چطور حرم علی بن موسی الرضا (ع) ساخته شد + تصویر و عکس


چگونه حرم امام رضا (ع) ساخته شد + عکس

تصویر و عکس شماره ۱ ⇩

تصویر و عکس چطور حرم علی بن موسی الرضا (ع) ساخته شد + تصویر و عکس

حرم علی بن موسی الرضا (ع) در مشهد مقدس

چطور حرم علی بن موسی الرضا (ع) ساخته شد + تصویر و عکس

آرامگاه امام رضا (ع) در مشهد یکی از معروف‌ترین بناهای مذهبی ساخته شده در کشورمان است؛ بنایی که با برخورداری از متنوع‌ترین ویژگی‌ها و عناصر سازنده ای ایرانی – اسلامی، هر ساله پذیرای میلیون‌ها زائر و جهانگرد است و تا به امروز بارها نکته نو سازی و توسعه قرار گرفته است.

مشهد که در ابتدا روستای کوچولوای بود، در خاک توس و در دهکده سناباد بنا شد. این جا با دفن هارون الرشید در آن اهمیت کشف کرد و به «بقعه هارونیه» شهرت کشف کرد. بعد از دفن هارون، به دستور مأمون آرامگاهی به روش سازنده ای خراسانی در پیرامون قبر ساخته می‌شود.

علی بن موسی الرضا (ع) پیش از مسافرت به مرو، این جا را به عنوان محل دفن خود به همراهانش نمایان کرد. بعد از شهادت امام در توس، پیکر او را در همین بقعه به خاک سپردند و نام آنجا به «مشهدالرضا» عوض شد. تا زمان ظهور سربداران، قبر هارون‌الرشید در پایین قبر امام قابل رؤیت بود، اما سربداران صورت قبر هارون را محو کردند.

چه کسی اولین گنبد حرم را ساخت؟
بعد از شهادت امام، او را در قسمت بالای قبر هارون‌الرشید دفن کردند. این بقعه در زمان سامانیان، دیالمه و غزنویان بارها نکته تعمیر و اضافه کردن تزیینات قرار گرفت، اما اولین گنبد بر روی حرم علی بن موسی الرضا در زمان حکومت پادشاه سنجر سلجوقی بر فراز قبر ایشان نصب شد. جنس این گنبد از کاشی و دارای مقرنس‌های آیینه‌کاری شده بود که تا به امروز هم به جا مانده است. پادشاه محمد خوارزمشاه نیز از کسانی بود که حرم را با مرغوب‌ترین کاشی‌های آن زمان تزیین کرد و دستور داد دو محراب به حرم افزایند. مناره گنبد در دوره غزنویان و به دستور ابن معتز حاکم شیراز بنا شد.

تصویر و عکس شماره ۲ ⇩تصویر و عکس چطور حرم علی بن موسی الرضا (ع) ساخته شد + تصویر و عکس

صحن عتیق و سردر ایوان ساعت حرم علی بن موسی الرضا(ع) – در دوره قاجار سال ۱۳۰۹ ق

طبق اسناد به جا مانده از مورخان دوره‌های مختلف، حرم علی بن موسی الرضا (ع) از معدود عمارت هایی بود که در هجوم مغولان به کشورمان خرابی نشد و تنها آسیب‌های جزئی به آن وارد شد. مغولان با این که با هجوم به خراسان، شهر را غارت کرده و مردمان را به قتل رساندند، اما بعد از غارت اموال حرم، به عمارت عمده آن زیانی منتقل نکردند. آسیب‌های جزئی حاصل از هجوم مغول بعدها در دوره‌های مختلف ترمیم شد.

شکوه هنرهای هنرمندان ایرانی در آرامگاه علی بن موسی الرضا
زمان تیموریان از دوره‌های نورانی سازنده ای حرم علی بن موسی الرضا است. در آن زمان به دستور همسر شاهرخ تیموری، مسجد گوهرشاد، یکی از خوشگل ترین و معروف‌ترین مساجد اسلام، توسط هنرمندان و سازندگان ایرانی در سمت قبله حرم و صحن جنوبی آن ساخته شد. به عقیده بسیاری از کارشناسان مسجد گوهرشاد به لحاظ فرم و سازنده ای در جهان اسلام نادر است. کتیبه‌های وارد شدنی مسجد گوهرشاد در هیچ کجای جهان اسلام نظیر ندارد.

این مسجد با ایوان‌های ‌بلند و طاق‌های خوش نقش و کاشیکاری‌های ثمین از خوشگل ترین مساجد ساخته شده در کشورمان است. معمار این مسجد قوام‌الدین شیرازی است. مدرسه پریزاد، مدرسه دودر و مدرسه بالاسر نیز در همین زمان به کلکسیون حرم افزوده شدند. در زمان نادر شاه افشار ایوان صحن تیموری طلاکاری شد و طرح و نقاشی دیوارهای حرم را تجدید کردند.

بعد از به توانایی رسیدن صفویان و مجلسی شدن مذهب شیعه در کشورمان، بر شکوه و عظمت حرم افزوده شد. شاه تهماسب، شاه عباس و شاه سلیمان صفوی، از پادشاهانی بودند که در نو سازی و توسعه حرم موثر بودند. شاه تهماسب مناره‌های حرم را نو سازی و طلاکاری کرد و به دستور او خشت‌های کاشی روی گنبد را به طلا مبدل کردند. این گنبد با روکش طلا همان گنبدی است که هم‌اکنون در نمای بیرونی حضور دارد. علاوه بر این، ایوان امیرعلی شیر و گلدسته کنار گنبد را هم طلاکاری کرد.

کمال‌الدین محمدو یزدی، از سازندگان سرشناس آن دوره به دستور شاه عباس روکشی از مس و طلا بر گنبد ساخت. همچنین در این زمان نوشته کتیبه گنبد به دست علیرضا عباسی خوشنویس و با حروف طلایی بر زمینه فیروزه‌ای به خط ثلث نوشته شد. از دیگر تحولات حرم در این دوره می‌توان به توسعه صحن عتیق، احداث ایوان شمالی و اطاق‌ها، غرفه‌ها، سردرها، و ایوانهای شرقی و غربی آن، ایجاد رواق توحیدخانه و نیز گنبد الله وردی‌خان اشاره کرد.

تصویر و عکس شماره ۳ ⇩تصویر و عکس چطور حرم علی بن موسی الرضا (ع) ساخته شد + تصویر و عکس

نمای سقاخانه و محیط داخلی صحن عتیق حرم علی بن موسی الرضا(ع) – دوره قاجار سال ۱۲۷۵ق

در زمان قاجاریه هم به حرم علی بن موسی الرضا (ع) توجه ویژه‌ای شده و سومین ضریح در زمان حکومت فتحعلی‌شاه ساخته شد. عمارت صحن آزادی مربوط به این دوره است. در این عهد، ایوان غربی صحن آزادی به طلا آراسته و به ایوان ناصری سرشناس شد. در همین زمان، کاشی‌کاری و تزیینات صحن آزادی انجام شد. علاوه بر این، در سال ۱۲۷۵ هجری قمری، قائم مقام نوری اقدام به آینه‌کاری روضه منوره کرد و در همین دوره بود که رواق‌های توحیدخانه، دارالحفاظ و دارالسیاره نیز آینه‌کاری شدند. در زمان پهلوی دوم نیز تعمیراتی در حرم انجام شد، اما بخش بزرگی از توسعه حرم علی بن موسی الرضا (ع)، بعد از پیروزی انقلاب صورت گرفت.

ضریح به بخش دربرگیرنده‌ی قبر امام نقل کرده می‌شود که زائران از پشت آن قبر امام را زیارت می‌کنند. از ابتدا ضریح در مرکز عمارت حرم عدم، بلکه در سمت چپ آن واقع بود. در دوره‌های گذشته ضریح‌های گوناگونی روی مزار نصب شد. اولین ضریح در حرم علی بن موسی الرضا که از جنس چوب و طلا بود در زمان شاه تهماسب صفوی و در سال ۹۵۷ هجری قمری نصب شد که بر روی کتیبه‌های آن سوره «هل اتی» به خط ثلث نگاشته شده بود. دومین ضریح از جنس فولاد مرصع بود که در سال ۱۱۶۰ به دستور شاهرخ میرزا نوه نادر شاه افشار ساخته و نصب شد. این ضریح تا به امروز در حرم نگه‌داری می‌شود.

سومین ضریح حرم علی بن موسی الرضا (ع) در سال ۱۲۳۸ هجری قمری و در زمان فتحعلی‌شاه قاجار از جنس فولاد ساخته و بر روی ضریح دوم نصب شد. این ضریح دارای ورقه‌های طلاکوب و طوق‌های طلای جواهر نشان بود و بر روی آن سوره «هل اتی» و «یس» به خط ثلث نوشته شده‌است. این ضریح در سال ۱۳۳۸ هجری شمسی به علت پوسیدگی پایه‌هایش به موزه آستان قدس رضوی جابجا شد و چهارمین ضریح از جنس طلا و نقره در سال ۱۳۳۸ شمسی به مکان آن نصب شد. این ضریح توسط حاج محمدتقی ذوفن اصفهانی و با بهره گیری از مصالحی چون نقره، طلا، آهن، مفرغ و چوب گردو ساخته شد.

تصویر و عکس شماره ۴ ⇩تصویر و عکس چطور حرم علی بن موسی الرضا (ع) ساخته شد + تصویر و عکس

نمای ضریح فولادی حرم علی بن موسی الرضا (ع) – سال ۱۳۱۵

پنجمین ضریح حرم علی بن موسی الرضا (ع) بعد از یک برگزاری یک رقابت هنری بین هنرمندان ایرانی انتخاب شد. طرح برگزیده شده از محمود فرشچیان، آرتیست و مینیاتوریست ایرانی بود. در این ضریح علاوه بر توجه به مبانی هنر کلاسیک کشورمان اسلامی، نمادهایی از سازنده ای دوره‌های سابق را نیز نگاه کرده می‌شود. ساخت این ضریح از سال ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۹ زمان برد و آن را از فولاد و چوب گردو ساختند. در چهار جهت آن ۱۴ محراب به نشان چهارده معصوم که همگی به یک محراب بزرگ‌تر که آن نیز به لغت «الله» ختم می‌شود، قرار دارد.

تصویر و عکس شماره ۵ ⇩تصویر و عکس چطور حرم علی بن موسی الرضا (ع) ساخته شد + تصویر و عکس

ساخت پنجمین ضریح حرم علی بن موسی الرضا (ع) از سال ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۹ زمان برد

قلمزنی این ضریح توسط استاد خدادادزاده اصفهانی انجام شد.دو سوره «یس» و «هل اتی»، در بالای ضریح منزه علی بن موسی الرضا (ع) به صورت کتیبه دور تا دور ضریح نگاشته شده است. هر دو کتیبه و دیگر خطوط بیرونی و داخلی ضریح منزه که مشتمل بر آیاتی از قرآن کریم و اسماء‌الحسنی است توسط استاد موحد خوشنویسی شده است. در پوشش داخلی ضریح پنجم برای اولین بار از هنر خاتم‌کاری بهره گرفته شد.

گنبد حرم علی بن موسی الرضا (ع)
اولین گنبد حرم علی بن موسی الرضا (ع) در شروع قرن ششم هجری و توسط پادشاه سنجر سلجوقی از کاشی ساخته شد. این گنبد بارها نکته نو سازی و تعمیر قرار گرفت. گنبد حرم از آجر ساخته شده، و سپس روی آن را با الواح مسی، که روکشی از طلا دارد پوشانده‎اند. تذهیب این گنبد برای واپسین بار در سال ۱۰۱۰ تا ۱۰۱۶، در زمان شاه عباس انجام شده، و به طوری که از نقل کرده‎های پژوهشگران برمی‎آید، رویه و سطح این گنبد پیش از آن کاشی‎کاری بوده است.

تصویر و عکس شماره ۶ ⇩تصویر و عکس چطور حرم علی بن موسی الرضا (ع) ساخته شد + تصویر و عکس

اولین گنبد حرم علی بن موسی الرضا (ع) در شروع قرن ششم هجری ساخته شد

گنبد طلای حرم علی بن موسی الرضا (ع) دارای دو پوشش در سقف حرم و بالای آن است. پوشش سقف که به صورت مقعر و مقرنس است بنام «قبه» شناخته می‌شود. کتیبه‌هایی که در پیرامون گنبد حضور دارند که از موارد باحال آن اشاره به داستان پیاده رفتن شاه عباس صفوی از اصفهان به مشهد است که به خط ثلث توسط علیرضا عباسی نگاشته شده است.

مناره‌های حرم علی بن موسی الرضا (ع)
مناره به معنای مکان نور و روشنایی است و در سازنده ای به بنایی نقل کرده می‌شود که بر فراز ایوان عمده مساجد، زیارتگاه‌ها و مدارس دینی می‌ساختند و بر بلندای آن اذان می‌گفتند و یا به پیرامون نور می‌انداختند. این بنا علاوه بر این خصوصیت، مکانی برای هدایت مسافران بود.

تصویر و عکس شماره ۷ ⇩تصویر و عکس چطور حرم علی بن موسی الرضا (ع) ساخته شد + تصویر و عکس

در کل ۱۲ مناره در بناهای حوزه حرم علی بن موسی الرضا حضور دارد

در حرم دو مناره با روکش طلا حضور دارد که یکی از آن‌ها نزدیک گنبد و دیگری مقابل آن و در قسمت بالای ایوان عباسی (صحن انقلاب) واقع شده است. مناره نزدیک گنبد در زمان ساخت گنبد بنا شده، اما مناره دوم از آثار دوره بی نظیری است. از موارد قابل توجه سازنده ای مناره‌ها این است که با حضور فاصله‌ی زیادی که با همدیگر دارند، زمانی کسی از سمت جنوب اماکن متبرکه و خیابان علی بن موسی الرضا به سمت حرم می‌آید، چنین می‌پندارد که گنبد میان دو مناره قرار گرفته است.

ایوان‌های حرم علی بن موسی الرضا (ع)
حرم علی بن موسی الرضا (ع) دارای چندین ایوان است که نمونه‌های قابل توجهی در سازنده ای ایرانی – اسلامی هستند. ایوان جنوبی که به «ایوان طلا» سرشناس است توسط امیر‌علیشیر نوایی، وزیر پادشاه حسین بایقرا در قرن نهم هجری ساخته شد. این ایوان که ۲۱ متر ارتفاع دارد از خشت‌های طلا ساخته شده و دارای چهار در است و سطح آن در زمان نادرشاه افشار طلاکاری شد. ایوان عباسی در زمان شاه عباس صفوی ساخته شد. ارتفاع آن ۲۲ متر است. ایوان غربی حرم نیز با ۲۴ متر از بلندترین بناهای حرم است و بر سر در آن، ساعت بزرگی حضور دارد، به همین علت به آن ایوان ساعت نیز نقل کرده می‌شود.

ایوان شرقی یا ایوان نقاره‌خانه نیز شبیه به ایوان غربی از دو ایوان مجزا تشکیل شده است. بر بلندای این بنا که ۲۶ متر ارتفاع دارد آپارتمان نقّاره‌خانه قرار دارد. نواختن نقاره، برای آگاهی از نزدیک شدن انتها وقت نماز است که در طول سال به جز ایّام محرم و صفر و دیگر ایّام سوگواری، همه روزه در دو نوبت، ۱۰ دقیقه پیش از طلوع و غروب آفتاب نواخته می‌شود. علاوه بر آن، در شب‌های عید بعد از نماز مغرب و عشا و روزهای عید، زمان تحویل سال نو و اعلام عید فطر و سحرهای ماه رمضان نیز نقاره نواخته می‌شود.

تصویر و عکس شماره ۸ ⇩تصویر و عکس چطور حرم علی بن موسی الرضا (ع) ساخته شد + تصویر و عکس

سقاخانه را در زمان سلطنت نادر شاه افشار و بین سال‌های ۱۱۴۴ تا ۱۱۴۵ از سنگ مرمر ساختند

سقاخانه حرم علی بن موسی الرضا (ع)
از بناهای سرشناس حرم علی بن موسی الرضا (ع) ، سقاخانه‌ای است که هم‌اکنون در وسط صحن انقلاب واقع شده است. سقاخانه را در زمان سلطنت نادر شاه افشار و بین سال‌های ۱۱۴۴ تا ۱۱۴۵ از سنگ مرمر ساختند. استاد اسماعیل طلاکار سقفی گنبدی شکل بر روی آن ساخت و پوششی هشت‌ضلعی روی آن گذاشت و سپس آن را طلاکاری کرد. این بنا در سال ۱۳۴۷ نو سازی شد.

**ضمن تشکر از حسن انتخاب شما، لطفا با نظرات خود به ما در پيشرفت خدمات به شما کمک کنيد**

نگارنده: شيرزاد ا.

جهانگردی در بخش سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

شد آن که اهل نظر بر کناره می‌رفتند
««« »»»
هزار گونه سخن در دهان و لب خاموش

چطور حرم علی بن موسی الرضا (ع) ساخته شد + تصویر و عکس

TT / 505 — TP / 26%

با دیگران به اشتراک بگذارید

[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال