موزه کلیسای وانک (۴ عکس)


موزه کلیسای وانک

تاریخچهٔ موزۀ کلیسای وانک

قدمت موزهٔ کلیسای وانک، البته نه در شکل و وسعت کنونی آن، به صد سال پیش؛ یعنی،سال های۱۹۰۵ ـ۱۹۰۶ م/ ۱۳۲۳ـ ۱۳۲۴هـ ق باز می گردد. در این تاریخ به کوشش و کمک طـاطـاووس هونـانیـان، فـرزنـد هـاروتـون هـونـانـیان، نـویـسنـدهٔ کـتـاب تـاریـخ جـلفـای اصـفـهـان، اطاقهایی در ضلع شمالی حیاط کلیسای وانک برای نگهداری و اکران کتاب ها، ورژن های خطی و اشیای تاریخی ساخته شدند. این اتاق ها تا۱۹۳۰ م به طور هم زمان به منزلهٔ موزه و کتابخانه به کار گرفته میشدند.

بین سال های۱۹۳۰ـ۱۹۳۳م سرکیس خاچاطوریان، نقاش و آرتیست معروف ارمنی، که تحصیلکردهٔ اروپا بود، به فراخوان حکومت وقت از اروپا به کشورمان آمد. مسافرت وی به منظور مرمت و کپی برداری از طرح و نقاشیهای عمارت های زمان صفوی بود. خاچاطوریان بعد از اتمام کار خود در اصفهان نمونه هایی را که آماده کرده بود در شهر تهران، پاریس، قاهره، شهر لندن، نیویورک و سایر شهرها به اکران گذاشت و به این ترتیب هنرشناسان غرب را با هنر نقاشی و سازنده ای خوشگل مکتب اصفهان آشنا کرد. از جملهٔ فعالیت های او می توان به برگزاری کلاس های نقاشی و توصیه تأسیس موزهٔ کلیسای وانک و همکاری در بنیان قرار دهی این موزه اشاره کرد.

با توجه به این که کلیهٔ امور مذهبی، اجتماعی، فرهنگی و به طور کلی تمامی نهادهای ویژه ارمنیان جلفا زیر نظر و به رئیسی خلیفه گری اداره می شود لذا می بایست شورای خلیفه گری با توصیه خاچاطوریان موافقت می کرد. با موافقت شورا و تصمیم به تأسیس موزه اطاقهایی که قبلاً محل نگهداری کتاب ها، ورژن های خطی و اشیای تاریخی بودند تعمیر و برای اکران اشیاء ویترین ها و مانکن هایی ساخته شدند. سپس، به همت و با همکاری استپان هانانیان و ماردیروس آبکاریان اشیای قدیمی، تابلوهای رنگ روغن، ورژن های خطی و آثار پر ارزشی که جلفایی ها از اروپا و کشورهای آسیایی به کشورمان آورده بودند گردآوری و به موزه رسانده شدند.

با گذشت چهل سال از زمان تأسیس موزه و با توجه به رشد و توسعهٔ روزافزون صنعت گردشگری در کشور، خصوصاً در شهر اصفهان و اهمیت و ضرورت حفظ میراث هنری و فرهنگ بومی ارمنیان جلفا، شورای خلیفه گری اصفهان در صدد برآمد تا موزه ای مطابق با اصول و مبانی روز تأسیس کند. بنابراین درپی جلساتی که شوراهای خلیفه گری اصفهان و شهر تهران در۱۹۶۸ م به انجام رساندند تصمیم تصمیم گرفت که با انتخاب کردن موقعیت جغرافیایی و سیاسی جلفا موزهٔ تازه در اصفهان و در شمال محراب کلیسای وانک بنا شود.

ساخت عمارت موزه در مه۱۹۷۱ م/۱۳۵۰هـ ش به اتمام رسید. و خلیفه گارِگین سارکسیان اطلاعیه ای خطاب به کلیساها و اهالی جلفا صادر کرد مبنی بر این که در صورت تمایل اشیای قدیمی و با ارزشی را که در منازل و کلیساها نگه می دارند به موزهٔ کلیسای وانک تقدیم کنند.

