عزاداری اقوام ایرانی در پایتخت


عزاداری اقوام ایرانی در پایتخت

اگه می‌ خواهید با آیین عزاداری اقوام مختلف آشنایی پیدا کنید قادر هستید فستیوالی از این آیین ها را در تهران نظاره گر باشید.

بخش جهانگردی تبیان

تصویر و عکس شماره ۱ ⇩
تصویر و عکس عزاداری اقوام ایرانی در پایتخت

به اعلان سرزه و به نقل از تبیان ازخبرگزاری مهر: عاشورا و تاسوعا که می‌شود هر کسی به نوعی درگیر و دار عزاداری امام حسین(ع) است. مردمان یا در حال نذری دادن هستند یا در هیات‌ها در حال عزاداری و یا آماده پذیرایی از میهمانان مجالس می‌شوند هر کسی با هر آیینی و مهمانی ای. آنها که می‌توانند در این دو روز تعطیلی به زادگاهشان می‌روند و با هم ولایتی‌های خود عزاداری می‌کنند برخی هم به شهرهایی می‌روند که مراسم عزاداری خاصی دارند.

مانند نخل گردانی‌های یزد، سینه زنی‌های اردبیل، علم گردانی‌های زنجان، دمام زنی‌های بوشهری‌ها و هرمزگانی‌ها، قطارزنی شیرازی‌ها و… برای نگاه کردن برخی از این آیین‌ها جمعیت در شهرها به حدی زیاد می‌شود که توان پذیرایی از مردمان برای میزبانان فراهم نیست. تا مکانی که به‌عنوان مثال روستای ابیانه در کاشان هر سال اعلام می‌کند که گردشگران دیگر به این روستا نیایند. چون به اندازه کافی مردمان این روستا در مراسم عزاداری روستا را پر می‌کنند و آنهایی که روستا را ترک کرده‌اند مجدداً به زادگاهشان بر می گردند در این بین برای نگاه کردن مراسم نه تنها این اشخاص بلکه گردشگران داخلی و خارجی هم به روستا آمده و ظرفیت پذیرش را کم می‌کند.

نمونه‌ای از آیین عراقی ها در شهر ری

اگه نمی‌توانید در این روزها به کشور عراق بروید، نگران نباشید در تهران عراقی کوچک حضور دارد که مردمش هنوز سنت‌های خود را در روزهای محرم زنده نگه داشته‌اند. «شهرری» شهری است که در دل خود عراقی کوچک را گنجانده است. محله دولت‌آباد را بنام محله عرب ها هم می‌شناسند محله‌ای که بیشتر آنها عرب های کشور عراق هستند.

مراسم محرم در «کشور عراق کوچک» از روز نخست محرم آغاز می‌شود و حال و هوای عزاداری به خود می‌گیرد. در روز تاسوعا، دسته‌های عزاداری در خیابان‌ها عَلَم‌های بزرگ و چراغانی شده و همچنین «مشاعیل» که همان علم است را آذین می‌بندند و به حرکت درمی‌آورند. طبل‌های آنها بر خلاف طبل ایرانی‌ها کوچک به شکل ذوزنقه هستند و از پوست جانداران صحیح شده‌اند که با چوبی عصا شکل به آنها زده می‌شود. آقایان جلوی دسته‌ها شیپور می‌نوازند و مردمان عزادار در دسته با بدیعی «حیدر حیدر» آنها را همراهی می‌کنند، همچنین در جلوی دسته، پرچم‌های بزرگ به حرکت درمی‌آیند که نماد عباس علمدار است و سنج‌های کوچولوای که با چوب زده می‌شود.

آقایان عرب که دشداشه مشکی‌رنگ و دستار مشکی به سر خود بسته‌اند در جلوی دسته‌ها در حرکت هستند و از هر دسته صدای مداحان به زبان عربی انتشار می‌شود. درسال‌های‌ دورصبح عاشورا آقایان با تیپ سفید قمه می‌زدند که اکنون این رسم برچیده‌شده است. در ظهر عاشورا، ابتدا در مهمانی ای تعزیه‌مانند، سپاهیان یزید با اسب‌های خود به سمت خیمه‌ها حمله می‌آورند و آنها را آتش می‌زنند در این هنگام سوز آه و ناله‌های مردمان همراه با دود مشکی تمام بلوار را دربرمی‌گیرد، پس از رفتن سپاهیان یزید مردمان تکه‌های سوخته‌نشده از خیمه‌ها را به تبرک می‌برند. پس از آن نوبت قبیله «طواریج» می‌شود که به عزاداری و بیان ندامت توجه بکنند. این قبیله در کمک امامشان کمی درنگ کردند و وقتی به میدان نبرد رسیدند که خیمه‌ها آتش گرفته و نبرد خاتمه یافته بود.

کشورمان کوچک در تهران

برخی از اشخاص در ایام سوگواری در تهران می‌مانند. تهران به عنوان پایتخت همه این برنامه‌ها را در خودش گنجانده است. احتمالا در ابعاد کوچک‌تر اما شیرازی‌های مقیم تهران، بندری ها، عرب ها و زنجانی ها هر کدام در تهران مراسم خاصی به انجام میرسانند برای همه آنهایی که دلشان می خواهد با فرهنگ شان آشنایی پیدا کنند و یا در تهران مانده و به شهرهای خود نرفته اند. فقط باید آگاهی داشت کجا، چه مهمانی ای ویژه کدام یک از اقوام کشورمان به انجام رسانده میشود. آن وقت می توان در همین تهران ماند و در یک روز به چندین مراسم از چندین شهر رفت ودر عزاداری ها با آنها همراه شد.

معمولا هر یک از اقوام کشورمان در تهران یک حسینیه ای بزرگ دارند که این اقوام ساکن در تهران در وقت های عزاداری و یا حتی ولادت ائمه به این حسینیه ها رجوع می کنند و آیین های خود را به انجام میرسانند. می توان حسینیه این اقوام را پیدا و در مراسم شان شرکت کرد.

تصویر و عکس شماره ۲ ⇩تصویر و عکس عزاداری اقوام ایرانی در پایتخت

اگرچه تهران در خود اقوام گوناگونی را جا داده است اما هنوز هم هستند تهرانی‌های کلاسیکی که برای خود مراسم خاصی دارند و یکی از برنامه‌های ویژه تهران در محله‌های کهنه آن به انجام رسانده میشود. عزاداری دهه نخست محرم در تکیه سادات اخوی یکی از آن برنامه هایی است که از ۲۰۰ سال قبل تا کنون رنگ تغییر نداده است. این تکیه برای زنان مشکی بر تن کن امام حسین(ع) برپا شده و هنوز هم پس از اذان صبح با روشن شدن هوا، دسته دسته زنان چادر به سر وارد تکیه‌ای می‌شوند که دور تا دورش هنوز با پارچه های کهنه تزئین شده است. هر چندین دقیقه یک مداح زیارت عاشورا، دعا و مدحی می خواند.

تکیه ای برای زنان

وسط تکیه زنان می‌نشینند و در یک سمت روی ایوان شماری از آقایان رو به قبله عزاداری می‌کنند. هر سال نخست صبح که می‌شود مراسم عزاداری را با قهوه‌ای تلخ آغاز می‌کنند. ساکنان پیرامون این تکیه درهای منزلها را برای وارد شدن زنان و طبخ کردن حلوای نذری باز می‌کنند. هر کسی در حال طبخ کردن حلوا، دادن نذری و شستن ظرف است. هنوز هم به روش قدیم اهالی محله سرچشمه، به مردمان عزادار چای شیرین می دهند و در هر مغازه بساط نذری برپاست. اگرچه تکیه سادات اخوی و مراسم آن ویژه تهرانی‌های اصیل است اما از هر قوم و حتی ملیتی را می توان در این تکیه دید که عزاداری می‌کند.

مردمان تهران هم شبیه به مردمان شهرستان‌های دیگر و نواحی کویری مراسم نخل گردانی دارند اما نخل آنها از شکل و شمایل نخل‌های دیگر فرق می دارد. تفاوت این نخل با نخل های دیگر این است که نخل شهرستانها یک محیط چهار ضلعی به شکل سرو است که با چوب بسته شده اما نخل تهرانی‌ها یک محیط چوبی مشبک شبیه به است که یک طرفش باز است و سه طرف دیگرش را با چوب های مشبک آینه کاری و روکش پارچه ای مخمل مشکی تزئین کرده‌اند و رویش پارچه ای می اندازند.

برخی این نخل را به امام حسین(ع) نسبت می‌دهند و در روز عاشورا به علامت تابوت نداشته حضرت آن را درکوچه و خیابان می‌گردانند. اما برخی دیگر اما آن را به امام حسن(ع) نسبت می‌دهند. کسی نمی‌داند دقیقا چه روزی این نخل به مسجد اعظم رفت. اما از آنچه که نقل وعده شده و سینه به سینه به اهالی مکان رسیده می‌توان فهمید که فردی بنام «دایی علی» واقف این نخل و معمار آن بوده است.

دایی علی وقتی در محله قلهک حیات می‌کرده که مردمان نام خویشاوندی نداشتند. آن زمان بود که این نخل را ساخت. نه خانمی داشت و نه بچه ای. اما چیزی را به یادگار قرار داد که اکنون پس از گذشت نزدیک به ۲۰۰ سال هنوز هم مردمان به یادش این نخل را در کوچه و خیابان می گردانند و برای امام حسین‌(ع) عزاداری می کنند.

نخل گردانی قلهکی‌ها

سال‌ها قبل مسجد اعظم قلهک از خشت و گل ساخته شد و در دهه ۴۰ توسط آیت‌الله خوانساری کلنگ عمارت تازه اش به زمین خورد. کنارش یک حسینیه‌ای واقع بود که وسطش یک حوض بزرگ بود و دور تا دورش طاقنما. از وسط این حوض دو تیغه به بالا می‌رفت تا درفش حسینیه و عزاداری امام حسین(ره) را نگه دارد و حیاط مسقف با پارچه‌ای مشکی رنگ شود تا انتها ماه صفر که مجدداً این جا تبدیل می‌شد به حیاطی بی سقف.

تا این که عمارت تکیه قلهک فرسوده شد و متولیان آغاز کردند به ساخت عمارت جدید. سازندگان مسجد اعظم قلهک سعی کردند از سازنده ای کهنه آن بهره گیرند به همین علت حیاط این کلکسیون تبدیل به حسینیه ای شد که دور تا دورش طاق نما قرار گرفته‌است و یک در آن به بیرون باز می‌شود و در دیگرش به مسجد راه دارد. در همین حسینیه است که نخل عزاداری امام حسین(ع) نگهداری و تنها دو ماه از سال از پستویش بیرون آورده می‌شود تا مردمان در کنارش عزاداری کنند. زنان از روز تاسوعا تا فردای ظهر عاشورا حلواهای طبخ کرده خود را در زیر آن بهم می‌زنند و آن را متبرک می‌کنند.

حلوا پزان برای گرفتن حاجت

حلواپزان زنان در زیر این نخل با دعا و نذر و احتیاج هایشان همراه است. حال و هوای حسینیه در این روز با روزهای دیگر تفاوت کردهد. آنها زیارت عاشورا می‌خوانند و حلوا را بین مردمان و دسته‌های سینه خانمی انتشار می‌کنند. تا این که در ظهر روز عاشورا نخل بین آقایان در وسط حسینیه می‌چرخد و همراه با دسته سینه‌زنی از حسینیه و مسجد بیرون رفته به سمت امامزاده اسماعیل(ع) در محله زرگنده می‌رود. آنجا نیز چرخی زده می‌شود و مجدداً برمی‌گردد به حسینیه.

در انتها ماه صفر نیز این نخل جمع شده، چوب‌های زیر آن برداشته می‌شود و به کنج حسینیه می‌رود تا محرم و صفر سال بعد. در این حسینیه آقایان دور تا دور در رواق‌ها و در وسط حسینیه می نشینند و زنان در طبقه دوم و بالای رواق‌ها.

تکیه نفر آباد ثبت ملی نیست

یکی از محله‌های کهنه تهران نفرآباد نام دارد که تکیه سرشناسش مربوط به دوره قاجار است و در منطقه ۲۰ شهرداری تهران، شهرری جنب ضلع شرقی حرم سیدالکریم (ع) در محله نفرآباد واقع شده است. در زمان صفویه، یکی از تیره های ایل قشقایی بنام «نفر» به این منطقه کوچ می‌کنند و ساکن این منطقه می‌شوند. از دیگر تیره های این ایل می توان به تیره «کشکولی» و «درشوری» اشاره کرد. با سکونت آنها و آبادی این مکان، اینجا «نفرآباد» نام می گیرد. این تکیه در تاریخ ۱۰۶۰ ساخته شده است.

با حضور این که تکیه نفرآباد قدمت تاریخی دارد اما هنوز در فهرست میراث ملی قرار نگرفته است. تکیه بزرگ نفرآباد پس از قریب به چهارصد سال همچنان مکان برگزاری مراسم عزاداریهای ماه های محرم و صفر است.

سردر این تکیه کاشی کاری است و روی این کاشی کاری‌ها لحظه شهادت حضرت علی اکبر(ع) نقش بسته است. نمای بیرونی دیوارها هنوز پس از این همه سال آجری است و محیط تاریخی تهران قدیم را یادآوری می‌کند.

خبرگزاری مهر

این مطلب صرفا جهت اطلاع کاربران از محیط رسانه‌ای بازنشر شده و محتوای آن لزوما نکته تایید تبیان نیست .

– پيشنهادات شما مايه دلگرمى ماست –

گردآوری توسط : آريامنش ح.

ایرانگردی در بخش سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد
««« »»»
گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آيد

عزاداری اقوام ایرانی در پایتخت

TT / 246 — TP / 14%

با دیگران به اشتراک بگذارید

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال