«شعر هیئت»؛ تلاش برای تعریف یک مفهوم ساده دشوار


«شعر هیئت»؛ تلاش برای تعریف یک مفهوم ساده دشوار

این که شعر آیینی و حدود و ثغور آن چه چیزی است، سوالی است که هرچند پاسخ به آن ساده می‌نماید، اما در واقع هنوز به طور کامل مشخص نیست. حقیقت این است که تعاریف ارائه شده از این اصطلاح، هم فرق می دارد و هم گاه متضاد.

عکس   «شعر هیئت»؛ تلاش برای تعریف یک مفهوم ساده سخت

سرزه به نقل از خبر گزاری تسنیم خبر می دهد، شعر فارسی پر است از سخن بزرگان و شاعرانی که تلاش کرده اند تا با نقل کردن سیره اهل بیت(ع) و منقبت پیامبر(ص)، سخن خود را متبرک کرده و تحفه ای به آستان حضرت اهداء کنند. شعر آیینی که شاخه ای از شعر دینی به شمار می آید، در سال های اخیر گسترده تر شده و هم از حیث کمیت و هم از نظر کیفیت، رشد کرده و نسبت به دوره های قبل از خود روند جدیدتری را دنبال می کند.

امروزه غزلی که در هیئت خوانده می شود، خصوصیتهای ویژه خود را دارد. همین گوناگونی، منجر به تکثر آرا درباره چیستی و چگونگی شعر هیئت شده است. این که شعر هیئت و تعریف دقیق آن چه چیزی است، این شعر باید ملتزم به چه ویژگی هایی باشد، آیا واقعا شعر هیئت تاریخچه ای به اندازه شعر فارسی دارد یا بحثی جدید است، وارد شدن مسائل سیاسی و اجتماعی به شعر هیئت چه تأثیری بر آن قرار داده، آیا واقعا بر کارکرد آن اضافه کرده یا این دسته از سروده ها از دایره شعر هیئت بیرون میرود و سؤالات دیگری از این دست، موضوعاتی است که در سال های گذشته نکته بحث و نظر دربین کارشناسان و سرایندگان است. نظرات در این حیطه مختلف و گاه متضاد یکدیگر است. با وجود این تضارب آرا، همچنان کتابی که بخواهد از نظر تحقیقی و نگاه ای به شعر آیینی و شاخه ای از آن شعر هیئت توجه بکند، کمتر نگاشته شده است. هرچند مقالاتی به صورت جسته و گریخته در این باره انتشار داده شده و یا آثار معدودی به این موضوع توجه کرده است، اما ضعف آثار تحقیقی در این ارتباط همچنان محسوس است. به چشم مییاید که زمان آن رسیده تا منابع متعددی از سوی کارشناسان با نظرات مختلف انتشار داده شود تا حد و مرزهای این دسته از سروده ها معلومتر و آرای بیشتری اظهار شود.

با توجه به همین امر، محمدرضا سنگری، دانشمند شعر آیینی و استاد دانشگاه، در تازه ترین کتاب خود با عنوان «شعر هیئت» به این موضوع توجه کرده و تلاش کرده است تا با نگاه کردی جامع به وارسی این موضوع توجه بکند. سنگری اخیراً در کتاب های خود به بحث و وارسی درباره شاخه های مختلف غزلی بعد از انقلاب توجه میکند که یکی از این آثار «از نتایج سحر» است که در نوع خود تاثیری جدید و جامع به حساب مییاید. سنگری در کتاب جدید خود نیز یک گام جلوتر نهاده و تلاش کرده تا با وجود نظرات مختلف، کتابی جامع درباره شعر هیئت بنگارد و بخش هایی از ناگفته ها را اظهار کند. محمدرضا سنگری که در این زمینه سابقه پژوهش دارد و اصولاً از ذهن منسجمی برخوردار است، کار خود را با یک دسته بندی و مرزبندی مشخص میان شعر آیینی با شعر دینی شروع می کند؛ بحثی که نکته بحث دربین کارشناسان است و گاه این دو، یکی فرض می شود.

سنگری در این بخش از کتاب مینگارد: «آیین های دینی در طول حدود چهار دهه انقلاب اسلامی، همیشه در حال گسترش کمی و کیفی بوده است. جز آیین های دیرپایی چون مراسم عاشورا، ولادت و شهادت بزرگان دین و آیین هایی چون غدیر و بعثت، ده ها آیین ن در سال های اخیر معمول شده است که خواندن دعای عرفه، آیین های گسترده ایام فاطمیه، خواندن ادعیه و زیاراتی چون آل یاسین، دعای ندبه و کمیل، آیین های ملی دینی چون پیروزی انقلاب اسلامی، راهپیمایی روز قدس، یادواره های شهدا و برخی مراسم در ایام مخصوص شبیه به اعتکاف رجبیه، عالیت های ماه های ماه شعبان، ماه رمضان، محرم و صفر، ربیع الاول و … از آن جمله است. اصلی این مهمانیها در حوزه مستحبات دینی و مذهبی است، اما دامنه این برنامه های آیینی به مناسک و واجبات دینی شبیه به نماز، حج، روزه و … نیز گسترش کشف کرده است.

شعر آیینی، به سروده هایی اطلاق می شود که در آیین ها و محافل دینی شبیه به میلادها، شهادت ها، وفیات و روزها و عالیت های برجسته مذهبی شبیه به غدیر، بعثت، عرفه و در توصیفی دقیق تر در مجالس اندوه و سور مذهبی به کار می رود…». نگارنده تأکید می کند که سهمه سروده های دینی، آیینی نیستند و چه بسیار سروده های دینی هست که در آیین های دینی و محافل و مجالس اندوه و سور امکان استفاده از آن ها نیست … .

بخش دیگر کتاب به ارائه تعریف از شعر هیئت و تفاوت آن با شعر آیینی توجه میکند. در واقع نگارنده تلاش دارد تا در این اثر با اظهار تمجیدی جامع از تمام این اصطلاحات، به بسیاری از سوالها پاسخ دهد.

این اثر در سه فصل تدوین شده که نگارنده در آن با رویکردی تحقیقی به موضوع شعر هیئت، شاخه ها و خصوصیتهای آن توجه کرده است. نگارنده در این اثر به محورهای چیستی، سیر تغییر و تطور و خصوصیتهای شعر هیئت توجه میکند تا با ارائه عکس و تصویری روشن از اینشکلی غزلی، مخاطب را با ابعاد، دقایق و ظرایف آن آشناتر سازد.

در شناسایی این کتاب آمده است: از ساحت ها و قلمروهای شعر دینی و آیینی، هیچ ساحتی از منظر زایایی و البته وجود در مجامع مردمی، هم اندازه و هم تراز «شعر هیئت» نبوده و نیست. در دوران ما، به باعث گسترش هیئت های مذهبی، اقبال و استقبال به اینشکلی سروده ها افزون تر شده است و همین بسیاری سرایندگان شاخص را به این عرصه فراخ کشانده است.

«شعر هیئت» را انتشارات خیمه به چاپ منتقل کرده است.

****ضمن تشکر از حسن انتخاب شما، لطفا نظرات خود را در انتهاى صفحه براى ما بنويسيد****

نگارش از: اشكان ن.

فرهنگی هنری در بخش اخبار سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

رباب و چنگ به بانگ بلند می‌گويند
««« »»»
که گوش هوش به پيغام اهل راز کنيد

«شعر هیئت»؛ تلاش برای تعریف یک مفهوم ساده دشوار

TT / 160 — TP / 17%

با دیگران به اشتراک بگذارید

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال