده ها برای نیازهای تحصیلی هم مجبور می شوند یکبار دیگر از هم جدا بشوند. در حال حاضر با این بحث کیفیت مدارس که مطرح شده است – به نظر بنده یک جنجال تبلیغاتی هم است – که بیان می شود مدارس غیرانتفاعی کیفیت بالاتری نسبت به مدارس دولتی دارند، یک اتفاقی افتاده است. خانواده های ما ترغیب شده اند که فرزندان خود را به یک مدارس یا کیفیت تری بگذارند. در بسیاری از موارد، محل آن مدرسه با کیفیت خارج از محله است. یعنی برای رفع نیازهای تحصیلی هم اعضای خانواده مجبور می شوند از هم جدا شوند.

برای رفع نیازهای تفریحی هم اعضای خانواده از هم جدا می شوند؛ حال چه تفریح را به معنای سرگرمی و همین بازی های کامپیوتری و امثالهم بدانیم که این فضای مجازی باعث شده سطح ارتباط اعضای خانواده به شدت کاهش پیدا کند و چه تفریح را به معنای رفتن به یک محل تفریحی بدانیم. در حال حاضر در محلات، بحثی به عنوان وجود یک جایگاه مناسب برای تفریح نداریم، خانه ها هم که دیگر اصلاً به نحوی نیستند که فرح زا باشند. خانواده به تفریح نیاز دارد اما به دلیل اینکه محیط مناسبی برای تفریح وجود ندارد، افراد مجبور می شوند به بهانه تفریح هم از همدیگر جدا شوند. یعنی از محل زندگی خود خارج شود. در حال حاضر بحث پارک های بزرگ که مطرح شده است، در واقع یکی از عواملی است که محله ها را تضعیف می کند، محل زندگی خانواده ها را تضعیف می کند. ما توصیه کرده ایم که اولاً تفریح را از معنای سرگرمی به همه اعمال رافع کسالت ارتقا دهیم، دوماً اگر می خواهید به همین معنا هم اکتفا کنید، سعی کنید تفریح را در محله تعریف کنید که به بهانه تفریح فرصت ها دچار چالش نشود.

اخیراً با بحث هایپرمارکت ها هم افراد خانواده به بهانه تأمین نیازهای خانواده از همدیگر جدا شده و از محل زندگی خود خارج می شوند. گزارش یکی از هایپرمارکت های تهران را می خواندم؛ در آن گزارش آمده بود که آن هایپرمارکتِ خاص، قرار است پانصدهزار نفر را روزانه تأمین نیاز کند. پانصدهزار نفر یعنی چیزی در حدود پنجاه إلی شصت محله، هر روز برای تأمین نیازهای خود از محله خارج می شوند. ببینید، مدیریت شهری فعلی نیازهای یک خانواده را طوری تأمین می کند که افراد یک خانواده برای تأمین نیاز مجبور می شوند از همدیگر جدا شوند. برگردیم به آن حرف قبلی که بنده عرض کردم؛ خانواده مرکز تولید اخلاق است. خب، اولین شرطِ خانواده ای که مرکز تولید اخلاق است این است که اعضای خانواده در کنار یکدیگر باشند.

مجری: شما چه بازتعریفی می کنید تا آن چالش ها جواب داده شوند؟

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: بازتعریف آن را نیاز خواهم گفت. [اجازه دهید] بنده اصل مسأله را پخته تر کنم. ببینید خانواده ای که مرکز تولید اخلاق است، اعضای آن دیگر با یکدیگر ارتباط ندارند و همگی به دنبال تأمین نیازهای خود رفته اند. پدر به دنبال نیاز شغلی خود رفته است، یا مثلاً فرزند به بهانه اینکه در فلان منطقه یک مدرسه با کیفیت تر است، رفته است، مسائل تفریحی و مسائل روزمره هم به همین شکل است. ببینید، چهار نوع نیاز است اما این چهار نوع نیاز به دلیل اینکه متمرکز و خارج از محله تأمین می شود باعث تضعیف خانواده می شود. وقتی هم که خانواده تضعیف شد، اخلاق تضعیف خواهد شد.

ما در نگاه الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت یک حرف روشن زده ایم؛ بیان کردیم نحوه نیازهای خانواده می تواند به شکلی باشد که به مسأله خانواده ضربه ای نزند. به چه شکل؟ به این شکل که ما بیاییم محله ها را – مثلاً در طول ده پانزده سال آینده – به محل نیازهای خوانوار تبدیل کنیم. یعنی تا جایی که ممکن است ما به سمتی برویم که شغل را به محلات ببریم، تا جایی که ممکن است تحصیل را به محلات ببریم.

مجری: این کار، راهکار عملیاتی دارد و یا فقط به عنوان یک ایده مطرح می شود؟

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: در تتمه بحث خود عرض خواهم کرد که چقدر عملیاتی خواهد شد. بحث در این است که ما باید نظم اجتماعی را بازتعریف کنیم. حال نظم اجتماعی مناسب با نهاد خانواده این است که خانواده برای تأمین نیازهای خودش، مجبور نباشد از محل زندگی خود خارج شود. ما حتماً باید سعی کنیم در محل زندگی خانواده نیازها را تأمین کنیم، اگر محله را به محل نیازهای خانوار تبدیل کردیم، به اصطلاح اگر مدیریت شهری محله محور شد، دو اتفاق خواهد افتاد؛ یک، محل زندگی خانواده محل جذابی خواهد شد، زیرا همه نیازها در آن تأمین خواهد شد و اعضای خانواده مجبور نیستند به بهانه اینکه نیازهای آنها تأمین شود مرتبط از همدیگر جدا شوند…

مجری: البته خیلی ها به شکل خانوادگی به سراغ تأمین نیازها می روند.

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: در مسأله شغلی که به این شکل نیست…

مجری: در مسأله شغلی خیر اما در تأمین نیاز خانواده و مایحتاج زندگی اصلاً شاید یک تفریحی باشد که با یکدیگر به خرید بروند.

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: بله ممکن است در برخی از موارد به این شکل باشد اما همیشه به این شکل نیست. یعنی شما نمی توانید بگویید که مثلاً هر روز خانواده ها یک تور [سیاحتی] به هایپرمارکت ها می روند! بله ممکن است گاهی اوقات با همدیگر به آنجا بروند.

مجری: معمولاً به این صورت است که به آنجا رفته و نیازهای چند هفته خود را یک جا تأمین می کنند، خیلی از افراد ممکن است خانوادگی این اتفاق را رقم بزنند.

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: ببینید، همین چیزی که بنده عرض می کنم، است، یعنی در اندکی از موارد به این شکل است. اما واقعاً به این شکل است که در وقت خرید، یک وقتی را از برخی از اعضای خانواده می گیرد. یعنی به این شکل نیست که واقعاً – این حرف به نظر بنده یک حرف فنی ای نیست – همه اعضای خانواده همیشه با هم به خرید به یک هایپرمارکتی بروند! این چیزی که بنده عرض کردم یک فایده [محله محوری است] یعنی نباید خانواده را برای تأمین نیازهای خود به زحمت انداخت.

فایده دوم این است که اگر ما در محله ها نیازهای خانواده را تأمین کردیم، اصطلاحاً تَعَرُف در محله ارتقا پیدا خواهد کرد. تعرف یعنی شناخت طرفینی گسترده. یعنی دو طرف همدیگر را در حداکثر وضعیت متصور بشناسند. وقتی مراوداتِ اعضای یک محله برای نیازهای شغلی، نیازهای روزمره، نیازهای تفریحی و نیازهای تحصیلی ارتقا پیدا کرد، نتیجه آن شناخت طرفینی و یا به اصطلاح روایی تعرف بالا خواهد رفت. وقتی هم که تعرف ارتقا پیدا کرد، از میوه های آن امنیت است. زیرا وقتی اعضای جامعه بیشتر همدیگر را شناختند، این کار یک نوع خودکنترلی ایجاد خواهد کرد.

مثلاً فرض بفرمایید در این صورت دیگر مشکلاتی که ما در حال حاضر در حوزه ازدواج داریم پیش نخواهد آمد. امروزه مشاهده می کنیم که متأسفانه مانند قارچ سایت های همسرگزینی در حال رشد هستند. چرا این سایت ها در حال رشد هستند؟ علت اصلی این است که کسانی که می خواهند ازدواج کنند، به دلیل همان از بین رفتن تعرف، می خواهند آن شناخت را از طریق فضای مجازی تأمین کنند. کاملاً هم مشخص است که شناخت برای یک زندگی مشترک کاملاً باید حداکثری باشد و این هم از طریق فضای مجازی تأمین نمی شود. بنابراین اگر ما محله را به محل تأمین نیازهای خانوار تعریف کردیم، یعنی مثلاً از امروز معاونت فرهنگی اجتماعی شناسنامه نیازهای چهارگانه خانواده را به تفکیک محلات تعریف کرد و بعد هم به تدریج به سمت تحقق آن رفت، هم تعرف و هم تقویت خانواده به عنوان دو میوه این کار بدست خواهد که نتیجه هر دوی آن تولید اخلاق خواهد شد. ببینید بنده یک مثال زدم اما می توانم این مثال را در هشتاد حوزه دیگر هم تکرار کنم – بنا به تعریفی که در نقشه راه الگوی پیشرفت اسلامی داریم – که به شکلی نظم اجتماعی در تولید اخلاق تأثیرگذار است. این یک مثالی بود که بنده عرض کردم.

حال حضرتعالی یک سؤال فنی ای پرسیدید؛ آن سوال هم این بود که حالا این ایده مدیریت شهری با نگاه محله ای اصلاً قابل تحقق است؟ بنده عرض می کنم بیشتر از اینکه شما فکر کنید قابل تحقق است در حال حاضر حتی در این شهر تهران در بعضی از محلاتی که وجود دارند، سطح قابل قبولی از این نیازهای چهارگانه در حال تأمین است. یعنی گاهی اوقات شما بیان می کنید که این حرف قابل تحقق است یا خیر، بنده بیان می‎کنم که ما بررسی کرده ایم – البته تعداد کمی هستند – بعضی از این محلات در حال حاضر واقعاً به این شکل هستند، یعنی واقعاً ماهیت محله ای در آنها وجود دارد. یک تعداد قابل قبولی از اعضای آن محله در همان محیط محله مشغول بکار هستند. تحصیل و تفریح و نیازهای روزمره هم به یک نسبت قابل قبولی تأمین می شود. این نکته اولی است که باید به آن توجه کنیم، یعنی بالاتری از اینکه شما بیان می کنید قابل تحقق است بنده بیان می کنم که در حال حاضر محقق شده است. در آن زمان اگر ما رفتیم و همین موارد موفق را مطالعه کردیم و بعد سعی کردیم برای آن زیرساخت طراحی کنیم که آن را به سایر مناطق تعمیم دهیم، به نظر من در آن زمان نظم اجتماعی در این حوزه یک تعریف جدیدی پیدا خواهد کرد. این فضای اصلی بحث است.

بنابراین به نظر بنده اگر خدا کمک کرده باشد بحث شکل گرفته است که در یک مثال به چه شکلی نظم اجتماعی بر روی اخلاق تأثیر می گذارد. یکی دو نکته آخر را نیز بنده عرض کنم؛ در حال حاضر در شهر تهران بنا بر گزارشی که شهرداری محترم تهران ارائه می کند و در بسیاری از کلان شهرهای دیگر – بنده در اینجا فقط شهر تهران را مثال می زنم – شصت إلی هفتاد درصد بودجه شهرداری تهران به صورت مستقیم یا غیر مستقیم صرف هزینه حمل و نقل می شود. علت اصلی این که به این مقدار حمل و نقل و سفرهای درون شهری در تهران زیاد است، به نظر بنده یک نکته است؛ این است که مردم دائماً برای تأمین نیازهای چهارگانه خانواده از محل زندگی خود خارج می شوند. یعنی اگر این پیشنهاد مدیریت محله ای اتفاق بیافتد، حتی هزینه های شهر هم کاهش پیدا خواهد کرد.

مجری: حالا چقدر محله ها واقعاً می توانند همه این نیازها را در خود پاسخ دهند؟ مخصوصاً برای یک شهر کلانی که به نظر نمی رسد شما بتوانید همه نیازها را در محل تأمین کنید.

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: ببینید، بنده به صورت مکرر از کلمه "تا جایی که امکان دارد" استفاده کردم. یعنی مثلاً شما بیان می کنید که در همین شرایط فعلی مثلاً پنج یا ده درصد امکان دارد. در این صورت ما ده درصد سفرهای درون شهری را کاهش داده ایم و ده درصد به این سمت رفته ایم که شرایط زیست خانواده ها را محله ها تقویت کنیم.

مجری: یا همین موضوع توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات اینترنتی و خریدهای الکترونیک نیز ذیل همین مجموعه تعریف می کنید یا خیر و اصلاً این بحث جدایی است؟

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: خیر، ببینید همین دولت الکترونیک و اسمارت سیتی ها و مواردی که جریان توسعه گرا بیان می کند..

مجری: از این نگاه که منجر به کاهش حمل و نقل می شود را بیان می کنم.

استاد کشوری: خیر ببینید…

مجری: یا اصلاً بحث آن [با چیزی که شما فرمایش می کنید] متفاوت است.

استاد کشوری: بله ببینید، باید بحث را یک مقداری انسانی تر دید. یعنی اگر شما محل زندگی انسان ها را جذاب نکنید، بهانه های خروج از محله کماکان باقی خواهد ماند. – بعداً باید بحث اسمارت سیتی ها را بشکافم و اشکالات جدی این بحث را مطرح کنم – اما بحث بر سر این است که اگر شما بخواهید مدیریت محله ای را ارتقا دهید، می توانید کار را از دو نقطه شروع کنید؛ یکی اینکه به این سمت بروید که اولاً زیرساخت های این نوع از مدیریت را برای محله هایی که به جای محلِ زندگی بودن به محلِ خواب تبدیل شده اند را [ایجاد کنید]. یعنی برخی از محله ها در حال حاضر فقط محل اسکان و خواب شبانه است. باید زیرساخت هایی طراحی کنیم که اینها را به ماهیت محله ای نزدیک کنیم. [در گام دوم] محله هایی را هم که در حال حاضر به نسبت محل زندگی خانواده ها هستند با امثال طرح های هایپرمارکت ها و کشیده شدن اتوبان ها به وسط آنها و ده ها طرح دیگر به چالش نکشیم.

در واقع به صورت خیلی ساده این بیان فلسفه ای بود که ما را وامی دارد که برای ارتقای اخلاق به سمت بازتعریف نظم اجتماعی برویم. حال این نوع نگاه را می توان در برنامه ششم توسعه کشور منعکس کرد. یعنی به نظر بنده بحث مدیریت شهری با نگاه الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت – که بنده در همین ماه مبارک رمضان نزدیک به بیست ساعت این موضوع را در حوزه علمیه مروی تهران شرح دادم – در حال حاضر این کارآمدی را دارد که در برنامه ششم کشور تبدیل به حکم شود و بتواند یک قدم مسائل اینچنینی کشور ما را مدیریت کند. جمله آخر عرض بنده این است که اگر ما می خواهیم اخلاق، معنویات و اعتقادات جامعه را ارتقا دهیم، در کنار تبلیغ و تبیین معارف باید به سمت نظام سازی اسلامی برویم. این خلاصه حرف الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت است.

مجری: تشکر می کنم، به عنوان جلسه ای که موضوع را باز و طرح کرده باشیم، جلسه خیلی خوبی بود، منتهی نیازمند این است که برنامه های دیگری را نیز در این حوزه ترتیب دهیم که در شاخصه های مختلف ببینیم که چه اتفاقاتی می افتد، چه راهکارهایی ارائه می شود و به چه مقدار جنبه عملیاتی دارد و به چه مقدار می توانیم از آن خروجی بگیریم برای تأثیرگذاری بر اخلاق اجتماعی که جنابعالی فرمایش کردید.

حجت الاسلام و المسلمین کشوری: بله به همین شکل است، حتماً بحث در این جلسه در حد طرح مسأله بود، اما به نظر من نسبت موضوع جلسه واضح شد.

مجری: متشکرم آقای کشوری از حضورتان در این برنامه و از همه بینندگانی که برنامه تیتر امشب را نگاه کردید. ممنونم از شما.

______________________

گردآوری از : لاله غ.

اقتصادی در بخش سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

چه باشد ار شود از بند غم دلش آزاد
««« »»»
چو هست حافظ مسکين غلام و چاکر دوست

شکل گیری «بدویت مدرن» در آمریکا/«امن ترین» کشور در «ناامن ترین منطقه» حاصل نظم جدید امام و رهبری است

TT / 0 — TP / 0%

با دیگران به اشتراک بگذارید

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات