جرأت لایه برداری از آسیب های اجتماعی را نداریم/کلمه ای از آسیب ها در برنامه ششم نیامد/حضرت آقا فرمودند ۲۰ سال عقبیم (۶ عکس)


جرأت لایه برداری از آسیب های اجتماعی را نداریم/کلمه ای از آسیب ها در برنامه ششم نیامد/حضرت آقا فرمودند ۲۰ سال عقبیم

رئیس انجمن مددکاران با بیان اینکه فاصله هتک حرمت تنها چند موزائیک است از عدم وجود حتی کلمه‌ای از آسیب‌های اجتماعی در برنامه ششم گلایه کرد و گفت: در حال حاضر وضعیت ما بحرانی است، آسیب‌های اجتماعی به لایه‌های زیرین رفته و ما جرأت لایه‌برداری نداریم.

عکس شماره ۱ ⇩

عکس   جرأت لایه برداری از آسیب های اجتماعی را نداریم/کلمه ای از آسیب ها در برنامه ششم نیامد/حضرت آقا فرمودند ۲۰ سال عقبیم

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، این روزها به گفته بسیاری از جامعه شناسان و کارشناسان، وضعیت آسیب های اجتماعی به مرحله ای غیرقابل کتمان رسیده و بحث و بررسی در خصوص چرایی افزایش آسیب ها و ارائه راهکارهای عملیاتی به امری الزامی بدل شده است؛ دکتر سید حسن موسوی چلک رئیس انجمن مددکاران کشور که در یکی دو دهه اخیر مسئولیت های بسیاری را در سازمان بهزیستی، سازمان برنامه و بودجه و ستاد مبارزه با مواد مخدر داشته، به واسطه سابقه طولانی اش در تمرکز بر معضلات اجتماعی و همچنین تسلط توأمانش بر مباحث آکادمیک و تجربی، از او کارشناسی ساخته که نمی توان نظراتش در خصوص وضعیت فعلی آسیب های اجتماعی و خصوصاً حاشیه نشینی و هشدارهای وی نسبت به آینده کشور را نادیده و ناشنیده گرفت.

این گفت وگو بخش نخست مصاحبه ای است درباره حاشیه نشینی و آسیب های اجتماعی؛ گفت وگویی که سعی شده در آن با بازخوانی فراز و فرودهای مقطعی وضعیت حاشیه نشینی و آسیب های اجتماعی، نقدی به دور از نگاه سیاسی به این معضلات اجتماعی داشت و راهکاری برای حل آن ها ارائه کرد؛ معضلاتی که کم و بیش تمامی دولت های چند دهه اخیر از پرداختن به آن ها هراس داشته اند و این هراس کار را به جایی کشاند که کتمان آسیب های اجتماعی، در اغلب موارد، به اولین راهکار حل این آسیب ها تبدیل شد؛ مساله ای که رهبر انقلاب با تکیه بر ضرورت حل فوری این آسیب ها، در یکی از جلساتی که با حضور سران قوا و مسئولان ارشد کشور تاکید داشتند: «ما ۲۰ سال از این مسئله (کاهش آسیب های اجتماعی و رفع آنها) عقب هستیم و این معضل را باید ۲۰ سال قبل با دقت پیگیری می کردیم».

در بخش نخست این گفت وگو موضوع کلی آسیب های اجتماعی مورد توجه قرار گرفته و در بخش دوم آن، به تفصیل، به معضل حاشیه نشینی و محلات پر آسیب و ناکارآمد شهری پرداخته شده است. گفت وگویی که بخش نخست آن را در زیر می خوانید:

۱۷ سال پیش نسبت به بحران های اجتماعی دهه ۸۰ هشدار دادیم ولی کسی حاضر به قبول نبود

– آقای دکتر اگر اجازه دهید اولین سوال را با این موضوع آغاز کنیم که وضعیتی که در مساله آسیب های اجتماعی با آن مواجه هستیم و شرایط امروزمان تا چه اندازه قابل پیش بینی بود و امکان کنترل آن وجود داشت؟

سال ۷۸ یعنی ۱۷ سال پیش من در دفتر آسیب های سازمان بهزیستی مشغول بودم؛ در آذر ماه همان سال همایش مشترک بهزیستی و وزارت کشور حول مساله آسیب های اجتماعی برگزار شد. درست خاطرم هست که معاونان امنیتی و اجتماعی استانداران کل کشور و مدیران کل و معاونان بهزیستی و مسنولان ستاد امر به معروف و نهی از منکر هم حضور داشتند. در آن همایش صراحتاً ما و سایر کارشناسان فعال در این حوزه اعلام کردیم که دهه ۸۰، دهه بحران های اجتماعی است. حتی در آن مقطع کاملاً در ذهنم هست که گزارشی اجمالی از این همایش نیز در اخبار سراسری پخش شد و با تشریح وضعیت آسیب های آن دوره، هشدارهای لازم را دادیم و حتی استان های در معرض این آسیب ها را هم معرفی کردیم. البته این هشدارها، تنها در آن همایش عنوان نشد و ما به کرّات، گزارش ها و هشدارهایی از وضعیت بحرانی آسیب های اجتماعی در آن مقطع را به نمایندگان و اعضای کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی، شورای اجتماعی ۲۷ استان و حتی به بخش های مختلف دولت نیز دادیم و رسماً اعلام کردیم که دهه ۸۰، دهه بحران های اجتماعی خواهد بود که حتی تیتر یک روزنامه همشهری را هم که به این موضوع پرداخته بود عیناً در خاطرم هست.

دولت ها از بحث درباره آسیب های اجتماعی «هراس» دارند؛ ترس دولت ها از مطالبه گری اجتماعی و مردمی

– یعنی حتی این هشدارها و گزارش ها را علنی و غیرمحرمانه هم مطرح کردید؟ معمولاً دولت ها چندان مایل به پرداختن به این موضوعات آن هم در سطح جامعه نیستند…

بله. البته در آن زمان هم به واسطه این گزارش ها، تحت فشار دولت بودیم؛ طبیعی است که هیچ دولتی از پرداختن به آسیب های اجتماعی خوشحال نمی شود. حتی در آن زمان، گزارش های خودمان را هم به قم و دفتر مراجع تقلید بردیم ولی متاسفانه در آن برهه از زمان، کسی حاضر نبود چنین گزارش هایی را قبول کند و نگاه غالب مسئولان به حوزه آسیب های اجتماعی، یک نگاه سیاسی، انتظامی و امنیتی بود. ما در برهه های مختلف، مقاطع متعددی شاهد این هراس دولت ها از پرداختن به موضوع آسیب های اجتماعی بوده ایم و باید قبول کرد پیچیدگی موجود در حوزه آسیب های اجتماعی به شکلی است که معلوم نیست وقتی وارد این حوزه بشوی تا چه اندازه بتوانی در بازه زمانی مسئولیتی یکی دو ساله مدیریتی، موفق به حل این معضلات شوی و این مساله برای هر دولتی هراس آور است.

– دولت ها از بزرگی کار در این حوزه هراس دارند؟

شاید بهتر است به جای کلمه بزرگی، بگوییم پیچیدگی. علاوه بر این پیچیدگی، ترس دولت ها از مطالبه گری اجتماعی و مردمی هم مزید علتی است که باعث شده هیچ دولتی به استقبال پرداختن به آسیب های اجتماعی نرود به جز در برخی موارد…

عکس شماره ۲ ⇩عکس   جرأت لایه برداری از آسیب های اجتماعی را نداریم/کلمه ای از آسیب ها در برنامه ششم نیامد/حضرت آقا فرمودند ۲۰ سال عقبیم

طرح «منکرات» و «گشت ارشاد» اثربخش نبود

– دقیقاً چه مواردی؟

عمدتاً وقتی آسیب های اجتماعی به قول معروف «کف خیابانی» می شد، دولت ها مجبور می شدند واکنش و عکس العملی نشان دهند که البته این واکنش ها و عکس العمل ها هم در مواردی همچون طرح های ضربتی «منکرات»، «مقابله با اراذل و اوباش»، «گشت ارشاد» و … خلاصه می شد.

سه دهه پیش برخی می گفتند زندان می خواهیم چه کار؟ حالا وزیر کشور آمار ورود سالانه ۶۰۰ هزار نفر به زندان ها را می دهد

– این طرح ها اثر بخش هم بوده؟

واقعیت امر، نه؛ به هیچ وجه؛ شما نگاه کنید، سه دهه پیش برخی می گفتند زندان می خواهیم چه کار؟ ولی چند روز پیش، آقای رحمانی فضلی وزیر کشور آماری داد مبنی بر ورود سالانه ۶۰۰ هزار نفر به زندان های کشور.

– البته رئیس سازمان زندان ها می گوید این عدد ۴۵۰ هزار نفر در سال است…

اصلاً شما همان ۴۵۰ هزار نفر در نظر بگیرید و این عدد را با آن که می گفتند «ما زندان می خواهیم چه کار» مقایسه کنید. در اصلِ قضیه فرقی ندارد.

در آن سال های اولیه ما با معتادان چه برخوردی داشتیم؟ با ناهنجاریهای دیگر چه برخوردهایی می کردیم؟ نمی شود با موضوعی که ماهیتی اجتماعی و فرهنگی دارد با رویکردی غیر متناسب با ماهیت آن، برخورد کرد. خودِ حضرت آقا هم در فرمایشاتشان عنوان می کنند که با اندیشه باید به جنگ نرم رفت.

باخودمان صادق نبودیم/ روایتی از اثرات ورود مقام معظم رهبری به موضوع آسیب های اجتماعی

– شما به عنوان مسئولی که در تمام دولت های اخیر فعالیت داشتید قبول دارید که این ترس دولت ها به بی صداقتی در حوزه آسیب های اجتماعی منتج شد؟

بله متاسفانه در حوزه آسیب های اجتماعی کار به جایی رسیده که خودمان هم با خودمان صادق نبودیم و این فضای سنگین تا چند ماه پیش هم ادامه داشت و در این چند ماه اخیر تا اندازه ای تلطیف تر شده…

– چطور؟

بعد از جلسه حضرت آقا با مسئولان نظام در بحث آسیب های اجتماعی، فضا در این حوزه تا اندازه ای تلطیف شده است و ارائه گزارش از وضعیت موجود و رویکرد حضرت آقا در آن جلسات باعث شد تا فضا بازتر از قبل شود. مثلاً ببینید آقای رحمانی فضلی وزیر کشور، گزارشی که اخیراً با محور آسیب های اجتماعی در مجلس ارائه کرد در جلسه ای علنی بود در حالی که همین گزارش را در مجلس قبل، در جلسه ای غیرعلنی عنوان کرد؛ خودتان مقایسه کنید؛ این نشان می دهد که فضا در بحث آسیب های اجتماعی تا اندازه ای باز شده؛ از طرف دیگر سیاست های کلی ابلاغی برنامه ششم، دو بخش بود؛ یک بخش در مرحله اول از دفتر حضرت آقا برای مجمع تشخیص مصلحت نظام آمد و در آن ۱۰ – 11 بند درباره آسیب های اجتماعی و جرائم بود ولی وقتی این سیاست های ابلاغی، به مجمع آمد، بندهای مربوط به آسیب های اجتماعی از این سیاست های ابلاغی حذف شد؛ من حتی خاطرم هست که در صحن مجمع نیز که این سیاست های ابلاغی بررسی شد، این بندها وجود داشت ولی بعداً حذف شد و لذا موضوع آسیب های اجتماعی در سیاست های کلی وجود نداشت؛ از طرف دیگر لایحه دولت هم در موضوع سیاست های کلی دو بخش بود؛ یک بخش که همان اول آمد و در ماده ۴۰ آن، یک بند کامل به موضوع آسیب ها اختصاص داشت و در بخش دومی که لایحه ۳۱ ماده ای ارسال می شود، تنها یک بند مربوط به آسیب های اجتماعی است که آن هم راجع به مواد مخدر است و آن هم تجمیع سیاست های ابلاغی سال ۸۵ مقام معظم رهبری بود که به شکل یک بند جدید درآمده بود. در این فاصله، جلسه بعدی آسیب های اجتماعی با مقام معظم رهبری برگزار می شود؛ شما آن وقت لایحه ای که کمیسیون تلفیق مجلس ارائه می دهد را ببینید، بر خلاف لایحه قبلی، شما ردپای آسیب های اجتماعی را در جای جای آن می بینید؛ این جالب است که جلسه حضرت آقا در این موضوع تا این اندازه می تواند در موضوعات کلان اثرگذار باشد.

– این گزارش چه زمانی تهیه شد؟

تهیه و تدوین این گزارش از ۲ سال قبل آغاز شده بود و من هم در چرخه تهیه آن نقش کوچکی داشتم؛ حتی قبل از جلسه با حضرت آقا نیز، محتوای این گزارش در دفتر مطرح شد که آقای محسنی اژه ای دادستان بودند و آقای احمدی مقدم هم فرمانده ناجا.

عکس شماره ۳ ⇩عکس   جرأت لایه برداری از آسیب های اجتماعی را نداریم/کلمه ای از آسیب ها در برنامه ششم نیامد/حضرت آقا فرمودند ۲۰ سال عقبیم

آسیب های اجتماعی به قدری مشهود شد که غیرقابل کتمان نبود/هنوز هم برخی معتقد به برخورد سلبی اند/ برخورد سلبی هم اثربخش است ولی اولین راهکار حل آسیب ها نیست

– مسئولان توافق داشتند بر سر ارائه این گزارش به مقام معظم رهبری؟

بله؛ وضع به جایی رسیده و آسیب ها به اندازه ای مشهود شده بود که مساله دیگر قابل کتمان نبود و با توجه به شرایط موجود و تعدد نگاه ها و رویکردها به آسیب های اجتماعی، نیاز بود تا نگاه ویژه تری به این مساله داشته باشیم؟

– چه نگاه هایی؟

امروز هم هستند افرادی که معتقد به برخورد سلبی هستند؛ یک عده دیگر می گویند ما باید مسیری را برویم که دنیا رفته؛ برخی معتقدند که باید تنها راهکارهای اجتماعی و فرهنگی را به کار بست و دسته چهارمی هم هستند که با سه دسته قبل مخالفند و معتقدند ما باید با بهره مندی از ظرفیت قوای قهریه، راهکارهای تجربه شده در دنیا را به تناسب شرایط فرهنگی، دینی و اجتماعی متناسب با تعریف های خودمان در پیش بگیریم؛ ما معتقدیم برخوردهای سلبی هم در جایی اثر بخش است ولی قطعاً به عنوان اولین راهکار نباید در بحث آسیب های اجتماعی مطرح شوند.

– برگردیم به آن پیش بینی که ۱۷ سال پیش در مورد بحران های اجتماعی و هشدارهایی که در خصوص آسیب های اجتماعی داشتید. این پیش بینی ها تا چه اندازه محقق شد؟

متاسفانه باید اذعان کنیم که تقریباً تمام آن پیش بینی ها محقق شد. رشد حاشیه نشینی، زنانه شدن آسیب ها، مواجهه با آسیب های نوظهور و … به تحقق پیوست و این اتفاق بدی بود که البته پیش بینی هم شد ولی دغدغه ای از سوی مسئولان برای جدی گرفتن آن ها وجود نداشت.

وضعیت فعلی بحرانی است/ جرأت لایه برداری و روشن دیدن آسیب های اجتماعی را نداریم/حضرت آقا فرمودند، ۲۰ سال عقبیم/هرساعت ۶۹ نفر وارد زندان می شوند

– وضعیت فعلی ما در موضوع آسیب های اجتماعی چگونه است؟

در جلسه ای که حضرت آقا با مسئولان نظام در موضوع آسیب های اجتماعی داشتند، فرمودند که ما ۲۰ سال عقبیم؛ باید قبول کرد ما در تمام دولت ها علاوه بر بی صداقتی، دچار کتمان در حوزه آسیب های اجتماعی شده ایم که این کتمان بیشترین ضربه را به ما زده است. ما با کتمان آسیب های اجتماعی در کشورمان کاری کردیم که اصلاً به این موضوع پرداخته نشود و این باعث شد، آسیب های اجتماعی به لایه های زیرزمینی رفته و رشد خودش را به صورت زیر زمینی ادامه بدهد؛ این درحالی است که ما به هیچ وجه جرأت لایه برداری و روشن دیدن آسیب های اجتماعی را نداریم و تا زمانی که نتوانیم آسیب های اجتماعی را به درستی ببینیم، نمی توانیم برنامه ریزی درستی کنیم.

عکس شماره ۴ ⇩عکس   جرأت لایه برداری از آسیب های اجتماعی را نداریم/کلمه ای از آسیب ها در برنامه ششم نیامد/حضرت آقا فرمودند ۲۰ سال عقبیم

نگاه کنید آمار طلاق در کشورمان بالا رفته، در حوزه ایدز آمارها حاکی از رشد این بیماری است که بخشی از آن به دلیل مشکلات در حوزه اخلاقی است؛ در حوزه مواد مخدر، شاهد افزایش مواد مخدر صنعتی هستیم؛ اعتیاد زنان را داریم؛ آسیب های فضای مجازی را داریم؛ هدف آسیب ها به سمت سنین پایین تر تغییر جهت داده و …

بگذارید صراحتاً بگویم که وضع فعلی آسیب های اجتماعی در کشورمان در وضع بحران قرار دارد و دیگر زمان آن نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت. رئیس قوه قضائیه می گوید سالانه ۱۵ میلیون پرونده قضایی در گردش است؛ اگر بگوییم نصف این عدد پرونده های تکراری در محاکم است یعنی ۷.۵ میلیون پرونده در محاکم؛ هر پرونده قضایی هم بالتبع یک شاکی دارد و یک متشاکی؛ به عبارتی یعنی حدود ۱۵ میلیون نفر درگیر محاکم قضایی هستند.

از طرف دیگر وزارت راه و شهرسازی دو آمار داده از سکونت و زندگی مردم در محلات ناکارآمد شهری؛ یک آمار حاکی از سکونت ۲۰ میلیون نفر در این مناطق است و آمار دیگر ۱۸ میلیون نفر؛ اگر ما حد پایین این آمار را هم در نظر بگیریم ، یعنی ۱۸ میلیون نفر در مناطقی زندگی می کنند که یا سکونت گاه غیررسمی هستند، یا بافت های فرسوده، یا بافت های تاریخی یا روستاهایی که به شهرها الحاق شده اند. این یک آیتم دیگر…

همچنین ورودی زندانیان ما به گفته آقای رحمانی فضلی به ۶۱۰ هزار نفر رسیده؛ یعنی هر ساعت ۶۹ نفر؛ با این حساب که امروز مجازات های جایگزین حبس داریم، دیگر معتادان را به زندان نمی فرستیم، چکی ها زندان نمی روند و شورای حل اختلاف هم داریم که منتج به زندان نمی شود.

سال های طلایی حل آسیب های اجتماعی؛ دو سال در دولت اصلاحات، دو سال در دولت احمدی نژاد

– این حقیقت است که هیچ دولتی از ورود به موضوع آسیب های اجتماعی خوشحال نمی شود و در دهه های اخیر هم این عدم تمایل را در تمام دولت ها شاهد بودیم ولی به نظر می رسد برخی دولت ها فارغ از جبهه گیری های سیاسی و حزبی، نگاه بازتری به این حوزه داشته اند؟

درست است؛ در دو برهه زمانی این نگاه باز و آزاد وجود داشت؛ اول در دوره اول دولت اصلاحات و دوم در دوره اول دولت آقای احمدی نژاد؛ در دوره اول دولت اصلاحات فضایی به وجود آمد که اجازه داد بحث ها در حوزه آسیب های اجتماعی آزادتر انجام شود و برخی از اقداماتی که امروز شاهدش هستیم، در آن دوره پایه گذاری شد؛ مثل اورژانس اجتماعی؛ البته این فضای باز، در ۲ سال اول دولت اصلاحات نیز به هیچ وجه وجود نداشت و گارد شدیدی وجود داشت ولی در سال های ۷۸ و ۷۹، ما اوج فضای آزاد آن دوران را در بحث آسیب های اجتماعی شاهد بودیم و بسیاری از برنامه های امروز سازمان بهزیستی، تغییرات اساسی در سیاست گذاری ها از جمله قانون مجازات و … برگرفته از آن زمان است. البته در آن زمان هم وقتی موضوع مطرح می شد، جریان مخالف وارد می شد و به دولت فشار می آورد و بالتبع دولتِ وقت، ما را مجبور می کرد فتیله را پایین بکشیم.

در دوره اول دولت آقای احمدی نژاد به ویژه در دو سال ۸۶ و ۸۷ هم اتفاقات بزرگ و دستاوردهای خوبی به دست آمد که توسعه اورژانس های اجتماعی و پایگاه های خدمات از جمله این موارد بود؛ حتی در خلال آن سال ها بود که نخستین بانک اطلاعاتی جامع آسیب های اجتماعی کشور در وزارت رفاه تشکیل شد.

البته من در تمام دولت ها بوده ام و تمام دوستان، همکاران و کسانی که من را می شناسند می دانند که در موضوعات اجتماعی به هیچ وجه نگاه سیاسی نداشته و ندارم ولی این موضوع را بارها گفته ام و از آن هم دفاع می کنم که در خلال سال های ۸۶ و ۸۷ در دوره آقای احمدی نژاد، دولت، هیچ محدودیتی برای کار در مسائل مرتبط با آسیب های اجتماعی ایجاد نکرد و از تمام پتانسیل برای این بخش استفاده شد؛ مثلاً ما برای توسعه اورژانس اجتماعی نیازمند خودرو بودیم که در سه برهه در همان مقطع توانستیم خودروهای لازم را بخریم؛ لذا هیچ مشکلی در منابع و امکانات نداشتیم. لذا به تناسب علاقه مندی دستگاه ها و مدیران، فضا و پتانسیل وجود داشت و هیچ محدودیتی از سمت دولت اعمال نمی شد.

خاطرم هست در آن مقطع (سال های ۸۶ و ۸۷) به واسطه باز شدن فضا، من آمارهای متعددی از آسیب های اجتماعی می دادم و تورهای مختلفی برای آشنایی خبرنگاران با آسیب های اجتماعی و مشکلات این بخش برگزار می کردم ولی هیچ وقت و حتی برای یکبار هم کسی به من تذکری نداد.

عکس شماره ۵ ⇩عکس   جرأت لایه برداری از آسیب های اجتماعی را نداریم/کلمه ای از آسیب ها در برنامه ششم نیامد/حضرت آقا فرمودند ۲۰ سال عقبیم

– در حال حاضر چطور؟

البته بعد از ورود حضرت آقا به مساله آسیب های اجتماعی، یک تغییراتی در گفتار مسئولان حول آسیب های اجتماعی رخ داده ولی هنوز چیزی از سوی مسئولان دست اندرکار عملی نشده و در عمل چیزی دیده نشد؛ البته یک تقسیم کاری انجام شده که متاسفانه با توجه به برخی از مسائل، این تقسیم کار به هیچ وجه نتیجه بخش نخواهد بود.

آقایان می گویند آسیب های اجتماعی را «جمعش کنید»/ مگر در زمان اجلاس همه چیز را «جمع نکردند»؟ مساله حل شد؟

– چرا؟

ما در حوزه آسیب های اجتماعی نیاز به هیچ شورای جدیدی نداریم مثلاً شورای عالی فضای مجازی داریم؛ شورای فرهنگ عمومی، شورای عالی انقلاب فرهنگی، ستاد مبارزه با مواد مخدر و مواردی از این دست زیاد است و لذا مشکل ما نداشتن ساختار و شورا نیست بلکه مشکل اینجاست که در وهله اول آقایان در مورد آسیب های اجتماعی می گویند «جمعش کنید»؛ به عبارت دیگر نگاه امنیتی و انتظامی به آسیب ها دارند و تصور می کنند آسیب ها، سد معبر هستند که می شود یک شبه یا نهایت شش ماهه «جمعش کنند» در حالی که شما بهتر از من می دانید آسیب های اجتماعی یک شبه به وجود نیامده که انتظار داریم یک شبه حل شوند.

مگر ما کم تجربه این «جمع کردن ها» را داریم؟ مگر در زمان اجلاس، از دو هفته قبل از برگزاری، همه چیز را «جمع نکردند»؟ چه اتفاقی افتاد؟ مساله حل شد؟ نه. باید قبول کنیم جنس کار از جنس «جمع کردن» نیست.

از طرف دیگر من بیش از ۲۴ – 25 سال تجربه کار در این حوزه را دارم و بیش از ۲۰ کتاب در این حوزه نوشته ام؛ حتی موضوع رساله دکتری من هم «سیاست گذاری اجتماعی در آسیب های اجتماعی است» و سال ها در این حیطه کاری، مطالعه و کار اجرایی کرده ام؛ متاسفانه باید بگویم که ما هنوز آسیب های اجتماعی را به عنوان یک تهدیدی که باید با رویکرد اجتماعی و فرهنگی با آن مقابله شود نگاه نمی کنیم و مسئولیت آن را به وزارت خانه ای می دهیم که وزارت امنیت داخلی است.

– به نظر شما با در نظر گرفتن تمامی این اوضاع و احوال، باید چه کار کرد؟

بزرگترین سازمان اجتماعی کشور سازمان بهزیستی است و جامع ترین قانون در این بخش هم قانون ساختار نظام جامع رفاه تامین اجتماعی است که تمام سطوح پیشگیری، سیاست گذاری، نظارت، هماهنگی و غیره را در آن دیده است؛ درست است که ما نتوانسته ایم این سازمان را خوب اداره کنیم، ولی سابقه، تجربه، ساختار و از همه مهمتر میزان اعتماد مردم به این سازمان بیش از نهادها است. به هر حال وزارت کشور، وزارت امنیت داخلی است.

آسیب های در حال «زنانه تر و کودکانه تر شدن»/فاصله هتک حرمت تنها «چند موزائیک» است؛ از این «در» به آن «در»

– آقای دکتر آینده کشور را چطور پیش بینی می کنید؟

به نظر من آسیب های اجتماعی در کشورمان در مسیر پیشِ رو در چند مولفه خلاصه می شود؛ زنانه شدن آسیب های اجتماعی، مواد مخدر صنعتی، آسیب های فضای مجازی و کودکانه تر شدن آسیب های مجازی؛ متاسفانه آسیب های ما به سمتی در حال حرکت است که خانواده ها کانون آسیب می شود و این باعث مزمن شدن آسیب ها می شود.

در یک کلام می شود گفت که جامعه ما به سمت آسیب هایی پیش می رود که شادی آنی داشته باشد و این بسیار خطرناک است.

از طرفی متاسفانه نظارت های اجتماعی ما ضعیف شده مثلاً در گذشته مردم نمی گذاشتند در محله و جامعه پیرامونی شان، آسیب های اجتماعی پا بگیرد. آن زمان اگر یک زن خراب هم در محله ای زندگی می کرد، اجازه نمی داد کسی در آن محل از کار او خبردار شود ولی شما این مساله را مقایسه بکنید با امروز و با صحنه های ترافیکی که به دلیل ایستادن یک زن روسپی در کنار خیابان ایجاد می شود و ما هر روز شاهد و ناظر آن هستیم. متاسفانه سخت است ولی حقیقت دارد که امروز گاهی اوقات، فاصله بین هتک حرمت، تنها چند موزائیک است؛ از این در به آن در؛ در حالی که در گذشته مردم دغدغه امنیت خود و خانواده شان را نداشتند.

از سوی دیگر بسیاری از تصمیم گیری ها بدون در نظر گرفتن تبعات اجتماعی و فرهنگی، اتخاذ می شود؛ البته بحثم نقد عملکرد یک دولت نیست بلکه نشان دادن نمونه هایی از این دست سیاست ها است؛ به عنوان مثال ما یارانه دادیم، سهام عدالت دادیم، مسکن مهر ساختیم یا حتی اپراتورهای تلفن همراه را گسترش دادیم ولی به عواقب فرهنگی و اجتماعی آن ها توجه نکردیم؛ مثلاً اپراتوری که طرح نصف قیمت برای ۱۲ شب تا ۶ صبح می گذارد، به نظر شما دغدغه فرهنگی دارد؟! نه او در بازی سود و زیان و رقابت افتاده در حالی که او هم باید در قبال توسعه درآمدش بخش اجتماعی و فرهنگی را ببیند.

همچنین در سیاست گذاری ها، امور اجتماعی و آسیب ها به عنوان امور حاشیه ای و مصرفی تلقی شده اند و با توجه به تعریف سود آنی برای برخی مسئولان، این اعتقاد وجود دارد که هرچقدر هزینه در این بخش انجام شود، هیچ سودی عاید نخواهد شد در حالی که در نگاه بلند مدت، دو دهه سرمایه گذاری در این بخش، قطعاً در نگاه مادی نیز جواب خواهد داد و اقتصاد آسیب ها به اندازه ای کلان است که اگر جلوی آن را بگیریم قطعاً در هزینه فایده نیز بُرد کرده ایم چراکه مثلا زندانی شدن یک فرد چنان هزینه ها و تبعات سنگینی را به دنبال دارد که قطعاً سرمایه گذاری در این بخش را توجیه پذیر می کند.

– البته به نظر می رسد حتی در نگاه دو دو تا چهارتایی هم سرمایه گذاری در موضوعات اجتماعی و آسیب ها مقرون به صرفه است؟

دقیقاً؛ مثلا شما همین آمار زندانیان را ببینید؛ هزینه نگهداری یک نفر در زندان چقدر است؟ پس قطعاً در نگاه هزینه فایده هم، سرمایه گذاری در این بخش، سودآور است ولی زمان بر.

– چقدر زمان بر؟

من بارها گفته ام که حل آسیب های اجتماعی در کوتاه مدت امری نشدنی است و حداقل دو دهه زمان برای تحقق اهداف اولیه لازم است و این یکی از اشتباهات استراتژیکی است که بسیاری از مسئولان در کشور دچار آن می شوند؛ به عنوان مثال خیلی ها این تصور را دارند که شش ماهه می توانند آمار طلاق را در کشور کاهش دهند یا خشونت موجود در جامعه در مدت کوتاهی کنترل کنند در حالی که اصلا جنس موضوع متفاوت است.

عکس شماره ۶ ⇩عکس   جرأت لایه برداری از آسیب های اجتماعی را نداریم/کلمه ای از آسیب ها در برنامه ششم نیامد/حضرت آقا فرمودند ۲۰ سال عقبیم

لزوم برنامه ریزی بومی و محلی برای مقابله با آسیب های اجتماعی

– در چنین شرایطی چه راهکاری برای حل آسیب های اجتماعی یا حداقل کنترل آن وجود دارد؟

اولین نکته برای حل موضوع آسیب های اجتماعی، اتخاذ سیاست های واحد است؛ یکی از مشکلات فعلی در حل آسیب های اجتماعی، نداشتن سیاست واحد و یکسان در برابر این معضلات است، یک روز می گوییم گشت ارشاد، یک روز می گوییم اورژانس اجتماعی یک روز می گوییم فضای مجازی و یک روز می گوییم اصلاً بی خیال موضوع. به هر حال ما سیاست مشخصی در بخش کلان کشور در حوزه آسیب های اجتماعی نداریم. از طرف دیگر باید به این موضوع نیز توجه شود که سیاست گزاری های کشور، آثار مستقیم و غیرمستقیمی در آسیب های اجتماعی دارد؛ به عنوان مثال مسکن مهر، یارانه ها و … چه آثاری در جامعه و آسیب های اجتماعی داشت؟ لذا ما معتقدیم هیچ طرح و برنامه ای نباید بدون پیوست اجتماعی در کشور اجرایی شود.

نکته سوم آن است که باید یک بازنگری در برنامه های اتخاذ شده داشته باشیم و این برنامه ها، ۵ ویژگی فراگیر بودن، جامعیت داشتن، کفاف دادن، استمرار داشتن و اثربخش بودن را داشته باشند. این در حالی است که متاسفانه تا امروز برنامه ای که این ویژگی ها را داشته باشد خیلی نداشته ایم. یعنی یا جزیره ای عمل می کنیم یا متناقض عمل می کنیم یا برنامه های تدوین شده فراگیری لازم را ندارد و قس علی هذا.

لذا باید برنامه ریزی ها محلی و بومی شود و برای هر استان و شهرستان به صورت جداگانه و مجزا برنامه ریزی داشته باشیم. در دولت قبل بر اساس ماده ۹۷ برنامه چهارم توسعه، سازمان بهزیستی ۲۷ سند آسیب های اجتماعی برای ۲۷ استان کشور را تدوین کرد ولی به صورت مقطعی و با منابعی بسیار محدود اجرا شد چراکه اگر بخواهم بدون تعارف و شفاف بگویم که اصلا موضوع آسیب های اجتماعی، برای اکثر استانداران کشور مهم نیست. به همین دلیل است که در توزیع منابع و بودجه های استانی، کمترین منابع به موضوع آسیب های اجتماعی اختصاص می یابد.

برای ورود مقامات ارشد نظام به آسیب های اجتماعی لحظه شماری می کردیم/کلمه ای از آسیب های اجتماعی و حاشیه نشینی در برنامه ششم نیامد

– بعد از ورود مقام معظم رهبری چطور؟

الان اگر می بینید ورودی به مساله شده، به دلیل وارد شدن مقام معظم رهبری به موضوع حل آسیب های اجتماعی است. شما نگاه کنید ما همیشه لحظه شماره می کردیم برای ورود مسئولان ارشد نظام به موضوع آسیب های اجتماعی تا به واسطه این ورود، واقعیت ها بازگو شود ولی پس از ورود مقام معظم رهبری به این موضوع ما متاسفانه نتوانستیم استفاده درستی برای ارتقاء سلامت روانی اجتماعی کنیم. مثلا همین الان در برنامه ششم توسعه، آسیب های اجتماعی هیچ جایی در این برنامه ندارد؛ در موضوع حاشیه نشینی هم حتی کلمه ای راجع به این موضوع نیامده؛ این درحالی است که در سیاست های کلی این برنامه، موضوع حاشیه نشینی دیده شده بود ولی در خود برنامه هیچ اسمی از حاشیه نشینی نیامده است. درباره مواد مخدر هم تنها یک بند در این برنامه آمده که آن هم بود و نبودش تفاوت چندانی ندارد. طبیعی است در چنین شرایطی نباید انتظار اتفاق خاصی را در حل معضلات اجتماعی و آسیب های اجتماعی نداشته باشیم.

یکی دیگر از موضوعاتی که باید به آن توجه ویژه داشت لحاظ کردن سطوح مختلف پیشگیری است؛ مثلا اینکه ما ۱۵ میلیون پرونده قضایی در کشور داریم نشانه چیست؟ یعنی اینکه ما پیشیگیری اجتماعی و قضایی خوبی در کشور نداشتیم.

در بحث حاشیه نشینی معتقدم به جای اتخاذ رویکردهای تخریب و بی تفاوتی باید اجازه دهیم با کمک سازمان های مردم نهاد و مشارکت مردم و تسهیل گری مددکاران اجتماعی، این مساله را مرتفع کنیم.

– یعنی ما در برنامه ریزی و اجرا مشکل داریم؟

ما علاوه بر برنامه ریزی، در اجرا، نظارت و بودجه ریزی هم مشکل داریم؛ علاوه بر این سال ها است که حتی ایده جدید متناسب با آسیب های اجتماعی روز، مطرح نشده است؛ من تصور می کنم ما هنوز تهدید آسیب های اجتماعی را درک نکردیم این در حالی است که مقام معظم رهبری این مساله را باور کرده اند ولی در پایین، هیچ اتفاقی نیافتاده است.

جای نخبگان اجتماعی در سیاست گذاری ها خالی است/مهندسان، پزشکان و اقتصاددانان برنامه ریز حوزه اجتماعی شده اند

– به نظر شما چه اقدام مهمی برای مطرح شدن در این جلسه وجود دارد؟

متاسفانه گزارشی که قطعاً ارائه خواهد شد، گزارشی از اقدامات رایج و معمولی است که در کشور انجام می شود و اقدام خاصی رخ نداده چراکه اگر اتفاق خاص اثربخشی در این حوزه رخ داده بود، قطعاً باید نتایج آن دیده می شد.

جایگاه نخبگان اجتماعی در سیاست گذاری های اجتماعی کشور کاملا خالی است و مهندسان و پزشکان و اقتصاددانان برای حوزه اجتماعی برنامه ریزی و سیاست گذاری می کنند طبیعی است وقتی این اتفاق می افتد و حوزه پر چالش و پیچیده اجتماعی را موضوعی سهل و ممتنع می دانیم که هرکس به خودش اجازه ورود به آن را می دهد، چنین وضعیتی را شاهد خواهیم بود.

ادامه دارد…

–با تشکر از انتخاب شما–

گردآورنده : تورانبانو ض.

اجتماعی در بخش اخبار سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

از رسوم شرع و حکمت با هزاران اختلاف
««« »»»
نکته‌ای هرگز نشد فوت از دل دانای تو

جرأت لایه برداری از آسیب های اجتماعی را نداریم/کلمه ای از آسیب ها در برنامه ششم نیامد/حضرت آقا فرمودند ۲۰ سال عقبیم (۶ عکس)

TT / 0 — TP / 0%

با دیگران به اشتراک بگذارید

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال