شهر تاریخی و قشنگ اصفهان فوت کن زمان (عکس)


شهر تاریخی و زیبای اصفهان در گذر زمان (عکس)

تصویر و عکس شماره ۱ ⇩
تصویر و عکس شهر تاریخی و زیبای اصفهان رحلت کن زمان (تصویر و عکس)

شهر تاریخی و زیبای اصفهان رحلت کن زمان (تصویر و عکس)

شهر تاریخی اصفهان (نصف جهان) یکی از کهنه ترین و همچنین با اصالت ترین شهرهای کشورمان است اگه به اصفهان پا قرار بدهید این امر را به درستی درک خواهد نمود. به نگاه شما کهنه ترین پل اصفهان چیست؟ شاید بسیاری برای پاسخ به این پرسش از سی و سه پل نام میبرند. در حالی که این پاسخ کاملا غلط است.

تصویر و عکس شماره ۲ ⇩تصویر و عکس شهر تاریخی و زیبای اصفهان رحلت کن زمان (تصویر و عکس)

کهنه ترین پل اصفهان پل شهرستان است با قدمتی نزدیک به دوره ساسانی. اصفهان پر است از داستان های ریز و درشت تاریخی که بسیاری از آن اطلاع ندارند. از برگزاری اولین ضیافت سده پس از اسلام به دست «مرداویج» تا گشوده شدن پای اولین نقاشان اروپایی مانند «فیلیپ آنجل» به کشورمان در عصر صفویان.

اصفهان همیشه شهر پررونقی بوده و به همین دلیل مدام نکته طمع مهاجمان واقع بود است. این شهر از غارت های زیادی جان سلامت به در برده؛ از عرات های دوره تیمور لنگ و محمود افغان تا ظل السلطان و حتی سال های اخیر که دلال های ساختمان به اماکن تاریخی اش رحم نکردند.

در این مقاله از سایت تفریحی تاریخچه اصفهان را مرور لغزش کرده ایم و بعد سراغ اماکن و بناهای تاریخی ای رفته ایم که دورانی پررونق بودند و امروز دیگر به تاریخ همیشه اند.

تصویر و عکس شماره ۳ ⇩تصویر و عکس شهر تاریخی و زیبای اصفهان رحلت کن زمان (تصویر و عکس)

«یاقوت حموی» مورخ قرن هفتم، اصفهان را شهر سواران یا اسواران می نامید. «حمزه اصفهانی» نیز لغت اصفهان را مشتق از سپاه و معرب شده آن آگاهی میداشت. در کتاب «تقویم البلدان» از «ابن حوقل» نقل شده: «اصل نام اصفهان «سپاهان» است و به معنی لشگر زیرا که سپاه عجم (ایرانیان) در وقت بیکاری آنجا جمع بودند.»

از تمام این نوشته ها می توان متوجه شد که اصفهان پیش از اسلام یعنی حدود قرن ششم تولدی تقریبا جاای نظامی بوده.در دوران اشکانی که کشورمان با نظام ملوک الطوایفی اداره می شد اصفهان هم شاه جداگانه داشت. در نبردی که اردشیر بابکان- موسس سلسله ساسانی- با اردوان اشکانی در حوالی اصفهان داشت، «شادشادپور» شاه اصفهان را کشت و ساتراپ آن را متصرف شد.

در عصر ساسانی اصفهان و کشور ارمنستان به خاطر اهمیت ارتشی شان یکی از دو محل سکونت ولیعهد سلطان ساسانیان بود. حتی سرشناس است که یزدگرد سوم پس از شکست در جنگ جلولا (در مقال اعراب) بر آن شد مدتی دز اصفهان بماند به این علت که این شهر ار از نگاه نظامی و استحکامات، عالی آگاهی میداشت.

ولی سرعت هجوم اعراب آن قدر زیاد بود که سبب شد او به شرق کشور و خراسان (مرو) عقب نشینی کند.ساخت پل «شهرستان» یا پل «جی» روی زاینده رود- که کهنه ترین پل شهر است- مربوط به همین دوره ساسانی است که بعدها در دوران گوناگون بارها آن را تعمیر کردند.

مسلمین وقتی آنجا را فتح کردند، شهر را مدتی بنام «جی» می شناختند که نام یکی از بزرگ ترین محله ها یا شاید یکی از روستاهای بزرگ منطقه بوده است. به جز آن اصفهان شامل ناحیه ای بزرگ از یهودیان بود که به گزارش سرزه به نقل از «ارنست هرتسفلد» قدمت حضور آنان به یهودیان مهاجر بابل می رسد.

در واقعیت به نظرمی رسد پس از اسلام دو شهر اصلی یا دو محله بزرگ جی و یهودیه به خاطر ازدیاد جمعیت و بزرگ تر شدن شهر، تبدیل به یک شهر شدند و زیر درفش حکومت خلفای اسلام رفتند.

تصویر و عکس شماره ۴ ⇩تصویر و عکس شهر تاریخی و زیبای اصفهان رحلت کن زمان (تصویر و عکس)

از مرداویچ تا دیلمیان
درپی قیام مرداویچ در قرن چهارم هجری علیه خلیفه عباسی بغداد، سرزمین های مرکزی کشورمان از جمله اصفهان آزاد شد. مرداویچ اولین کسی بود که پس از اسلام ضیافت سده را به انجام رساند. البته عمر حکومت او چندان طولانی عدم به این علت که به خاطر سفت گیری اش بر مردمان و زیردستان، به دست غلامانش کشته شد.

پس از آنها اصفهان قلمرو سلسله شیعه مذهب آل بویه شد. در زمان حسن رکن الدوله دیلمی بود که اصفهان برای اولین بار و به طور رسمی پایتخت شد. او دستور داد برج و بارویی به دور شهر بکشند که۲۱ هزار گام طول آن بود. آثار این برج و بارو تا چند سال پیش میان دروازه طوقچی و دروازه جوباره وجود داشت ولی امروزه به علت ساخت و سازهای غیر قانونی، بخش زیادی از آنها نابود شده است.

پس از حسن رکن الدوله اصفهان به فرزندش عضدالدوله رسید و پس از او مویدالدوله.در این دوران اصفهان محل حضور محققان، ادیبان و بسیاری از اهالی علم شد. تا مکانی که ابوعلی سینا وزارت علاءالدوله دیلمی را هم برعهده داشت. این اولین عصر طلایی اصفهان است که با ساخت و ساز ده ها مدرسه و کتابخانه و مسجد با سقوط آل بویه به سلجوقیان رسانده شد.

اصفهان سلجوقی
در سال ۴۳۸ قمری طغرل سلجوقی به اصفهانی رسد که تبدیل به یکی از بزرگ ترین و پرجمعیت ترین شهرهای کشورمان شده بود. محاصره شهر توسط طغرل بیش از چهار سال زمان برد ولی عاقبت طغرل پیروز شد. در عصر سلجوقی اصفهان کماکان پایتخت باقی ماند و شهر به اوج شهرت خود رسید.

پس از طغرل، آلپ ارسلان روی کار آمد و سپس بچه اش ملکشاه که با مدد خواجه نظام الملک اصفهان را به شهری یگانه در جهان آن روز مبدل کرد. اصفهان در عهد او از اصلیترین بلاد جهان و یکی از آبادترین آنها بوده است. این سلطان و وزیر و اعیان دیگر سلجوقی در اصفهان ابنیه بزرگی ساخته بودند که هنوز آثار شماری از آنها برجاست.

احداث چهارباغ ملکشاهی بنام باغ «کاران»، «بیت الماء» باغ احمدسیاه و باغ «دشت گور» از آثار شهر اصفهان در همان لحظه بوده است. باغ های مزبور هر یک صدها مترمربع مساحت داشته و با انواع مختلف گل ها آراسته بوده و عمارات و آپارتمانهای خوشگلی داشته است.

باغ کاران- تا آنجا که از متنهای آن زمان حاصل میشود- تمام خیابان کمال اسماعیل را تا پل خواجو و از آنجا تا بالای خیابان بزرگمهر و قسمت شمالی این محدود تا حدود باغ نقش جهان و فلکه احمدآباد به روز در بر می گرفته است. محله خواجوی به روز که از محلات وسیع و نامدار عهد صفویه به حساب میامد تنها قسمتی از باغ کاران ملکشاهی بوده است.

تصویر و عکس شماره ۵ ⇩تصویر و عکس شهر تاریخی و زیبای اصفهان رحلت کن زمان (تصویر و عکس)

در این زمان اتم اولیه شهر در میدان عتیق (پس از نو سازی میدان امام علی (ع) کنونی) واقع بود و فضای باز و وسیع میدان عتیق- که بعدها بین مردمان به میدان کهنه هم سرشناس شد- جاای عالی جهت اسبدوانی، چوگان و داد و ستد بود. اما میدان عتیق دراین دوران به فرا زمینی مشترک جهت عملکرد حکومتی و مذهبی دست یافت.

میدان عتیق امروز به علت قرار گرفتن در چهار محور اصلی شهر اصفهان یعنی خیابان های ولی عصر (عج)، هاتف، عبدالرزاق و مسجد جامع هنوز یکی از نواحی مهم و پررفت و آمد این شهر به حساب مییاید.مکانی که امروز بنام «بازار زغال به فروش رسان ها» شناخته می شود زمانی اتم اصلی میدان بوده است.

سلجوقیان مسجد جامع اصفهان را که در جوار همین میدان واقع بود و پیش از آنها در عصر آل بویه ساخته شده بود وسعت داده و تقریبا به شکل کنونی درآوردند. این مسجد از مساجد بسیار مهم چه به لحاظ سازنده ای و چه از لحاظ مذهبی در کشورمان است. مسجد جامع اصفهان جز میراث بین المللی یونسکو به تصویب رسانده شده است و مزار اشخاص اهمیتی می داری چون علامه محمدباقر رسمی در این مسجد قرار دارد.

شکوه صفوی
در عصر مغولان بسته به این که کدام سلطان چه مرام و راهکاری داشت، ترفند برخورد با اصفهان فرق داشت. قطعا تیره ترین زمان، زمان تیمور لنگ بود که با هجوم به اصفهان از سرها مناره ساخت. مدت ها شهر آن آبادی سابق را نداشت تا عصر صفویه شروع شد دورانی که برخلاف بسیاری از سلسله ها، عمارت سلاطین آن آبادی شهرها بود.

در زمان صفویان، اصفهان تنه به تنه شهرهای بزرگ اروپایی می زد؛ به خصوص وقتی که شاه عباس آن را مجدداً به عنوان پایتخت برگزید. این که چرا شاه عباس اصفهان را به عنوان پایتخت برگزید دلایل زیادی داشت، اما شاید اصلیترین آنها معضل کم آبی شهر قزوین (پایتخت سابق) برای توسعه بود.

صفویان برخلاف دیگر سلسله های کشورمان برآمده از یک جنبش شهری بودند و نه ایلی که کامیاب به فتح تمام کشور شوند، به همین دلیل رویکرد خاص آنها سبب می شد دست روی هر شهری که قرار میدادند آن را آباد کنند. اصفهان نماد همین آبادانی شهری در عصر صفوی است.

تصویر و عکس شماره ۶ ⇩تصویر و عکس شهر تاریخی و زیبای اصفهان رحلت کن زمان (تصویر و عکس)

چرا نقش جهان؟
در محل فعلی میدان کنونی نقش جهان که بنام رسمی میدان امام (ره) شناخته می شود. پیش از آن که اصفهان توسط شاه عباس اول به پایتختی انتخاب شود، باغی بود که «نقش جهان» نام داشت و به وعده حمدالله مستوفی نام آن از شهری به همین نام در نخجوان آذربایجان گرفته شده بود.

پیش از آن در پیرامون باغ، قصر فرمانروایان تیموری و آق قویونلوها واقع بود و پشت محل فعلی عالی قاپو جایگاه اعدام بود!همین طور گاه مردمان شهر آیین های نوروزی را در محل همین باغ به انجام میرساندند. با سلطنت شاه عباس و ساخت اماکنی مانند قصر عالی قاپو در ضلع غربی و مسجد و مدرسه شیخ لطف الله در ضلع شرقی و بعدتر مسجد جامع عباسی (امام فعلی) در ضلع جنوبی کم کم باغ از وضعیت سابق درآمد.

امروز آگاهی میداریم این میدان بسیار مانند میدان صاحب آباد تبریز است که متعلق به دوره آق قویونلوهاست. در پیرامون آن میدان هم مسجد و مدرسه «حسن سلطان» مربوط به دوره «اوزون حسن» معاهده که با شاه اسماعیل بنیانگذار صفویه نسبت خانوادگی داشت. البته هنوز به علت این که میدان به طور کامل کاوش نشده، نمی توان نتیجه گیری کرد که این میدان الگوی نقش جهان اصفهان بوده است.

بعدها در زمان شاه عباس دوم با شلوغی میدان عتیق، نقش جهان به طور رسمی تبدیل به میدان اصلی شهر شد. استاد محمدرضا و استاد علی اکبر اصفهانی سازندگان این میدان هستند که نام آنها در چند نقطه از جمله بر سردر وارد شدنی میدان وجود دارد.

تصویر و عکس شماره ۷ ⇩تصویر و عکس شهر تاریخی و زیبای اصفهان رحلت کن زمان (تصویر و عکس)

بازمانده از کینه ها
اصفهان همیشه به آبادی ایام حکومت شاه عباس عدم. سقوط شهر پس از هجوم افغان ها رونق اصفهان را از بین برد اما آنچه به شهر ضربه اساسی زد کینه توزی ظل السلطان- فرزند ارشد ناصرالدین شاه- و حاکم وقت اصفهان بود. ظل السلطان با این که فرزند ارشد بود، اما به این دلیل که مادرش از خاندان قاجار عدم، قادر نمیبود ولیعهد شود.

برای همین او همیشه به شکل بیمارگونه ای از همه کینه داشت و درصدد بود کینه اش را سر زمین و زمان خالی کند. او چون قادر نمیبود هنر صفویان را تحمل کند عموما دست به خرابی آنها می زد. گاه رقم میخورد بزرگان و پولداران شهر با توجه کرد پول او را خشنود میساختند دست از خرابی بردارد ولی ظاهرا شاهزاده قاجار- که حسادت امانش نمی داد- در بیشتر مواقع خشنود ساخته نمیشد.

بنا به نقل «تاریخ عالم آرای عباسی» ۱۳۷ قصر و عمارت در اصفهان موجود بوده و آنچه اکنون در اصفهان وجود دارد بقایای کینه های قاجاریان از صفویان است.

تصویر و عکس شماره ۸ ⇩تصویر و عکس شهر تاریخی و زیبای اصفهان رحلت کن زمان (تصویر و عکس)

قصر هفت دست
در اصفهانی باغی وجود داشت کنار زاینده رود و میان پل چوبی و پل خواجو بنام «سعادت آباد». در این باغ چند قصر زیبا ساخته شده بود که شاید خوشگل ترین آنها، قصر «هفت دست» بو. این کاخه که عمارت ییلاقی شاهان صفوی شمرده می شد، نزدیک رودخانه و بالای پل خواجو واقع بود و دیوارهای آن تا پل کوچولو چوبی (پل چوبی فعلی) امتداد کشف میکرد.

«شیخ جابر انصاری» در کتاب «گنجینه های اصفهان» این عمارت را زیباتر و عظیم تر از چهل ستون توصیف می کند. به گزارش سرزه به نقل از «شاردن» این قصر مدتی برای گوشه نشینی یا گریز اشخاصی که از نگاه شاه افتاده بودند، استفاده می شده؛ یعنی آنها به این محل زندانی یا تبعید می شدند. این قصر دیوارهای بلند و استواری داشته، سالن های آن نیز پر از گچ بری، میناکاری و زراندود بوده است.

می گویند ملک التجار که چهل ستون را از نابودی نجات داد، هفت هزار تومان پیشکش ظل السلطان کرده بوده که از ویران کردن آن منصرف شود اما میسر نشد و حتی سنگ های مرمر شفاف آن را هم افرادی برای بناهای شخصی خود برداشتند. قصر هفت دست در سال ۱۳۱۸ ه.ق ویران شد.

تصویر و عکس شماره ۹ ⇩تصویر و عکس شهر تاریخی و زیبای اصفهان رحلت کن زمان (تصویر و عکس)

عمارت نمکدان
عمارت نمکدان پشت سر عمارت آینه منزل رو به جنوب واقع بود. این عمارت هشت ضلعی نوعی حوض منزل بوده و شامل یک اطاق مرکزی و چند اطاق فرعی می شده است. در سال ۱۳۲۰ هجری قمری همه عمارت ها به دستور ظل السلطان و به دست منشی او در وجودش خرابی می شود.

قصر آینه منزل یا پارک آینه منزل فعلی
عمارت یا قصر «آینه منزل» داخل کلکسیون باغ سعادت آباد واقع شده بود. «ارنست هولتسر» که اواخر قاجاریه در اصفهان سکونت داشته، این قصر را شبیه چهل ستون توصیف کرده است. محل این قصر بین قصر هفت دست و پل خواجو بوده است.

تالار آن وسیع و دارای ۱۶ ستون بوده است که با آینه ها، طلا، طرح و نقاشی و صفحه های مرمر منقش به روش چهل ستون تزیین شده بود. قصر آینه منزل در سمت شرق قصر هفت دست، دو ستون عالی داشته که نقل میشود آنها را پس از خرابی در کلیسای جلفا کار قرار داده اند.

باغ هزارجریب
جابر انصاری در کتاب گنجینه های اصفهان نزدیک به ۶۰ باغ ایرانی را از اصفهان دوره صفوی نام می برد که از بسیاری شان حتی نامی هم باقی نمانده است. عظیم ترین و خوشگل ترین آنها که امروزه شاهدی برای آن نیست و طبق نوشته ها باغ فین کاشان و شازده کرمان فرزندان کوچولو آن به حساب مییایند؛ باغ «هزارجریب» در جنوب اصفهان بوده است.

این باغ از ابتدای سی و سه پل تا دامنه های کوه صفه امتداد داشته است و در محدوده شهرک فرح آباد مشتمل بر ده قطعه بوده که چند قصر، استخر و آبشار داخل آن بوده است.نقل میشود این باغ ها با خوب ترین درختان و گل ها میکاپ و آرایش کشف کرده بودند و شاه عباس دوم در شرق آن قصر سعادت آباد، پایان شمالی آن عمارت نمکدان، هفت داست و تالار آینه را بنا کرده بوده است.

به نوشته شاردن این باغ از ۱۲ طبقه مسطح که هر یک با فاصله شش یا هفت متر بالای دیگری واقع بود بنا شده بوده و ۱۵ خیابان شنی با جوی های متصل به هم داشته است. «هزارجریب» هم به گزارش سرزه به نقل از او نه به علت این که هزار جریب بوده، بلکه از منظر وسعت و بزرگی به این نام نامدار بوده است.هزارجریب ادامه چهارباغ بوده (پس از سی و سه پل) و دو ردیف چنار بلند زینت اصلی آن بوده است. همچنین «باغ زرشک» یکی دیگر از باغ های نامدار اصفهان بوده است.

باغی که نقل شده بزرگ ترین منزل چهارباغ بوده با منظره ای رو به پل و رودخانه و جنوب شهر و با همان بلندی مدرسه چهارباغ و مسجد شاه و عالی قاپو. اولین تلگراف منزل هندواروپایی و تلگراف منزل کشورمان و انگلیسی نیز در همان محل شروع به فعالیت کرده است. این عمارت بعدا به چایخانه تبدیل و سپس به محل اقامت هیئت اعزامی از کشور آلمان تبدیل ساخته شد.

قصر چهارباغ
این قصر بنام های دیگری مانند قصر سرپوشیده یا عمارت «رکیب منزل» هم شناخته می شد. قصر چهارباغ در زمان شاه عباس یکم ساخته و تکمیل شد، با این حال وقتی به ظل السلطان افتاد تحول بسیاری کرد. خوشبختانه قصر به طور کامل خرابی نشد به این علت که پس از صفویه و در عصر قاجار اینجا به عنوان منزل حاکم اصفهان بهره گرفته میشد و در زمان پهلوی هم تبدیل به اداره ثبت احوال شد.

خوشبختانه امروز با یک عنوان متناسب تر یعنی موزه هنرهای معاصر از آن بهره گرفته میشود. حیاط بیرونی قصر نسبت به گذشته تحول زیادی نکرده اما تزیینات داخلی آن توسط ضل السلطان و بعدا در دوران پهلوی به شدت خرابی شده است.

تصویر و عکس شماره ۱۰ ⇩تصویر و عکس شهر تاریخی و زیبای اصفهان رحلت کن زمان (تصویر و عکس)

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات