«اقتصاد» در مرداب ناهمگونی سیاسی


به گزارش صبحانه،اقتصاد ایران طی چند دهه اخیر در پیله ای از عدم رشد پایدار و توسعه نامتوازن گرفتار شده است. وضعیتی که شرایط معیشت را برای مردم روی نوار دشواری قرار داده است. اظهار نظرهای کارشناسی گاه مدل هایی مانند کشورهای ترکیه و مالزی را برای توسعه اقتصادی پیشنهاد می کند. تئوری هایی که ترکیه را از شرایط بحرانی در اقتصاد نجات داد و در زمان وزارت کمال درویش در مقام وزیر اقتصاد ترکیه، تورم در این کشور تک رقمی شد. تورمی که در ترکیه حتی به حدود 120 درصد نیز رسیده بود. راه حل، کاهش 15 درصدی دستمزد کارمندان دولت و در نتیجه کاهش هزینه های دولت و سرانجام جلوگیری از رشد نقدینگی بود. اما درویش در مصاحبه ای گفته بود که شرط وی برای پست وزارت امور اقتصادی ترکیه اتخاذ سیاست های انقباضی شدید است و کسی از مسئولان نباید در مقابل اعتراض های اتحادیه ای و صنفی کوتاه بیاید. همچنین ماهاتیر محمد که در مالزی از سال ۱۹۸۱ تا ۲۰۰۳ نخست‌وزیر کشور مالزی بود، با اندیشه‌ای منسجم و مبتنی بر آزادی‌های اقتصادی، توانست به جاودانه‌ترین نخست‌وزیر مالزی نیز تبدیل شود. مالزی از سال ۲۰۰۰ تاکنون تورم متوسط کمتر از ۳‌درصد را تجربه کرده و تولید ناخالص داخلی این کشور از ۲۴ میلیارد دلار در ۱۹۸۰ به حدود ۲۰۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۵ رسیده است. اما سوال اساسی اینجاست که چرا الگوهای این کشورها هنوز نتوانسته برای کشور ما کارآمد باشد؟ برخی از کارشناسان سیاست های دولت روحانی را با کمال درویش در ترکیه مقایسه کرده اند در حالی که شرایط سیاسی، فرهنگی و اجتماعی ایران بسیار متفاوت از این کشورهاست. اتحاد و صبر برای جراحی اقتصادی به مراتب در کشور ما کمتر از سایر نقاط دنیاست. نمونه این از هم گسیختگی را می توان در رویکرد متفاوت افراد پس از به نتیجه رسیدن برجام دید. عدم همگرایی در نگاه به ورود سرمایه گذاران خارجی و بهانه جویی های مخالفان نمونه ای از عدم عزم یکپارچه برای رسیدن به توسعه بود. ماهاتیر محمد در یک سخنرانی گفته بود: «ما به جای استراتژی جایگزینی واردات، استراتژی توسعه صادرات را پی گرفتیم و اجازه دادیم خارجی‌ها با تکنولوژی خود، کشور ما را صنعتی کنند. در حالی که اگر خودمان می‌خواستیم هر یک از این تکنولوژی‌ها را بسازیم، ۳۰ تا ۴۰ سال طول می‌کشید.»

حال باید دید می توان از وزیر اقتصاد انتظار داشت تا یک همگرایی جدید برای پیاده کردن مدل اقتصادی ترکیه و مالزی به وجود آورد؟ شاید بهتر باشد این سوال را بپرسیم که اختیارات وزیر اقتصاد برای ایجاد اتحاد در سیاست های اقتصادی کشور تا چه حد است؟

بزنگاه تاریخی برای شکل گیری اتحاد نداریم

امیرحسین خالقیان کارشناس اقتصادی در گفت و گو با «ابتکار» می گوید: با توجه به پیشینه ای که درکشور وجود دارد و سنت حکمرانی مان نمی توانیم از دولت صرف نظر کنیم باید دولت حضور فعال داشته باشد تا نهادهایی که در این بستر شکل می گیرد جای خود را به ساز و کار بازار بدهد. این مدل در کره جنوبی و مالزی نیز رخ داد. تفاوت عمده ای که مالزی با کشور ما داشت تفاوت زمانه ای بود که ماهاتیر محمد در آن دست به تغییرات عمده در اقتصاد زد. او یک هویت یابی خیلی خوبی روی نژاد غالب که همان مالایی بود کرد و اتحاد یک پارچه ای را به وجود آورد. شاید در مقطع فعلی ما در آن بزنگاه تاریخی برای شکل گیری اتحاد قرار نداریم. گروه های سیاسی در کشور ما هم رای نیستند بنابراین نمی توان معادل ماهاتیر محمد را در شرایط کنونی پیدا کرد.

مگر بنا به دلایلی مانند تهدیدات خارجی یا تحولات فرهنگی زمینه ای برای حضور یک ماهاتیر محمد شکل گیرد.

برجام، سرمایه گذاری خارجی و اجماع سیاسی

این استاد دانشگاه تصریح می کند: از طرفی راه حل اقتصاد ایران بیش از آنکه اقتصادی باشد سیاسی است. مشکل مشخص این است که اجماعی برای حرکت به سمت مشخصی وجود ندارد به خصوص بعد از برجام دو گرایش متفاوت می بینیم که یکی به اصطلاح قائل به نگاه داخلی است و دیدگاه دیگر معتقد است باید تعاملات بین المللی بیشتری داشته باشیم. و چون قدرت هیچ کدام بیشتر نیست نمی توانند رای اکثریت را با خود همراه کنند.

وی می افزاید: به نظر می رسد در شرایط فعلی دیدگاه گشودن درهای اقتصاد رو به جهان کارآیی بیشتری خواهد داشت اما این موضوع نیاز به یک اجماع سیاسی دارد. در عین حال ما با بحران های تمدنی نیز روبرو هستیم. مشکل آب و انرژی بسیار مهم است در عین حال ما بایک جمعیت قابل توجهی از جوانان روبرو هستیم که می توانند همانطور که یک فرصت اقتصادی باشند نقش تهدیدی آمیزی نیز داشته باشند. از این باب باید بیش از آن که به اقتصاد فکر کنیم به همگرایی بیشتر در عرصه سیاسی توجه نشان دهیم. متاسفانه باید گفت آن یک نفر که بتواند ماهتیر محمد اقتصاد ایران شود و این اجماع را ایجاد کند وجود ندارد.

اختیارات وزیر برای تحول اقتصادی چقدر است؟

مرتضی عماد زاده در گفت و گو با «ابتکار» می گوید: شرایط کشور برای ایجاد یک تحول ساختاری در اقتصاد بهتر از مالزی و ترکیه است. ولی یک واژه ای در اقتصاد به کار می رود به نام «کهکشان » که مجموعه ای از بردارها در حال حرکت هستند که برآیند آن ها می تواند یک جهت مشخص را معین کند. اگر از 10 پیکان و بردار 8 عدد سمت یک جهت حرکت کنند یک مسیر مشخص در اقتصاد ایجاد می شود اما اگر این 10 بردار هرکدام به سویی حرکت کنند نمی توان از آن یک برآیند مشخص ترسیم کرد که ما در حال حاضر در این شرایط قرار داریم. یعنی از یک وزیر می خواهیم کاری را انجام دهد که نه به لحاظ امکانات که به لحاظ شرایط فرهنگی و اجتماعی نمی توان یک جهت مشخص از آن استخراج کرد. علت این است که نظریات کاملاٌ متفاوت از افراد مختلف در کشور وجود دارد. وی می افزاید: اگر می توانستیم اختیارات وزیر را گسترش دهیم و از او بخواهیم تحول ایجاد کند موضوع متفاوت بود.

عادت تاریخی به عدم همسویی

این کارشناس اقتصادی و استاد دانشگاه تاکید می کند: هدایت جهت ها باید قابلیت همسو کردن داشته باشد که وزیراقتصاد در کشور ما به هیچ وجه این اختیار را ندارد. نه تنها او که بالاترین مقام های رسمی نیز قابلیت همسو کردن جهت ها را با هم ندارد.

اگر یک وحدت در رفتار پیش می آمد و برای مثال همه به این باور می رسیدند که حل مشکل با جذب سرمایه های خارجی امکان پذیر است و به طور واقعی همه برای آن تلاش می کردند اتفاقاتی در اقتصاد رخ می دهد که کسی فکر آن را هم نمی کند.

هنوز ما بعد از 4 دهه پس از پیروزی انقلاب برای جذب سرمایه گذاری خارجی اتفاق نظر نداریم در حالی که سایر کشورها برای جذب سرمایه خارجی با هم مسابقه می دهند. ما صحبت از نرخ رشد 8 درصد می کنیم که این عدد نیاز به منابعی در بیرون از مرزهای کشور دارد. برای اشخاصی مانند کمال درویش و ماهاتیر محمد این شرایط و وحدت رویه فراهم بود ولی در کشور ما از زمان امیرکبیر به این طرف هیچ گاه اختیاری که بتواند یک جمع کوچکی دست به کار بزرگی بزند وجود نداشته است. بنابراین نمی توان از یک وزیر انتظار ایجاد چنین تحولی را داشت.

منبع : روزنامه ابتکار

[ منبع این خبر سایت صبحانه آنلاین می باشد. ]

در صورتی که در خبر منتشر شده تخلفی مشاهده میکنید و یا نیاز به ارتباط با مسئول سایت جوونی | جدیدترین اخبار روز ایران و دنیا دارید روی این قسمت کلیک کنید.

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات

جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات

دانلود سریال خارجی

دانلود فیلم ایرانی

دانلود فیلم خارجی

دانلود فیلم و سریال