عاقبت در ۲۴ اکتبر۱۹۷۱ م، موزه با وجود استاندار اصفهان، پیشوایان مذهبی و نمایندگان شوراهای خلیفه گری اصفهان و شهر تهران، نمایندهٔ مجلس اصفهان و جنوب کشورمان، نشریه نگاران و نماینده هایی از شهرهای ارمنی نشین کشورمان راه اندازی شد. با توجه به تاریخ تأسیس موزهٔ کلیسای وانک این کلیسا از پیشگامان موزه داری در تاریخ کشورمان به حساب مییاید.

موزهٔ دو طبقهٔ کلیسای وانک دارای دو سالن اکران با چند ویترین ثابت و سیار است. حدود ۸۵۰ شیء ای که در موزهٔ کلیسای وانک به اکران قرار داده شده اند متعلق به سده های شانزدهم تا بیستم تولدی اند.

از آنجایی که اکثر اشیای موزه اهدایی هستند در جوار بیانات مربوط به هر شیء مشخصات و اطلاعاتی نیز در رابطه با اهداکننده یا اهداکنندگان نگاه کرده می شود که در موزه های متداولی کمتر به چنین نکته ای برمی خوریم.

طبقه بندی اشیای موزه

طبقه بندی اشیای موزه چنین است که هر غرفه به صورت کلکسیونی مجزا در آمده که در عین حال با غرفه های دیگر هماهنگی دارد. از آنجا که اشیای موزه تا حدودی با مذهب، مهمانی مذهبی و رسوم و رسوم ارمنیان ارتباط می دارد تماشاگر با مشاهدهٔ کلکسیون های آن تحت تأثیر محیط روحانی کلیسا قرار می گیرد.

بخش های مختلف موزهء کلیسای وانک

۱- کتاب ها و ورژن های خطی

از جمله آثار بسیار ثمین موزه مجموعهٔ ورژن های خطی آن است که حدود ۷۱۰ جلد کتاب خطی را شامل می شود. حدود دویست جلد از این آثار تورات، انجیل مقدس و کتاب های مذهبی است.

الف) غرفهٔ ورژن های متعلق به جلفای اصفهان.

ب) غرفهٔ ورژن های مربوط به کتاب هایی که در کلیساهای کشور ارمنستان غربی نگاشته شده اند و امروزه از اکثر آنها تاثیری بر مکان نمانده است.

بیشتر این کتاب ها دارای موضوعات مذهبی اند و از کتاب مقدس انجیل الهام گرفته شده اند. برخی از آن ها نیز مربوط به اصول و مبانی دینی و اخلاقی هستند. نقاشی ها، تذهیب های کامل و مینیاتورهای متعدد با زنده ترین رنگ ها هنر نقاشان ارمنی را به اکران قرار میدهند. کهنه ترین و باحالترین ورژن های خطی این مجموعه واژه اند از انجیلی متعلق به قرن دهم تولدی نوشته شده بر روی پوست و دیگری قرآنی ترجمه شده به زبان ارمنی متعلق به قرن هجدهم تولدی. مرکز اسناد و ورژن های خطی کلیسای وانک به باعث تعدد و گوناگونی کتاب ها یکی از غنی ترین مخازن ارمنیان در جهان به حساب مییاید.

۲- تابلوهای گچ بری و نقاشی

نمونه هایی از تابلوهای گچ بری به جا مانده از قصرهای صفوی از دیگر اشیاء قیمتی ی این موزه اند که حتی در موزهٔ کشورمان هم کمتر تاثیری از آنها می توان کشف کرد.

تابلوهای نقاشی موزه نیز کلکسیونی ارزش دارنده از آثار هنری نقاشان اروپایی و ارمنی هستند. این تابلوها که بر روی کرباس، پوست، چرم، فلز و شیشه کشیده شده اند اکثراً موضوعاتی مذهبی دارند شبیه به تولد حضرت مسیح، رویدادهای زندگی آن حضرت و حواریون ایشان، تمثال حضرت مریم و … . در جوار این تابلوها تصاویری نیز از رجال ایرانی و سلبریتی های معروف ارمنی با تیپهای ویژه ارمنیان جلفا نگاه کرده می شود. از آثار بینظیر این موزه مشکی قلمی است از چهرهٔ حضرت ابراهیم منسوب به رامبراند.

۳- آثار فلزی

مجموعه آثار فلزی این موزه مشتمل بر زیورآلات طلا و نقره، کمربند، قلاب شنل، سینی، انواع مختلف جبعهٔ صلیب، عودسوز، ظرف روغن مقدس و … است که به ترفند های گوناگونی شبیه به مشبک کاری، ریخته گری، ملیله کاری و قلمزنی ساخته و با سنگ های رنگ به رنگ قیمتی و نیمه قیمتی تزیین شده اند. بخش عمدهٔ این آثار مربوط به اشیای مورد استفاده در مهمانی مذهبی کلیسا هستند.

۴- منسوجات (دست بافته ها و رودوزی های باستانی)

این منسوجات را می توان به سه گروه الف) تیپهای مذهبی روحانیان ارمنی؛ ب) قطعات پارچه ای مورد استفاده در مهمانی کلیسا و ج) نمونه هایی از لباس باستانی ارمنیان جلفا تقسیم کرد.

.uc2d0f833b7899130e173574d035e412d{padding:0px;margin:0;padding-top:1em!important;padding-bottom:1em!important;width:100%;display:block;font-weight:bold;background-color:inherit;border:0!important;border-left:4px solid inherit!important;text-decoration:none}.uc2d0f833b7899130e173574d035e412d:active,.uc2d0f833b7899130e173574d035e412d:hover{opacity:1;transition:opacity 250ms;webkit-transition:opacity 250ms;text-decoration:none}.uc2d0f833b7899130e173574d035e412d{transition:background-color 250ms;webkit-transition:background-color 250ms;opacity:1;transition:opacity 250ms;webkit-transition:opacity 250ms}.uc2d0f833b7899130e173574d035e412d .ctaText{font-weight:bold;color:#16A085;text-decoration:none;font-size:16px}.uc2d0f833b7899130e173574d035e412d .postTitle{color:#000;text-decoration:underline!important;font-size:16px}.uc2d0f833b7899130e173574d035e412d:hover .postTitle{text-decoration:underline!important}

به جرأت می توان نقل کرد نظیر این اشیاء را، که از افتخارات هنرهای تزینی خاص ارمنیان به حساب مییایند، در هیچ یک از موزه های کشورمان نمی شود کشف کرد. تیپهای روحانیان با انواع مختلف پارچه های زری و ترمه با دوخت های باستانی، که متأسفانه اکثر آن ها امروزه منسوخ شده اند، چشم بازدیدکنندگان را خیره می سازند. تیپهای مکانی ارمنیان جلفا نیز از خوشگل ترین و آشکار ترین ویژگی های فرهنگی و اجتماعی آنان و همچنین نشان دهندهٔ تحولات تاریخی و فرهنگی اند. در این بخش، غرفه هایی نیز به اکران انواع مختلف لباس (عروس، زن و تاجر جلفایی)، انواع مختلف کلاه، لوازم میکاپ و آرایش و سوزن دوزی بانوان، نمونه هایی از لوازم سفرهٔ عقد ارمنیان و … اختصاص داده شده که تا حدودی رسوم و رسوم ارمنیان را به بازدیدکنندگان میشناسانند. در جوار این اشیاء شماری قالی و گلیم نیز با نقوش کلاسیک ارمنی وجود دارد.

۵- ظروف چینی و سفالی

غرفهٔ بزرگی در موزهٔ کلیسای وانک به ظرف چینی و سفال اختصاص داده شده. این ظروف از نظر نقش ها و موضوعات تزیینی گوناگونی انبوه ای دارند و آنها را می توان به سه گروه تقسیم کرد:۱. ظروفی که نقش های تزیینی آنها ملهم از موضوعات تزیینی چینی است؛۲. ظروفی که موضوعات تزیینی آنها مخلوطی از هنر ایرانی و چینی است؛۳. ظروفی که نقش های تزیینی آنها صرفاً شامل موضوعات و طرح های اروپایی است. در این مجموعه ظروفی نگاه کرده می شوند که دارای جملات یا حروف اختصاری ارمنی هستند. این ظروف را سلبریتی های معروف یا تجار ارمنی به کارخانه ها و هنرمندان پیشنهاد می دادند و بر روی آنها اسم، تاریخ، شغل و… پیشنهاد دهنده نگاشته میشد.

۶- آثار چوبی

این بخش شامل انواع مختلف ساعت، مبلمان، شمعدان، جعبه، صلیب، تابلوهای منبت کاری و… است که برجسته ترین این آثار سازها هستند. این بخش توجه اکثر افرادی را که با موزیک آشنایی دارند به خود جلب می کند. تار ساخت یحیی خان (هوهانس آبکاریان)، تارساز معروف جلفا، تار ساخت مِلکُن خان جلفایی و چوگور متعلق به مانوک مانوکیان در این بخش قرار دارند.

۷- فرمان ها

حدود ۱۷۰ برگ فرمان در کلیسای وانک وجود می دارد که ۲۲ برگ آن در موزه به اکران گذاشته شده. این فرمان ها متعلق به سده های هفدهم تا نوزدهم تولدی و بحث اکثر آنها دربارهٔ مهاجرت ارمنیان، دادن امتیازات تجاری و مذهبی به ارمنیان جلفا و چگونگی گرفتن مالیات از اهالی و تجار جلفایی است.

کهنه ترین فرمان به تاریخ۱۵۶۴ م/۹۷۲هـ ق مربوط می شود و متعلق به شاه طهماسب صفوی است. این فرمان نمایان میکند ارمنیان پیش از مهاجرت به جلفا ارتباط فرهنگی و تجاری نزدیکی با شاهان صفوی داشتند.

۸- غرفهٔ صنعت چاپ

اولین کتاب هایی که در کشورمان به چاپ رسید به کوشش و همت جلفایی ها بود. اولین چاپخانهٔ کشورمان را پیشوای مذهبی کلیسای وانک،خاچاطور وارتاپد گِساراتسی و شاگردان ویدر کلیسای وانک دایر کردند. آنان خود خودرو، کاغذ و مرکب چاپ حروف را دیزاین کردند و ساختند و در۱۶۳۸ م/۱۰۱۷ هـ ش اولین کتاب خود را با سوژه و زندگینامه پدران روحانی بنام ساقموس (زبور داوود) در ۵۷۲ صفحه به چاپ رساندند. این کتاب در حال حاضر در آکسفورد انگلستان نگهداری می شود و نمونهٔ موجود در کلیسای وانک فتوکپی این کتاب است. تنها آثار به مکان مانده از این چاپخانه واژه اند از شماری حروف، کتاب هایی که اولین بار در نقاط مختلف جهان به زبان ارمنی چاپ شده اند و نیز نمونه هایی از هنر کتابت در آن زمان شبیه به انواع مختلف جلد سوخت، معرق، ضربی و چرب مرصع و مذهب متعلق به سده های هفدهم تا هجدهم تولدی.

۹- غرفۀ یپرم خان

این غرفه شامل لوازم شخصی، تصویر و عکسها و مکاتبات شخصی یپرم خان ارمنی از سرداران انقلاب مشروطیت است که نقشی مهم در این انقلاب داشت. اشیای این غرفه در۱۹۷۴ م به موزه تقدیم شده اند.

۱۰- غرفهٔ نژادکشی ارمنیان در ۲۴آوریل۱۹۱۵ تولدی

مجموعهٔ این بخش شامل کتاب های انتشار داده شده دربارهٔ نژادکشی ارمنیان به زبان های مختلف، نمونه هایی از مکاتبات سلاطین عثمانی، نقشهٔ پراکندگی کشتار ارمنیان در شهرهای کشور ارمنستان غربی، تصاویر کلیپی کشتار وحشیانهٔ ترک های عثمانی و تظاهرات گستردهٔ مردمی روز ۲۴ آوریل در شهرهای ارمنی نشین کشورمان است. این غرفه در ۲۰۰۱ م با کوشش و همکاری شورای خلیفه گری اصفهان و مؤسسهٔ ترجمه و پژوهش هور در شهر تهران صورت تأسیس شده است.

۱۱- مسکوکات

سکه های موزهٔ کلیسای وانک به سه دستهٔ الف) سکه های پیش از تاریخ؛ ب) سکه های زمان اسلامی و ج) سکه های زمان پادشاهی کیلیکیه تقسیم می شوند که همگی آنها در دههٔ۱۹۷۰م به موزه تقدیم شده اند.

۱۲- غرفهٔ جمهوری کشور ارمنستان در ۱۹۱۸ ـ۱۹۲۰ تولدی

کشور ارمنستان پیش از آن که بخشی از اتحاد جماهیر شوروی پیشین شود بین سال های۱۹۱۸ ـ ۱۹۲۰ م به استقلال رسید. نمونه هایی از مدارک مجلسی دولتی، که در این تاریخ مورد استفاده بوده اند، در این غرفه به اکران گذاشته شده است از جمله گذرنامه ها، تمبرها، اسکناس ها، سکه ها و اوراق مربوط به کمک مالی ارمنیان جلفا به دولت تازه تأسیس کشور ارمنستان در آن تاریخ. این غرفه در۱۹۷۵ م راه اندازی شده و اصلیترین بخش آن بخش لوازم شخصی ایشخان هوسپ ارقوتیان، سفیر کشور ارمنستان در کشورمان، است که شامل لوازم شخصی وی شبیه به عکس، عصا، حلقه، اوراق شخصی و … می شود.

دیگر آثار موجود در موزه:

اما سرشناسترین چیزی که در موزهٔ کلیسای وانک نگهداری می شود تار مویی است متعلق به فرزندی هجده ساله که واهرام هاکوپیان در۱۹۷۴ م جمله ای از کتاب تورات را به زبان ارمنی با قلمی از جنس الماس بر روی آن نوشته است. این اثر در۱۹۷۵ م به موزه تقدیم شده و بازدیدکنندگان قادر هستند این جمله را با میکروسکوپی که به همین منظور در محل تعبیه شده است بر روی مو نگاه بکنند.

در۱۹۷۷ م دو تندیس در قسمت وارد شدنی موزه تعبیه شد که یکی از آنها تمثال مسروپ ماشتوس، مخترع حروف الفبای ارمنی و دیگری تمثال خاچاطور گساراتسی، مؤسس چاپخانهٔ کلیسای وانک در سدهٔ هفدهم، است. این تندیس ها اثر آرتیست ارمنی زاون آیوازیان اند.

امضای دفتر یادبود در تاریخ موزهٔ کلیسای وانک اولین بار به دست سفیر جمهوری کشور ارمنستان، هوسپ ایشخان آرقوتیان، در۱۹۲۱ م انجام شد و از آن پس دفاتر یادبود متعددی به دست بازدیدکنندگان و نیز اشخاص سرشناس و معروف به امضا رسیدند و این رسم همچنان تا به امروز ادامه دارد.

ارتباط با موزه

آدرس: چهارراه حکیم ارتشی خیابان نظر شرقی کوچه آلفرد کلیسای وانک

تلفن:۲ـ۳۶۲۴۳۴۷۱

نمابر:۳۶۲۷۰۹۹۹

ارائه تسهیلات به گروهها

بازدید گروهی نامه از طرف ارگانهای دولتی یا از آژانس های هواپیمایی داشته به صورت مجانی میباشد.

عکس شماره ۱ ⇩

عکس موزه کلیسای وانک

عکس شماره ۲ ⇩عکس موزه کلیسای وانک

عکس شماره ۳ ⇩عکس موزه کلیسای وانک

عکس شماره ۴ ⇩عکس موزه کلیسای وانک

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال