گُمیشان؛ شهری که یادگار اشکانیان دریانورد است (۴ عکس)


گُمیشان؛ شهری که یادگار اشکانیان دریانورد است

سندهای تاریخی بی تعدادی هست که نمایان میکند «گمیشان» یکی از اتمهای یک جانشینی اشکانیان بوده، آن هم صحیح وقتی که «استان گرگان رود» از وسط این شهر می گذشت و به بحر خزر می ریخت.
نشریه مهرگان نو: سندهای تاریخی بی تعدادی هست که نمایان میکند «گمیشان» یکی از اتمهای یک جانشینی اشکانیان بوده، آن هم صحیح وقتی که «استان گرگان رود» از وسط این شهر می گذشت و به بحر خزر می ریخت.
به همین خاطر است که برخی از تاریخ دانان می گویند که کالاهایی که استان گلستان می آمده، پس از عبور از بندر ترکمن و بندرگز، در ساحل گمیشان روزی زمین گذاشته می شده تا فردا صبح، با کشتی به سوی شمال و غرب بحر خزر برود و این یعنی، گمیشان صحیح ایستگاه انتهاای مسیر خاکی جاده ابریشم و شروع جاده ابریشم آبی است. پس کجا هستیم؟ مکانی در حاشیه استان گلستان، آن جا که شهر کوچولو و کم جمعیت گمیشان، با منزلهایی باقی مانده ار دورانی دور، سبک سازنده ای فرق می داری را در شهر به اکران قرار داده اند.
تصویر و عکس شماره ۱ ⇩
تصویر و عکس گُمیشان؛ شهری که یادگار اشکانیان دریانورد است
منزلهایی که سوغات دریا هستند
چنانچه در گمیش تپه راه بروید، محال است که این شهر را با شهر دیگری در کشورمان غلط بگیرید. این شهر به دلیل آپارتمانهای چوبی دو، سه طبقه اش در هیچ کجای جهان مثل و مثلی ندارد. اما به چه دلیل در یک شهر ساحلی و در جغرافیایی کم درخت، کلاسیکترین خانه ها. خانه های چوبی پربهاای هستند که برای ساخت هر کدام شان به چند الوار بزرگ چوب احتیاج بوده؟ نعمت الله آرمیده را در گمیشان مییابم تا به سوالاتم جواب بدهد. او کارشناس تاریخ این خانه هاست و آگاهی میدارد که روح بلندپرواز چه هنرمندانی در ساختن این خانه ها موثر بوده است.
روایت آرمیده این است که این بناها در فرم کلی خود، بیشتر تحت اثر عوامل جغرافیایی ناحیه بوجود آمده اند. نزدیکی به دریا و بالا بودن سطح آب های زیرزمینی با ازدیاد میزان نزولات جوی و نزدیکی به نواحی جنگلی از جمله عوامل محیطی هستند که به نوعی سازنده ای بافت قدیم گمیشان را تحت اثر قرار داده است. عامل دیگری که در فرم کلی این ساختمان ها موثر بوده، تاثیرپذیری ذوق عمومی و سازنده ای آن روزگار از سبک سازنده ای روسی است.
تصویر و عکس شماره ۲ ⇩تصویر و عکس گُمیشان؛ شهری که یادگار اشکانیان دریانورد است
حیات قاجاری یک بندر
و با نقل کردن این جمله، کمی در خیابان های شهر می چرخیم و آرمیده ادامه می دهد: «به چشم مییاید در دوران پادشاهی مظفرالدین شاه و محمدعلیشاه قاجار برخی از تجار تراکمه از طریق تجارت دریایی و رفت و آمد به کشور روسیه پولدار شدند. آنها با الهام از سبک سازنده ای شهرهای کشور روسیه به عمارت آپارتمانهای چوبی در این شهر توجه کردند.» و پس از چند بازرگان گمیش تپه ای نام می برد؛ بزرگانی چون «آنه محمد ساری»، «عطا حاجی خوزین»، «آشور خزین» در گمیش تپه و «شوخبای» در روستای خواجه نفس که چنانچه خانه آن ها هنوز در شهر باشد، بنام خود آن ها شناخته می شود.

آرمیده باور می‌ دارد که ساخت این بناهای مرتفع دو، سه طبقه ای، برای دور ماندن از رطوبت زمین و از سوی دیگر در استفاده کنی بیشتر از باد، ریشه دارد که در واقع این بناها را می توان برون گرا آگاهی داشت. اغلب این ساختمان ها تماما از چوب و الوارهایی که از کشور روسیه تزاری وارد می شده، بنا شده اند و در ساخت آن ها سازنده ای خاصی مورد استفاده قرار داده شده است.»

تصویر و عکس شماره ۳ ⇩تصویر و عکس گُمیشان؛ شهری که یادگار اشکانیان دریانورد است
ماجرا دریانوردان
مجدداً نقش دریا در حیات مردمان گمیشان پررنگ می شود؛ تصور کشتی هایی که از آن سوی آب ها، سبک حیات را با خود برای این ناحیه به ارمغان می آورده اند، توجهم را بیشتر به حرف هایش جلب می کند: «بخش عظیم این چوب ها و تخته ها (به خصوص از نوع نراد) از راه دریا و به وسیله تجار و دریانوردان ترکمن از کشور روسیه و شهرهای هشترخان، بادکوبه و چند شهر دیگر به این جا حمل می شده اند.
در این مورد محمدعلی قورقانچی، مامور قشون دولت قاجار که به سال ۱۳۲۱ ه.ق از گمیش تپه نگاه کردن کرده بود، در کتاب خود مینگارد: «… امروز از کشور روسیه ۱۵۰ باب مغازه چوبی به گمیش تپه آورده اند که خیلی خوشکل است و بازارشان رواجی دارد…» این البته تمام مصالح مورد احتیاج این ساختمان ها عدم و ناگزیر بودند مقداری الوار هم از جنگل های جنوب لیوان و کردکوی آماده کنند.
چنانچه درون یکی از این خانه ها بروید، اطاقهای تودرتو، دالان های طویل و شومینه های شان، بینظیر است و ماجرا از کار مهندسی و کارشناسی این بناها دارد. راه پله ها، نرده ها، ستون ها، در و پنجره، کف جلو ایوان اتاقها و چوب کاری زیر سقف از مختصات کلی سازنده ای و ساخت بناها در گمیشان بوده است.
تصویر و عکس شماره ۴ ⇩تصویر و عکس گُمیشان؛ شهری که یادگار اشکانیان دریانورد است
میراث فردا
برای نگاه کردن بخش های دیگر گمیشان باید آرمیده را رها کنم. اما قبل از آنکه خداخافظی بگوییم، چند خانه کهنه را در گمیشان نشانم می دهد که بنام شناخته می شوند و نقل میکنید: «باید حواس مان به این میراث تاریخی باشد. شهر گمیشان با داشتن همین خانه های بینظیر قادر هست حیات خود را تا سال ها از طریق جهانگردی تامین کند،اما چه خاصیت که مسئولان به این اصلی توجه ندارند و در عوض، بافت کهنه شهر که چنین مروارید هایی در خود دارد، به محله ای برای اشخاص کم درآمد تبدیل ساخته شده.»

اسم چند محله از محله های کهنه گمیشان را گوشه کاغذهایم یادداشت می کنم تا چنانچه شد در مسیرم سری به آن ها بزنم: «خوزینی ها»، «مظفری ها»، «شیرمحمدی ها»، «شیروانی ها» و «مصطفایی ها».

*************************************

تهیه کننده : زيبا ت.

ایرانگردی در بخش سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

می‌جست از سحاب امل رحمتی ولی
««« »»»
جز ديده‌اش معاينه بيرون نداد نم

گُمیشان؛ شهری که یادگار اشکانیان دریانورد است (۴ عکس)

TT / 192 — TP / 20%

با دیگران به اشتراک بگذارید

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال