رویاروی جدی با پدیده فرونشست زمین نیازمند مدیریت متمرکز (۲ عکس)


مقابله جدی با پدیده فرونشست زمین نیازمند مدیریت متمرکز

وسعت بسیار زیاد نواحی درگیر مسئله فرونشست زمین در کشور، شکاف ها و ترک های عمیق ایجاد شده در دشت ها و اراضی کشاورزی، خسارات وارده به تاسیسات زیربنایی و نواحی مسکونی، رویارویی جدی با این پدیده پر خطر را در سایه مدیریت واحد، یکپارچه و متمرکز لازم ساخته است.

عکس شماره ۱ ⇩
عکس رویارویی جدی با پدیده فرونشست زمین نیازمند مدیریت متمرکز

به اعلان سرزه و به نقل از روز سه شنبه گروه علمی ایرنا، چگونگی برخورد و رویارویی با پدیده بسیار پر خطر فرونشست زمین که اولین بار در اوائل دهه ۶۰ در ناحیه شهر رفسنجان اتفاق افتاد و به گزارش سرزه به نقل از محمد شکرچی زاده معاون وزیر راه و شهرسازی، هم اکنون بیش از یک سوم مساحت کشور را به مخاطره مییاندازد، در حال حاضر به کلافی سردرگم تبدیل ساخته شده است.
فرونشست حالا دیگر دشت های بسیاری در نواحی مختلف کشور از جمله استان فارس، کرمان، خراسان جنوبی، همدان و نواحی جنوبی استان تهران را درگیر کرده است، مناطقی که اتفاقا با کمبود بارش و افزایش برداشت از آب‌های زیرزمینی، مستعد نشست هستند.
اما اواخر مهرماه سالجاری بود که بازتاب خبری در رابطه با نشست زمین در مسیر عبوری قطار مشهد مسئله فرونشست زمین را مجدداً در مؤسسه توجه رسانه ها گذاشت.
خبری که پدر کویرشناسی ایران نیز در یک مصاحبه ی رسانه ای، حین تایید آن با اشاره به رخداد پدیده فرونشست در دشت های تهران، ورامین، سمنان، شاهرود، سبزوار، شهر نیشابور و مشهد، اخطار های قبلی خود به مسوولان در سال ۱۳۶۳ را تکرار کرد.
پروفسور پرویز کردوانی ناحیه خراسان را یک ناحیه کم آب دانست و اظهارکرد: امکان می دارد به واسطه این فرونشت ها، قطارهای مشهد به خصوص قطار با سرعت السیر این مسیر در تاثیر شکستن خطوط ریلی از خط بیرون روند.
این استاد دانشگاه علت اصلی نشست زمین در ایران را حفر بیش از حد چاه های مجاز و غیر قانونی و برداشت آب های زیرزمینی عنوان کرد و گفت: بزرگترین نشست زمین در ایران در ناحیه کبودراهنگ همدان به علت ساخت یک نیروگاه پیش آمده است.
پرفسور کردوانی به عارضه های این پدیده پر خطر اشاره کرد و شکسته شدن راه های آسفالتی، پل ها، ریل راه آهن، لوله های آب و گاز، فروریختن آپارتمانها و منحرف شدن دکل ها را از اصلی ترین نتایج فرونشست برشمرد.
وی اضافه کرد: به عنوان مثال به خاطر پدیده فرونشست، متاسفانه دکل ها در دشت ورامین در جنوب تهران کج شده اند، از سویی در کرمان پل ها و در نکته ای نیز کمر جاده میبد به اردکان شکسته شده است و احتمال خروج قطار با سرعت السیر تهران مشهد از خط نیز وجود دارد.
اتفاقاتی که سخنگو و مشاور مناسب سرپرست سازمان زمین شناسی کشور نیز حین تائید آن، اظهارکرد: متاسفانه در چند سال گذشته با سه حادثه خروج قطار از ریل در کشور در دشت های کاشان، شهر نیشابور و مسیر بم تا زاهدان به خاطر فرونشست زمین مواجه بوده ایم.
\’محمدجواد بلورچی\’ در مکالمه با خبرنگار گروه علمی ایرنا اضافه کرد: این اتفاقات به طور حتم در نتیجه فرونشست زمین روی داده و باحال اینجا است که تا به حال مورد توجه قرار نگرفته و هیچگاه از سازمان زمین شناسی نیز خواسته نشده است که این حوادث را به صورت تخصصی چک کند.
وی با اشاره به اینکه بیش از ۹۰ درصد عامل فرونشست دشت های کشور در تاثیر برداشت آب های زیرزمینی است، افرود: چنانچه پهنه یک دشت از یکنواختی خاک و مصالح برخوردار باشد، فرونشست از کناره های دشت بدون اینکه حس شود، آغاز می شود و به درون دشت رخنه می کند اما به طور متداول جنس خاک در طبیعت یکسان نیست و در جای جای دشت جنس و ضخامت خاک فرق می کند.
وی ادامه داد: یکنواخت نبودن خاک موجب می شود فرونشست زمین در همه جای دشت به طور یکنواخت پیش نیاید و همین امر موجب ایجاد ترک در عمق خاک می شود که ابتدا در عمق خاک است و بعد به تدریج در طی سال ها فرسایش و برخورد با آب، پیشرفته و خود را در سطح زمین به صورت خندق نمایان میکند.

**تزریق بتن فرونشست را متوقف نخواهد کرد
اما بلورچی با اشاره به برخی اقدامات وزارت راه و شهرسازی در تزریق بتن به ترک و شیارهای ایجاد شده ناشی از پدیده فرونشست به خصوص در نواحی عبور خطوط راه آهن، این تمهید را بی تاثیر دانست و تصریح کرد که عملا تا این لحظه راه اساسی برای رفع مشکل ترک در نواحی دارای فرونشست یافت نشده است؛ تنها با برخی اقدامات می توان فرونشست را متوقف کرد.
سخنگوی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور اضافه کرد: تا از بین برده نشدن عامل اصلی فرونشست که همان برداشت بیش از اندازه آب های زیرزمینی است، این پدیده پیشرفت خواهد کرد و این ترک و شکستگی با پرکردن مصالحی همچون بتن نیز از بین برده نخواهد شد چراکه بتن بعد از ترزیق با گذشت وقت تهیه کند می شود.
وی با تاکید بر اینکه تزریق بتن به شیارهای فرونشست زمین که به عنوان یک راهکار موقت برای رویارویی با پدیده فرونشست ارائه داده میشود، حتی قادر هست زیان زا باشد، اضافه کرد: بتن به خاطر اینکه از شن و ماسه تشکیل شده است و هنگام برخورد با برخی سیالات خاک، ترک و شکاف زمین را عمیق تر خواهد کرد.
این مقام مسئول در سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی در ادامه یاد آوری کرد: پدیده فرونشست زمین یک پدیده بسیار پر خطر و نگران کننده است و برخورد با آن راحت نیست.
وی به راهکار ایجاد و نصب پل هوایی در برخی مسیرهای ریلی زیان نگاه کرده ناشی از پدیده فرونشست برای عبور قطارها اشاره کرد و آن را تا حدودی سنجیده تر دانست و اظهارکرد: طبق این ترفند، قطار به وسیله پل از روی این ترک ها شبیه به یک دره عبور می کند.
مدیرکل پیشین بررسی مخاطرات زمین شناختی در سازمان زمین شناسی کشور با اشاره به اینکه برای نصب پل باید پایه های آن در اعماق زمین و جایی دور از رخداد فرونشست مستقر شود، اظهارکرد: این راهکار قادر هست خطر حادثه خروج قطار از ریل را بسیار کم کند که البته از مخارج بسیار بالایی برخوردار است.
وی درعین حال با تاکید بر اینکه منافع ملی حکم می کند که ما برداشت آب های زیرزمینی را کم کنیم، اضافه کرد: می توان با مدیریت منابع آب و پیش گیری از یک سری اقدامات منفعت طلبانه با پدیده فرونشست رویارویی کرد.

**رویارویی با پدیده فرونشست نیازمند مدیریت واحد و متمرکز است
سخنگو و مشاور مناسب سرپرست سازمان زمین شناسی کشور در ادامه با نقد از پراکندگی اقدامات در برخی دستگاه ها در زمینه فرونشست، این مسئله را موجب هدررفت بودجه، وقت و از همه مهمتر انجام برخی اقدامات غیرکارشناسانه در چگونگی برخورد با این پدیده عنوان کرد.
بلورچی با تاکید بر اینکه در حال حاضر سازمان زمین شناسی مسئول بررسی پدیده فرونشست و مخاطرات ناشی از آن در سطح کشور است، اظهار کرد: متاسفانه هر وزارتخانه به تبع احتیاج خود سعی می کند، راسا در این خصوص اقدام کند و همین امر موجب پراکنده کاری در برخورد با مسئله و تحمیل مخارج می شود.
بلورچی با اشاره به اقدامات جداگانه وزارتخانه های نیرو، نفت و راه و شهرسازی در رابطه با رفع مشکلات ایجاد شده ناشی از پدیده فرونشست در خطوط جابجایی برق، نفت و گاز و همچنین ریلی گفت: اقدامات این وزارتخانه ها و برخی سازمان ها تا هنگامی که در قالب یک کارگروه با محوریت سازمان تخصصی زمین شناسی به عنوان مسئول بررسی پدیده فرونشست هماهنگ نشود، نتایج موردعلاقه ای نخواهد داشت.
وی با اشاره به اینکه جهان حدود یک قرن است که با پدیده فرونشست زمین دست و پنجه نرم می کند، اظهارکرد: برخی کشورها نیز در برخورد با این پدیده کامیاب عمل کرده اند.
بلورچی اضافه کرد: چنانچه تمام وزارتخانه ها و سازمان های مرتبط به جای اقدامات یکجانبه برای رویارویی با پدیده فرونشست، یک کارگروه و تیم کاری با محوریت و مسئولیت سازمان زمین شناسی تشکیل دهند و اقدامات خود را به صورت علمی و هماهنگ به انجام رسانند، به نتیجه لازم خواهیم رسید.
مدیرکل پیشین بررسی مخاطرات زمین شناختی سازمان زمین شناسی کشور ادامه داد: ما باید تمامی آگاهی داشته های فنی مهندسی خود را جمع کرده و این روش ها را مطابق خصوصیتهای اقلیمی و سرزمینی یومی سازی کنیم.
بلورچی در ادامه اظهارکرد: متاسفانه آنچه در حال حاضر شاهد آن هستیم، افزایش و مصرف بیش از اندازه آب های زیرزمینی است، به طوری که همچنان در فارس، اصفهان و حتی در جنوب تهران برنج کاشته می شود و از طرفی نیز انتظار داریم که سطح زمین هیچ تحولی نکند.
این کارشناس زمین شناسی در ادامه گفت: پدیده فرونشست عکس العمل زمین به بی مبالاتی و بی توجهی های ماست و هیچ ضمانتشده وجود ندارد که خسارت ها مدام مالی باشد.
وی با تاکید بر اینکه مواجهه با پدیده فرونشست زمین همکاری تنگاتنگ مردمان و دست اندرکاران را در مدیریت هرچه خوب تر آب می طلبد، به مشکلات ناشی از پدیده خشکسالی در سال های آتی اشاره کرد و گفت: مدیریت مصرف آب به طور حتم سطح آب های زیرزمینی را زیاد خواهد کرد.

**هند برای رویارویی با خشکسالی یک وزارتخانه ویژه تشکیل داده است
سخنگوی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در ادامه با اشاره به اینکه جهان در سال های آتی دچار تغییرات اقلیمی مختلف خواهد شد، اضافه کرد: این مسئله در جهان پذیرفته شده است و براساس پیش بینی ها، حالت کشورهای خشک و نیمه خشک شبیه به ایران در طول ۲۰ تا ۳۰ سال آینده خشک تر، گرم تر و کم آب تر خواهد شد.
بلورچی با تاکید بر اهمیت آمادگی برای مواجهه با پدیده خشکسالی که بروز فرونشست را تشدید خواهد کرد، تصریح کرد: کشوری شبیه به هند که بیش از یک میلیارد جمعیت دارد، در سال ۲۰۰۶ درپی پیشگوییهای بانک بین المللی در رابطه با احتمال تغییرات اقلیمی در دهه های آینده ساختار حکومتی خود را عوض کرد.
وی با اظهار اینکه هند در حال حاضر یک وزارتخانه ویژه برای مواجهه با پدیده خشکسالی و تغییرات اقلیمی آب و هوایی تشکیل داده است، ادامه داد:در این وزارتخانه همه سازمان های مرتبط با منابع آب، خاک و خوراکی، امور را برای عبور از خشکسالی مدیریت خواهند کرد.
مدیرکل پیشین بررسی مخاطرات زمین شناختی سازمان زمین شناسی کشور با اشاره به ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی در ایران که بیشتر برای رفع مشکلات و مشکلات اقتصادی کشور بوجود آمده است، اضافه کرد: ایجاد ستاد شبیه برای رویارویی با پدیده فرونشست زمین، خشکسالی و آمادگی و رویارویی با بحران های آتی لازم است.
وی در توضیح دلیل این ادعای خود اظهار کرد: ایران کشوری خشک و کم آب است و از طرفی یکی از کشورهای عمده به کار برنده آب به حساب مییاید و این مسائل در جوار محیط جلو رو نیازمند مدیریت ویژه است.
سخنگوی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور با اشاره به اینکه مدیریت آب کشاورزی و آب شرب برای رویارویی با پدیده خشکسالی و فرونشست زمین نیازمند اقدامات مدیریتی مطلوب و مهار شده است، گفت: این کار ساده ای نیست و نیازمند فرهنگ سازی است که در صورت وجود عزم لازم درمیان آحاد جامعه حداقل ۱۰ سال بعد نتایج آن را نگاه خواهیم کرد.

**فرونشست موضوع مهم و چند انضباطی است
اما مدیر کل دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو با اظهار اینکه برای رویارویی با پدیده فرونشست زمین چند دستگاه قادر هستند اقدامات پیشگیرانه در حوزه های مختلف ار جمله سنجش و پایش، زیان شناسی، احیای آب های زیرزمینی و اقدامات سازه ای به انجام رسانند، اضافه کرد: نمی شود تمام تکالیف برای رویارویی با پدیده فرونشست را برعهده یک دستگاه گذاشت بلکه هرکدام مربوط به یک دستگاه است.
دکتر هدایت الله فهمی در مکالمه با خبرنگار گروه علمی ایرنا اضافه کرد: اینکه تصور شود سازمان زمین شناسی کشور به تنهایی قادر هست با این پدیده رویارویی کند، یک خطای استراتژیک است البته به لحاظ سنجش و پایش فرونشست سازمان زمین شناسی عهده دار مسئولیت است.
وی با اشاره به اینکه موضوع مربوط به نوسانات آب های زیرزمینی و آبخوان داری و تغذیه آب های زیرزمینی که متاسفانه عامل اصلی بروز پدیده فرونشست است به وزارت نیرو رابطه دارد، تاکید کرد: نباید به لحاظ تخصصی، تداخلی در انجام تکالیف دستگاه ها به وجود آید.
معاون مدیـر کل دفتر بـرنـامه‌ریزی کلان آب و آبـفای وزارت نیـرو در ادامه با اشاره به اینکه رویارویی با پدیده هایی همچون فرونشست زمین و خشکسالی چند انضباطی است، در عین حال ایجاد و تشکیل یک کمیسیون یا شورا و کمیته هماهنگی بین دستگاهی در سطح ملی و استانی را به منظور حل و فصل مسئله آب و رویارویی با پدیده فرونشست زمین به خصوص در کلان شهرها که دارای خطوط زیرزمینی و یا افت سطح آبخوان است، بسیار با اهمیت خواند.

**برداشت آب های زیرزمینی باید سالانه ۱۱ میلیارد متر مکعب کاهش کشف کند
فهمی همچنین در خصوص برنامه وزارت نیرو برای رویارویی با پدیده فرونشست زمین و خشکسالی در کشور با اظهار اینکه وزارت نیرو از برنامه ملی که در شورای مناسب آب مصوب شده و در برنامه ششم نیز به شکلی بازتاب یافته است، تبعیت می کند، اضافه کرد: در برداشت آب های زیرزمینی باید اعتدال بخشی به وجود آید به طوری که لازم است میزان این برداشت در سال ۱۱ میلیارد متر مکعب کاهش کشف کند.
معاون مدیـر کل دفتر بـرنـامه‌ریزی کلان آب و آبـفای وزارت نیـرو با اشاره به اینکه در طول دو دهه گذشته هر سال به طور متوسط سالانه حدود شش میلیارد متر مکعب اضافه برداشت آب داشته ایم، تصریح کرد: تجمع این میزان چیزی حدود ۱۲۰ میلیارد متر مکعب آب بوده است.
به گزارش سرزه به نقل از وی، سالانه ما حدود ۶۳ میلیارد متر مکعب برداشت آب های زیرزمینی داریم که حداکثر حدود ۵۷ میلیارد متر مکعب آن از طریق نزولات آسمانی جبران می شود، بنابر این هرساله شاهد ۶ میلیارد متر مکعب اضافه برداشت آب هستیم.
وی یکی از پیامد پر خطر اضافه برداشت بیش از حد از آبخوان های کشور را تغییرات شکلی آبخوان و بروز فرونشست گفت و گفت: چنانچه زمین فرونشست کند آبخوان دیگر به شکل گذشته قابل احیاء و بازیابی نیست.
معاون مدیـر کل دفتر بـرنـامه‌ریزی کلان آب و آبـفای وزارت نیـرو در خصوص اینکه بیش از ۹۰ درصد آب های کشور در حوزه کشاورزی به کار برده میشود، به برنامه ششم توسعه در این خصوص اشاره کرد و اضافه کرد: طبق این برنامه، شورای مناسب آب به عنوان هماهنگ کننده بین نهاد و سیستم های اجرایی کشور برای مدیریت بهینه آب تعیین شده است.
وی با اشاره به اینکه در شورای مناسب آب و همچنین بین وزارتخانه های نیرو و جهاد کشاورزی برای افزایش هرچه بیشتر بهره وری آب تصمیماتی گرفته شده است، در عین حال تاکید کرد: البته اینکه در عمل چه اتفاقی بیافتد، معلوم نیست به این علت که ما در کشور مدام در این مرحله با مشکل مواجه بوده ایم.
فهمی اظهارکرد: چنانچه میزان آب حاصل از صرفه جویی و بهره وری از کشاورزی صرف توسعه کشت سطح اراضی آبی تازه نشود، به طور حتم در چند سال شاهد پیشرفت سطح آب های زیرسطحی و آبخوان ها خواهیم بود، اما چنانچه آب های حاصل از بهره وری به صورت مجدد صرف کشاورزی شود، این اقدام در راستای مدیریت بهره وری آب های زیرزمینی نخواهد بود.
علمی ** ۱۸۳۶**
گزارش: یوسف درویشی**پخش: زهره محتشمی پور

عکس شماره ۲ ⇩عکس رویارویی جدی با پدیده فرونشست زمین نیازمند مدیریت متمرکز


[ منبع این خبر سایت سرزه می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال