سقانفار؛ دیزاین و طراحی بی نظیر برای عزاداری


سقانفار؛ طراحی منحصر به فرد برای عزاداری

دورانی عزاداری ایام محرم در سازه های چوبی و با شکوه خوشگلی انجام می شده که امروز شمار کمی از آنها باقی مانده و دیگر شکوه گذشته را ندارند . آپارتمانهایی که هنوز هم می شود وقایع کربلا را دربین طرح و نقاشیها و خطوط اشعار نوشته شده برآن لمس کرد.

به کوشش علیرضا عابدینی- بخش جهانگردی تبیان
تصویر و عکس شماره ۱ ⇩
تصویر و عکس سقانفار؛ دیزاین بینظیر برای عزاداری

مازندرانی ها برای تجمع و عزاداری در ایام محرم ساختمان های چوبی خاصی دارند که به آن «سقا تالار» و در برخی نواحی مازندران «سقانپار» یا «سقانفار» می گویند. این عمارت ها عمدتا در جوار حسینیه ها، مساجد و گورستان ها ساخته می شدند و به صورت سایبانی دو طبقه با پوشش شیب دار و عمدتا سفالی یا از جنس حلب هستند.

وجه تسمیه

سقانفار از دو عبارت سقا و نفار یا نپار تشکیل شده است. سقا به مشک آب یا شیر نقل میشود و نفار یا نپارهم به تختی با پایه بسیار بلند چون بالا منزلی که با پله های چوبین بر آن زیاد شوند معنی شده است. در وقتهای گذشته که آب نکته احتیاج از چشمه ها تامین می شد ، ظرفی بزرگ و بیضی شکل در سقانفار میگذاشتند و برای سیراب کردن مردمان از آن بهره میگرفتند. به همین علت این نام بین مردمان شایع شد.

ساختار سقانفار:

سقانفارها در بیشتر مکان ها چوبی و دو طبقه است که طبقه بالای آن محل قرار گرفتن نوحه خوان و طبقه پایین برای پذیرایی از عزاداران با آب و آشامیدنی است. طبقه پایین همچنین مکانی برای جمع شدن و عزاداری بانوان مکانی است. رابطه دو طبقه از طریق پلکان چوبی یا نردبان برقرار می شده و امروز پله های سیمانی و سنگی و فلزی مکان آن را گرفته است.این سازه ها به صورت دو اطاق روی هم یا به نسبت بزرگ است که از چوب با کیفیت تراشیده شده و بر سقف و تیرهای آن اشعار محتشم کاشانی در مستطیل هایی با آرتیستی نوشته شده است. در پیرامون مستطیل ها هم تصاویر گل و بوته و دیو و پری و تصاویر مقابله لشگریان امام حسین (ع) و یزید نقش بسته شده است .

پیوند سقانفارها با آب

سقانفارها از قدمتی ۱۰۰تا ۱۵۰ ساله برخوردارند و این عمارت ها وقف حضرت ابوالفضل (ع) هستند و بنام ابوالفضلی دربین اهالی مشهورند. سقا سالن ها رابطه تنگاتنگی با آب دارند و حتی همه اساطیری که به نظر مییایند گویی با آب در رابطه هستند.

تصویر و عکس شماره ۲ ⇩تصویر و عکس سقانفار؛ دیزاین بینظیر برای عزاداری

تزئینات سازنده ای

از نظر شکل،نوع وسبک سازنده ای، همه سقانفارها از قاعده یکسانی پیروی می کنند.تزئینات سقانفارهای مازندران بنام های مکانی شیر سر، دهان اژدری، هلا، پَلوِر، تخته، نال و پتک نامیده می شود. اژدها از جانوران اسطوره ای است که در سر ستون ها به شکل اژدهای دهان باز کرده نگاه کرده می شود. همه آنها از قطعات تزیینی چوبی بنام شیرسر که مشابه نوعی مقرنس کاری است بهره برده اند و همه آن ها بر روی پایه ساخته شده اند. اژدها بر خلاف آنکه در بیشتر فرهنگ ها به عنوان نمادی از نیروهای مخرّب و وحشت آفرین است و در کوهستان ها میزید، در برخی فرهنگ ها نیز نمادی از آب و باران است.

تزئینات خطوط

خطوط در سقانفارها عمدتا به صورت غزل وهمواره نزدیک سقف و در حالی که تمام ابعاد مربع شکل بنا را دور می زند، قرار دارد. گاه به تنهایی و گاه در پیوند با گل و بوته در پیچشی موزون و هماهنگ است.بیشتر اشعار نوشته شده شرح فداکاری های حضرت عباس (ع) در آوردن آب و وقایع کربلاست.

تزئینات نقاشی

گروهی از سقانفارها ساده و بدون نقش و پیرایه اند و گمان می رود از دسته دیگر که با نقوش بی شمار و متنوع تزئین و آراسته شده اند و متعلق به دوره قاجار می باشند ، قدمت بیشتری دارند.
در سقانفارها دودسته نقوش مذهبی و غیر مذهبی نگاه کرده می شود.نقوش مذهبی شامل نقوش پیامبران، امامان، حوادث تاریخی مذهبی و جهان پایانت هستند. نقوش غیرمذهبی شامل نقشهای اسطوره ای و حماسی و نقش های خیالی و هندسی و نقش های گیاهی و نقشهای مربوط به متون کهن شاهنامه فردوسی و کلیله و دمنه و …و مربوط به زندگی روزمره و معیشت مردمان است.

منابع: دریا نیوز، همشهری آنلاین، باشگاه خبرنگاران جوان

______________________

تهیه و تدوین: شهريار ف.

ایرانگردی در بخش سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

چه باشد ار شود از بند غم دلش آزاد
««« »»»
چو هست حافظ مسکين غلام و چاکر دوست

سقانفار؛ دیزاین و طراحی بی نظیر برای عزاداری

TT / 107 — TP / 15%

با دیگران به اشتراک بگذارید

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال