برخلاف آنچه معمولا شنیده‌اید، آشامیدن روزانه هشت لیوان آب کلید تندرست نیست یا بر تن نکردن تیپ گرم در یک روز سرد شما را بیمار نمی‌کند. احتمالا باور نکنید زمان حاملگی ۹ ماه نیست. شایعات مربوط به زمینه پزشکی، اغلب به عنوان واقعیاتی خدشه‌ناپذیر بین مردمان تکرار می‌شوند، حتی چنانچه جستجوهای پیگیرانه در فضای مجازی، واقعیتی را که پشت این تصورات غلط وجود دارند روشن کنند. با همراه باشید.

در ادامه به بی‌اعتباری برخی از معمول‌ترین شایعات پزشکی از نگاه علمی می‌پردازیم.

واکسن‌ها می‌توانند سبب ابتلا به آنفلوآنزا یا Autism اوتیسم شوند

هرچند اندام در عکس العمل به هر نوع واکسنی دچار تب خفیفی می‌شود، اما دکتر راشل ریمان استادیار طب خردسالان در دانشکده پزشکی دانشگاه ایندیانا و نگارنده کتابی در زمینه شایعات پزشکی می‌گوید: این خبر که واکسن آنفلوآنزا می‌تواند فرد را به آنفلوآنزا مبتلا کند کاملا نادرست است. واکسن آنفلوآنزا قطعا شامل ویروس‌های فوت شده آنفلوآنزاست؛ اما این ویروس‌ها کاملا فوت شده هستند. ریمان اضافه کرد: یک ویروس فوت شده نمی‌تواند مجدداً زنده شود و ایجاد آنفلوآنزا کند.

اما در رابطه با Autism اوتیسم، خبر ابتلا به این مریضی در اثر واکسن، با چاپ مقاله‌ای آغاز شد که سال ۱۹۹۸ در روزنامه علمی The Lancet به چاپ رسید. در این مطالعه والدین هشت کودک (فقط هشت کودک) مبتلا به Autism اوتیسم نقل کردند تصور می‌کنند فرزندانشان بعد از زدن واکسن به این مریضی مبتلا شده‌اند. از آن زمان تا به حال با وجود مطالعات بسیار دیگری که این بحث را رد می‌کنند این خبر بشدت گسترش یافته است. به عنوان مثال مطالعه‌ای که در سال ۲۰۰۲ در رابطه با ۵۳۰ هزار کودک انجام شد (دقت کنید عدد ۵۳۰ هزار چه مقدار بزرگ‌تر از هشت است!) رابطه ای میان واکسن زدن و خطر ابتلا به Autism اوتیسم را نمایان نکرد. ریمان می‌افزاید: متاسفانه با وجود وقت و سرمایه‌ای که برای اثبات این بحث به کار رفته است، این خبر همچنان رواج دارد. آنقدر که در گرماگرم رقابت‌های رای گیری ای ایالات متحده، جناب آقای دونالد ترامپ اعلام کرده است اعتقادی به نقش داشتن واکسن‌ها ندارد و فکر می‌کند واکسن ‌زدن به بروز Autism اوتیسم می‌انجامد!

مصرف مکمل‌های ویتامین، شما را سالم‌تر می‌کنند

مطالعات نشان داده‌اند مصرف زیاد مکمل‌های ویتامین می‌توانند نه‌تنها بی‌تاثیر که حتی پر خطر باشند. به عنوان مثال مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۶ صورت گرفته نشان می‌دهد خطر ابتلا به زوال عقل درمورد برخی از بانوان سن دار که مکمل کلسیم مصرف می‌کنند وجود دارد. همچنین در مطالعه گسترده‌ای که نتایج آن سال ۲۰۱۵ انتشار داده شد، محققان پی بردند دوزهای بالای ویتامین‌ها می‌تواند با ازدیاد ریسک بیماری سرطان ارتباط داشته باشد. مکمل‌های ویتامین علاوه بر خطراتی که در بلندمدت متوجه فرد می‌کنند، در کوتاه‌مدت نیز می‌توانند زیانبار باشند. ریمان می‌گوید خوب تر است ویتامین‌ها و سایر مواد مغذی را به مکان قرص‌ها از خوراکی های واقعی گیرید.

خوراکی های تند و دلهره سبب اولسر پپتیک یا زخم معده می‌شود

چنانچه فکر می‌کنید خوراکی ی پرادویه شب گذشته سبب عود زخم معده‌تان شده است غلط می‌کنید. هرچند پزشکان وقتی بر این باور بودند که دو عامل دلهره یا خوراکی های پرادویه به اولسر پپتیک یا زخم معده دامن می‌زنند، اما امروزه معلوم شده است عامل واقعی اولسر پپتیک یا زخم معده یک باکتری بنام هلیکوباکترپیلوری است. دکتر آران سوامیناس مدیر برنامه بیماری‌های التهابی کولون در بیمارستان لنوکس هیل نیویورک می‌گوید اولسر پپتیک یا زخم معده – جراحتی که در جدار داخلی معده یا قسمت ابتدایی کولون نازک ایجاد می‌شود – می‌تواند براثر مصرف داروهای ویژه ای مانند آسپرین و قرص‌های آهن نیز به وجود آید.

آدامس ۷ سال در معده باقی می‌ماند

درست است که بسیاری از مواد تشکیل‌ دهنده آدامس مانند الاستومرها، رزین‌ها و موم‌ها غیرقابل هضم هستند، اما این بدان معنا نیست که هفت سال در معده باقی می‌مانند. بسیاری از چیزهایی که ما می‌خوریم – حتی موادی مانند فیبر که به خوردن آن ترغیب می‌شویم – غیرقابل هضم هستند. اما دستگاه کولونی یک دستگاه ارگانیک قوی است و هر چیزی را که نمی‌تواند به سوی خود کشد، از خود خارج می‌کند. ریمان می‌گوید با وجود چسبناکی و قوام باورنکردنی آدامس، این ماده از دستگاه کولونی عبورکرده و دفع می‌شود.

مطالعه در نور کم یا نزدیک تلویزیون نشستن چشم را ضعیف می‌کند

نور کم یا زل زدن به تلویزیون از فاصله کم، بدون شک می‌تواند سبب شود چشم شما بسختی فعالیت کرده و زیان نگاه بکند. اما ریمان می‌گوید هیچ‌گونه شواهدی وجود ندارد که نمایان کند این کارها زیان طولانی‌مدتی به چشم وارد می‌کنند. وی می‌افزاید خبر اشتباه ای که در این زمینه وجود دارد در دهه ۱۹۶۰ آغاز شد و در همان لحظه می‌توانست درست باشد. برخی تلویزیون‌های رنگی اولیه امواجی منتشر می‌کردند که می‌توانست به چشم زیان برساند. اما این معضل مدت‌هاست از بین برده شده و تلویزیون‌های به روز و صفحه‌های نمایشگر رایانه‌ها تقریبا بی‌خطر هستند. بنابراین زیاد نزدیک تلویزیون نشستن، کودک شما را نیازمند عینک نخواهد کرد.

روزانه باید حداقل ۸ لیوان آب بیاشامیم

خبر مصرف هشت لیوان آب در روز از سال ۱۹۴۵ آغاز شد؛ وقتی که شورای تحقیقات ملی غذا و تغذیه ایالات متحده اعلام کرد بزرگسالان باید روزانه حدود ۲٫۵ لیتر (مساوی با هشت لیوان) آب به کار برند. هر چندین تمام رسانه‌ها این حقیقت را انتشار داده و به همین مقدار بسنده کردند، اما آنچه شورای تغذیه در ادامه توضیح داد این بود که بخش اصلی این میزان آب از غذاها تامین می‌شود. ریمان می‌گوید شایعه‌ای که وجود دارد را باید اینشکلی اصلاح کرد: روزانه حدود هشت لیوان مایعات بیاشامید یا بخورید.

هوای سرد شما را بیمار می‌کند

ریمان می‌گوید این خبر که در سر تا سر جهان رواج دارد، صحت ندارد. احتمالا وقتی خنکمان می‌شود، علائم سرماخوردگی – واقعی یا خیالی- را بیشتر احساس کنیم. اما دما به خودی خود ما را نسبت به ویروس‌ها آسیب‌پذیرتر نمی‌کند. این نتیجه در مطالعه‌ای که سال ۱۹۶۸ در روزنامه The New England Journal of Medicine به چاپ رسید اعلام شد. براساس نتایج این مطالعه چنانچه در یک اطاق یا یک حمام سرد، از برودت به خود بلرزید، احتمال ابتلا به سرماخوردگی بعد از استنشاق میکروب‌های سرماخوردگی بیش از وقتی نیست که در دمای متداولی به‌سر می‌برید. ریمان اضافه کرد هوای سرد همچنین فرقی در دوره پیشرفتی از سرماخوردگی ایجاد نمی‌کند.

حتی نتایج تحقیقاتی که هنوز در مراحل اولیه هستند می‌گویند این احتمال وجود دارد که هوای سرد از برخی جهات به اندام مدد می‌کند. با این حال اثر هوای سرد بر میکروب‌های سرماخوردگی هنوز بدرستی معلوم نیست. تحقیقات نشان می‌دهند دو عامل معمول سرماخوردگی – رینوویروس‌ها و کرونوویروس‌ها- دردماهای خنک تر بسرعت رشد می‌کنند و سرماخوردگی در هوای سرد و خشک گسترش بیشتری می‌یابد. برخی محققان احتمال می‌دهند علت شیوع بیشتر سرماخوردگی در هوای سرد این باشد که در این هوا اشخاص اغلب در فضاهای بسته به سر می‌برند و تعامل نزدیک‌تری با همدیگر دارند و این شرایط، زمینه را برای گسترش میکروب سرماخوردگی فراهم می‌سازد.

خردسالان هنگام دندان درآوردن تب می‌کنند

این شایعه‌ای است که همه والدین ها آن را شنیده‌اند. ریمان می‌گوید این خبر پزشکی هم نادرست است و می‌تواند پر خطر باشد. تحقیقات، ارتباط زیادی میان دندان درآوردن کودک و دمای بالای اندام نشان نداده‌اند. ریمان اخطار می‌دهد والدین نباید تب کودک را در نتیجه دندان درآوردن آگاهی بدارند و به آن اهمیت ندهند.

مصرف پروبیوتیک‌ها از سرماخوردگی پیش گیری می‌کند

مطمئنا پروبیوتیک‌ها شما را بیمار نمی‌کنند، اما از سرماخوردگی‌تان هم پیش گیری نمی‌کنند. دکتر پاتریکا هیبرد استاد پزشکی خردسالان و سرپرست سازمان تندرست بین المللی بیمارستان خردسالان بوستون می‌گوید هرچند تحقیقات اولیه، پروبیوتیک‌ها را عامل جلوگیری‌کننده از سرماخوردگی شناسایی می‌کردند، اما هیچ‌یک از آزمایش‌های توسعه یافته و مرغوب این ادعا را ثابت نمی‌کنند.

دوره حاملگی ۹ ماه است

همه می‌دانند زمان حاملگی ۹ ماه به طول می‌انجامد. اما همه در رابطه با این حقیقت در غلط هستند. دکتر جوانا استون پزشک متخصص زایمان در دانشکده پزشکی ماونت ساینای نیویورک می‌گوید درواقع این زمان ۹٫۵ ماه به طول می‌انجامد. پزشکان معمولا زمان کامل حاملگی را ۴۰ هفته عنوان می‌کنند و آغاز آن را نخستین روز واپسین پریود می‌دانند. اما باروری بانوان معمولا ۱۰ تا ۱۶ روز بعد از آغاز پریود آغاز می‌شود. بنابراین با این ترفند تعدادش، دو هفته اول بیشتر بارداری‌ها درواقع پیش از این‌که بانوان متوجه آن شوند آغاز می‌شود. چیزی که بحث را گیج‌کننده‌تر می‌کند این است که محققان پی برده‌اند مدت‌زمانی که یک حاملگی سلامت به طول می‌انجامد می‌تواند به اندازه پنج هفته کم یا بالا برده شود.